๓. เอกราชชาดก

ekarājajātakaṃ

anuttare kāmaguṇe samiddheti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ kosalarājasevakaṃ ārabbha kathesi.

Paccuppannavatthu heṭṭhā seyyajātake kathitameva. Idha pana satthā na tvaññeva anatthena atthaṃ āhari porāṇakapaṇḍitāpi attano anatthena atthaṃ āhariṃsūti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasīrañño upaṭṭhāko amacco rājantepure dubbhi. Rājā paccakkhato tassa dosaṃ disvā taṃ raṭṭhā pabbājesi. So dubbhisenaṃ 1- nāma kosalarājānaṃ upaṭṭhahati. Taṃ sabbaṃ mahāsīlavajātake kathitameva. Idha pana dubbhiseno mahātale amaccamajjhe nisinnaṃ bārāṇasīrājānaṃ gāhāpetvā sikkāya pakkhipāpetvā uttarummāre heṭṭhāsīsakaṃ olambāpesi. Rājā corarājānaṃ ārabbha mettaṃ bhāvetvā kasiṇaparikammaṃ katvā jhānāni nibbattesi. Bandhanaṃ chijji. Tato rājā ākāse pallaṅkena nisīdi. Corarājassa sarīre dāho uppajji. Dayhāmi dayhāmīti bhūmiyaṃ aparāparaṃ parivattati. Kimetanti evaṃ vutte mahārāja tumhe evarūpaṃ dhammikarājānaṃ niraparādhaṃ dvārassa uttarummāre

@Footnote: 1 dabbasenaṃ. Heṭṭhāsīsakaṃ olambāpethāti vadiṃsu. Tenahi vegena gantvā mocetha nanti. Purisā gantvā rājānaṃ ākāse pallaṅkena nisinnaṃ disvā āgantvā dubbhisenassa kathesuṃ. So vegena gantvā taṃ vanditvā khamāpetvā paṭhamaṃ gāthamāha

anuttare kāmaguṇe samiddhe

bhutvāna pubbe vasi ekarāja

sodāni dugge narakamhi khitto

nappajahe vaṇṇabalaṃ purāṇanti.

Tattha vasīti vuṭṭho. Ekarājāti bodhisattaṃ nāmenālapati. Sodānīti so tvaṃ idāni. Duggeti visame. Narakamhīti āvāṭe. Olambitaṭṭhānaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Nappajahe vaṇṇabalanti evarūpe visamaṭṭhāne khittopi porāṇakavaṇṇañca balañca nappajahasīti pucchati.

Taṃ sutvā bodhisatto sesagāthāyo abhāsi

pubbeva khantī ca tapo ca mayhaṃ

sampaṭṭhitā dubbhisena ahosi

tandāni laddhāna kathannu rāja

jahe ahaṃ vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ

sabbaṃ kireva pariniṭṭhitāni

yasassinaṃ paññavantaṃ visayha

yaso ca laddhā purimaṃ uḷāraṃ

Nappajahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ

panujja dukkhena sukhaṃ janinda

sukhena vā taṃ dukkhamasayhasāhinaṃ 1-

ubhayattha santo abhinibbutattā

sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyāti.

Tattha khantīti adhivāsanakhanti. Tapoti tapacaraṇaṃ. Sampaṭṭhitāti icchitā abhipaṭṭhitā. Dubbhisenāti taṃ nāmenālapati. Tandāni laddhānāti taṃ paṭṭhanaṃ idāni ahaṃ labhitvā. Jaheti kena kāraṇenāhaṃ jaheyyaṃ. Yassa hi dukkhaṃ vā domanassaṃ vā hoti so taṃ jaheyyāti dīpeti. Sabbaṃ kireva pariniṭṭhitānīti anussavavasena attano sampattiṃ dassento āha. Idaṃ vuttaṃ hoti sabbāneva mama kattabbakiccāni dānasīlauposathakammāni pubbeyeva pariniṭṭhitāni. Yasassinaṃ paññavantaṃ visayhāti parivārasampattiyā yasassinaṃ paññāsampadāya paññavantaṃ asayhasāhitāya visayha. Evaṃ tīṇipetāni ālapanāneva. Nanti panettha nipāto. Byañjanasiliṭṭhatāvasena ca takārassa anunāsikā paccetabbā. Yaso cāti yasameva. Laddhā purimanti labhitvā purimaṃ pubbe aladdhapubbaṃ. Uḷāranti mahantaṃ. Kilesavikkhambhanamettābhāvanāya jhānuppattiyo sandhāyevamāha. Nappajaheti evarūpaṃ yasaṃ laddhā kiṃkāraṇā purāṇaṃ vaṇṇabalaṃ jahissāmīti attho.

@Footnote: 1 dukkhamasayhasāhi. Dukkhenāti tayā uppāditena nirayamhi khipanadukkhena mama rajjasukhaṃ panuditvā. Sukhena vā taṃ dukkhanti jhānasukhena vā taṃ dukkhaṃ panuditvā. Ubhayattha santoti ye santo honti mādisā te dvīsupi etesu koṭṭhāsesu abhinibbutasabhāvā majjhattā sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyā (ti) ekasadisā nibbikārāva hontīti.

Idaṃ sutvā dubbhiseno bodhisattaṃ khamāpetvā tumhākaṃ rajjaṃ tumheva karotha ahaṃ vo core paṭibāhissāmīti vatvā tassa duṭṭhāmaccassa rājāṇaṃ kāretvā pakkāmi. Bodhisattopi rajjaṃ amaccānaṃ niyyādetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā brahmalokaparāyano ahosi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā dubbhiseno ānando ahosi bārāṇasīrājā pana ahamevāti.

Ekarājajātakaṃ tatiyaṃ