๓. เอกราชชาดก

เอกราชชาตกํ

อนุตฺตเร กามคุเณ สมิทฺเธติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อญฺญตรํ โกสลราชเสวกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ปจฺจุปฺปนฺนวตฺถุ เหฏฺฐา เสยฺยชาตเก กถิตเมว ฯ อิธ ปน สตฺถา น ตฺวญฺเญว อนตฺเถน อตฺถํ อาหริ โปราณกปณฺฑิตาปิ อตฺตโน อนตฺเถน อตฺถํ อาหรึสูติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสีรญฺโญ อุปฏฺฐาโก อมจฺโจ ราชนฺเตปุเร ทุพฺภิ ฯ ราชา ปจฺจกฺขโต ตสฺส โทสํ ทิสฺวา ตํ รฏฺฐา ปพฺพาเชสิ ฯ โส ทุพฺภิเสนํ ๑- นาม โกสลราชานํ อุปฏฺฐหติ ฯ ตํ สพฺพํ มหาสีลวชาตเก กถิตเมว ฯ อิธ ปน ทุพฺภิเสโน มหาตเล อมจฺจมชฺเฌ นิสินฺนํ พาราณสีราชานํ คาหาเปตฺวา สิกฺกาย ปกฺขิปาเปตฺวา อุตฺตรุมฺมาเร เหฏฺฐาสีสกํ โอลมฺพาเปสิ ฯ ราชา โจรราชานํ อารพฺภ เมตฺตํ ภาเวตฺวา กสิณปริกมฺมํ กตฺวา ฌานานิ นิพฺพตฺเตสิ ฯ พนฺธนํ ฉิชฺชิ ฯ ตโต ราชา อากาเส ปลฺลงฺเกน นิสีทิ ฯ โจรราชสฺส สรีเร ทาโห อุปฺปชฺชิ ฯ ทยฺหามิ ทยฺหามีติ ภูมิยํ อปราปรํ ปริวตฺตติ ฯ กิเมตนฺติ เอวํ วุตฺเต มหาราช ตุมฺเห เอวรูปํ ธมฺมิกราชานํ นิรปราธํ ทฺวารสฺส อุตฺตรุมฺมาเร

@เชิงอรรถ: ๑ ทพฺพเสนํ ฯ เหฏฺฐาสีสกํ โอลมฺพาเปถาติ วทึสุ ฯ เตนหิ เวเคน คนฺตฺวา โมเจถ นนฺติ ฯ ปุริสา คนฺตฺวา ราชานํ อากาเส ปลฺลงฺเกน นิสินฺนํ ทิสฺวา อาคนฺตฺวา ทุพฺภิเสนสฺส กเถสุํ ฯ โส เวเคน คนฺตฺวา ตํ วนฺทิตฺวา ขมาเปตฺวา ปฐมํ คาถมาห

อนุตฺตเร กามคุเณ สมิทฺเธ

ภุตฺวาน ปุพฺเพ วสิ เอกราช

โสทานิ ทุคฺเค นรกมฺหิ ขิตฺโต

นปฺปชเห วณฺณพลํ ปุราณนฺติ ฯ

ตตฺถ วสีติ วุฏฺโฐ ฯ เอกราชาติ โพธิสตฺตํ นาเมนาลปติ ฯ โสทานีติ โส ตฺวํ อิทานิ ฯ ทุคฺเคติ วิสเม ฯ นรกมฺหีติ อาวาเฏ ฯ โอลมฺพิตฏฺฐานํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ ฯ นปฺปชเห วณฺณพลนฺติ เอวรูเป วิสมฏฺฐาเน ขิตฺโตปิ โปราณกวณฺณญฺจ พลญฺจ นปฺปชหสีติ ปุจฺฉติ ฯ

