๒. รถลัฏฐิชาดก

รถลฏฺฐิชาตกํ

อปิ หนฺตฺวา หโต พฺรูตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โกสลรญฺโญ ปุโรหิตํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร รเถน อตฺตโน โภคคามกํ คจฺฉนฺโต สมฺพาเธ มคฺเค รถํ ปาเชนฺโต เอกํ สกฏสตฺถกํ ทิสฺวา ตุมฺหากํ สกฏํ อปเนถาติ คจฺฉนฺโต สกเฏ อนปนียมาเน กุชฺฌิตฺวา ปโตทยฏฺฐิยา ปุริมสกเฏ สากฏิกสฺส รถธูเร ปหริ ฯ สา รถธูเร ปฏิหตา นิวตฺติตฺวา ตสฺเสว นลาฏํ ปหริ ฯ ตาวเทว นลาเฏ คณฺโฑ อุฏฺฐหิ ฯ โส นิวตฺติตฺวา สากฏิเกหิ ปหโฏมฺหีติ รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ สากฏิเก ปกฺโกสาเปตฺวา วินิจฺฉินนฺตา ตสฺเสว โทสํ อทฺทสํสุ ฯ อเถกทิวสํ ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส รญฺโญ กิร ปุโรหิโต สากฏิเกหิ ปหโฏมฺหีติ อฏฺฏํ กโรนฺโต สยเมว ปรชฺฌตีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปส เอวรูปํ กโรติเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตสฺเสว วินิจฺฉยามจฺโจ อโหสิ ฯ อถ รญฺโญ ปุโรหิโต รเถน อตฺตโน โภคคามกํ คจฺฉนฺโตติ สพฺพํ ปุริมสทิสเมว ฯ อิธ ปน เตน รญฺโญ อาโรจิเต ราชา สยํ วินิจฺฉเย นิสีทิตฺวา สากฏิเก ปกฺโกสาเปตฺวา กมฺมํ อโสเธตฺวาว ตุมฺเหหิ มม ปุโรหิตํ โกฏฺเฏตฺวา นลาเฏ คณฺโฑ อุฏฺฐาปิโตติ วตฺวา สพฺพํ สหสฺสหรณํ เนสํ กโรถาติ อาห ฯ อถ นํ โพธิสตฺโต ตุมฺเห มหาราช กมฺมํ อโสเธตฺวาว เอเตสํ สพฺพํ สหสฺสํ หราเปถ เอกจฺเจ ปน อตฺตนาว อตฺตานํ ปหริตฺวาปิ ปเรน ปหฏมฺหาติ วทนฺติ ตสฺมา อวินิจฺฉินิตฺวา กาตุํ น ยุตฺตํ รชฺชํ กาเรนฺเตน นาม นิสาเมตฺวา กมฺมํ กาตุํ วฏฺฏตีติ วตฺวา อิมา คาถา อภาสิ

อปิ หนฺตฺวา หโต พฺรูติ เชตฺวา ชิโตติ ภาสติ

ปุพฺพมกฺขายิโน ราช เอตทตฺถุํ น สทฺทเห

ตสฺมา ปณฺฑิตชาติโย สุเณยฺย อิตรสฺสปิ

อุภินฺนํ วจนํ สุตฺวา ยถา ธมฺโม ตถา กเร

อลโส คิหี กามโภคี น สาธุ

อสญฺญโต ปพฺพชิโต น สาธุ

ราชา น สาธุ อนิสมฺมการี

โย ปณฺฑิโต โกธโน ตํ น สาธุ

นิสมฺม ขตฺติโย กยิรา นานิสมฺม ทิสมฺปติ

นิสมฺมการิโน รญฺโญ ยโส กิตฺตี จ วฑฺฒตีติ ฯ

ตตฺถ อปิ หนฺตฺวาติ อปิ เอโก อตฺตนาว อตฺตานํ หนฺตฺวา ปเรน ปหโฏมฺหีติ พฺรูติ กเถติ ฯ เชตฺวา ชิโตติ สยํ วา ปน ปรํ ชินิตฺวา อหํ ชิโตมฺหีติ ภาสติ ฯ เอตทตฺถุนฺติ มหาราช ปุพฺพเมว ราชกุลํ คนฺตฺวา อกฺขายนฺตสฺส ปุพฺพมกฺขายิโน เอตทตฺถุํ น สทฺทเห เอกํเสน วจนํ น สทฺทเหยฺย ฯ ตสฺมาติ ยสฺมา ปฐมตรํ อาคนฺตฺวา กเถนฺตสฺส เอกํเสน วจนํ น สทฺทหาตพฺพํ ตสฺมา ฯ ยถา ธมฺโมติ ยถา วินิจฺฉยสภาโว ฐิโต ตถา กเรยฺย ฯ อสญฺญโตติ กายาทีหิ อสญฺญโต ทุสฺสีโล ฯ ตํ น สาธูติ ตํ ตสฺส ปณฺฑิตสฺส ญาณวโต ปุคฺคลสฺส อทฺธานคฺคาหิวเสน ๑- ทฬฺหโกปสงฺขาตํ โกธนํ ตํ น สาธุ ฯ นานิสมฺมาติ น อนิสาเมตฺวา ฯ ทิสมฺปตีติ ทิสานํ

@เชิงอรรถ: ๑ อฏฺฐานคฺคาหิวเสน ฯ ปติ มหาราช ฯ ยโส กิตฺตี จาติ อิสฺสริยปริวาโร เจว กิตฺติสทฺโท จ วฑฺฒตีติ ฯ

ราชา โพธิสตฺตสฺส วจนํ สุตฺวา ธมฺเมน วินิจฺฉินิ ฯ ธมฺเมน วินิจฺฉิยมาเน พฺราหฺมณสฺเสว โทโส ชาโตติ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา พฺราหฺมโณ เอตรหิ พฺราหฺมโณว อโหสิ ปณฺฑิตามจฺโจ ปน อหเมวาติ ฯ

รถลฏฺฐิชาตกํ ทุติยํ