ตํ สุตฺวา โพธิสตฺโต เสสคาถาโย อภาสิ

ปุพฺเพว ขนฺตี จ ตโป จ มยฺหํ

สมฺปฏฺฐิตา ทุพฺภิเสน อโหสิ

ตนฺทานิ ลทฺธาน กถนฺนุ ราช

ชเห อหํ วณฺณพลํ ปุราณํ

สพฺพํ กิเรว ปรินิฏฺฐิตานิ

ยสสฺสินํ ปญฺญวนฺตํ วิสยฺห

ยโส จ ลทฺธา ปุริมํ อุฬารํ

นปฺปชเห วณฺณพลํ ปุราณํ

ปนุชฺช ทุกฺเขน สุขํ ชนินฺท

สุเขน วา ตํ ทุกฺขมสยฺหสาหินํ ๑-

อุภยตฺถ สนฺโต อภินิพฺพุตตฺตา

สุเข จ ทุกฺเข จ ภวนฺติ ตุลฺยาติ ฯ

ตตฺถ ขนฺตีติ อธิวาสนขนฺติ ฯ ตโปติ ตปจรณํ ฯ สมฺปฏฺฐิตาติ อิจฺฉิตา อภิปฏฺฐิตา ฯ ทุพฺภิเสนาติ ตํ นาเมนาลปติ ฯ ตนฺทานิ ลทฺธานาติ ตํ ปฏฺฐนํ อิทานิ อหํ ลภิตฺวา ฯ ชเหติ เกน การเณนาหํ ชเหยฺยํ ฯ ยสฺส หิ ทุกฺขํ วา โทมนสฺสํ วา โหติ โส ตํ ชเหยฺยาติ ทีเปติ ฯ สพฺพํ กิเรว ปรินิฏฺฐิตานีติ อนุสฺสววเสน อตฺตโน สมฺปตฺตึ ทสฺเสนฺโต อาห ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ สพฺพาเนว มม กตฺตพฺพกิจฺจานิ ทานสีลอุโปสถกมฺมานิ ปุพฺเพเยว ปรินิฏฺฐิตานิ ฯ ยสสฺสินํ ปญฺญวนฺตํ วิสยฺหาติ ปริวารสมฺปตฺติยา ยสสฺสินํ ปญฺญาสมฺปทาย ปญฺญวนฺตํ อสยฺหสาหิตาย วิสยฺห ฯ เอวํ ตีณิเปตานิ อาลปนาเนว ฯ นนฺติ ปเนตฺถ นิปาโต ฯ พฺยญฺชนสิลิฏฺฐตาวเสน จ ตการสฺส อนุนาสิกา ปจฺเจตพฺพา ฯ ยโส จาติ ยสเมว ฯ ลทฺธา ปุริมนฺติ ลภิตฺวา ปุริมํ ปุพฺเพ อลทฺธปุพฺพํ ฯ อุฬารนฺติ มหนฺตํ ฯ กิเลสวิกฺขมฺภนเมตฺตาภาวนาย ฌานุปฺปตฺติโย สนฺธาเยวมาห ฯ นปฺปชเหติ เอวรูปํ ยสํ ลทฺธา กึการณา ปุราณํ วณฺณพลํ ชหิสฺสามีติ อตฺโถ ฯ

@เชิงอรรถ: ๑ ทุกฺขมสยฺหสาหิ ฯ ทุกฺเขนาติ ตยา อุปฺปาทิเตน นิรยมฺหิ ขิปนทุกฺเขน มม รชฺชสุขํ ปนุทิตฺวา ฯ สุเขน วา ตํ ทุกฺขนฺติ ฌานสุเขน วา ตํ ทุกฺขํ ปนุทิตฺวา ฯ อุภยตฺถ สนฺโตติ เย สนฺโต โหนฺติ มาทิสา เต ทฺวีสุปิ เอเตสุ โกฏฺฐาเสสุ อภินิพฺพุตสภาวา มชฺฌตฺตา สุเข จ ทุกฺเข จ ภวนฺติ ตุลฺยา (ติ) เอกสทิสา นิพฺพิการาว โหนฺตีติ ฯ

อิทํ สุตฺวา ทุพฺภิเสโน โพธิสตฺตํ ขมาเปตฺวา ตุมฺหากํ รชฺชํ ตุมฺเหว กโรถ อหํ โว โจเร ปฏิพาหิสฺสามีติ วตฺวา ตสฺส ทุฏฺฐามจฺจสฺส ราชาณํ กาเรตฺวา ปกฺกามิ ฯ โพธิสตฺโตปิ รชฺชํ อมจฺจานํ นิยฺยาเทตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา พฺรหฺมโลกปรายโน อโหสิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา ทุพฺภิเสโน อานนฺโท อโหสิ พาราณสีราชา ปน อหเมวาติ ฯ

เอกราชชาตกํ ตติยํ