๒. สุชาตชาดก

sujātajātakaṃ

kinnu santaramānovāti idaṃ satthā jetavane viharanto matapittikaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi.

So kira pitari mate paridevamāno vicarati sokaṃ vinodetuṃ

@Footnote: 1. tassevācāraṃ pariggaṇhanto. Na sakkoti. Atha satthā tassa sotāpattiphalupanissayaṃ disvā sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchāsamaṇaṃ ādāya tassa gehaṃ gantvā paññattāsane nisinno taṃ vanditvā nisinnaṃ kiṃ upāsaka socasīti vatvā āma bhanteti vutte āvuso porāṇakapaṇḍitā paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā pitari kālakate na sociṃsūti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kuṭumbikagehe nibbatti. Sujātakumārotissa nāmaṃ kariṃsu . tassa vayappattassa pitāmaho kālamakāsi. Athassa pitā pitu kālakiriyato paṭṭhāya sokasamappito āḷāhanaṃ gantvā āḷāhanato aṭṭhīni āharitvā attano ārāme mattikathūpaṃ katvā tāni tattha nidahitvā gatagatavelāya thūpaṃ pupphehi pūjetvā cetiyaṃ āvijjanto paridevati neva nhāyati na vilimpati na bhuñjati na kammante vicāreti. Taṃ disvā bodhisatto pitā me ayyakassa matakālato paṭṭhāya sokābhibhūto carati ṭhapetvā pana maṃ añño etaṃ saññāpetuṃ na sakkoti ekena naṃ upāyena nissokaṃ karissāmīti bahigāme ekaṃ matagoṇaṃ disvā tiṇañca pānīyañca āharitvā tassa purato katvā khāda khāda piva pivāti vadati. Āgatāgatā taṃ disvā samma sujāta kiṃ ummattakosi matagoṇassa tiṇodakaṃ desīti vadanti. So kiñci na paṭivadati. Athassa pitu santikaṃ gantvā putto te ummattako jāto matagoṇassa tiṇodakaṃ detīti Āhaṃsu. Taṃ sutvā kuṭumbikassa pitusoko apagato puttasoko patiṭṭhito. So vegena āgantvā nanu tvaṃ tāta sujāta paṇḍito kiṃkāraṇā matagoṇassa tiṇodakaṃ desīti vatvā dve gāthā abhāsi

kinnu santaramānova lāyitvā haritaṃ tiṇaṃ

khāda khādāti vilapi gatasantaṃ jaraggavaṃ

na hi annena pānena mato goṇo samuṭṭhahe

tvañca tucchaṃ vilapasi yathātaṃ dummatī tathāti.

Tattha santaramānovāti turito viya hutvā. Lāyitvāti luñcitvā. Vilapīti vippalapasi. Gatasantaṃ jaraggavanti vigatajīvitaṃ jiṇṇagoṇaṃ. Yathātanti ettha tanti nipātamattaṃ. Yathā dummati appapañño vippalapeyya tathā tvaṃ tucchaṃ abhūtaṃ vippalapasīti.

Tato bodhisatto dve gāthā abhāsi

tatheva tiṭṭhati sīsaṃ hatthapādā ca bāladhi

sotā tatheva tiṭṭhanti maññe goṇo samuṭṭhahe

nevayyakassa sīsaṃ vā hatthapādā na dissare

rudaṃ mattikathūpasmiṃ nanu tvaññeva dummatīti.

Tattha tathevāti yathā pubbe ṭhitaṃ tatheva tiṭṭhati. Maññeti etesaṃ sīsādīnaṃ tatheva ṭhitattā ayaṃ goṇo samuṭṭhaheyyāti maññāmi. Nevayyakassa sīsanti ayyakassa pana sīsaṃ vā hatthapādā vā na Dissanti. Piṭṭhipādā na dissaretipi pāṭho. Nanu tvaññeva dummatīti ahaṃ tāva sīsādīni passanto evaṃ karomi tvaṃ pana kiñci na passasi jhāpitaṭṭhānato aṭṭhīni āharitvā thūpaṃ katvā paridevasi iti maṃ paṭicca sataguṇena sahassaguṇena nanu tvameva dummatīti bhijjanadhammā nāma saṅkhārā bhijjanti tattha kā paridevanāti.

Taṃ sutvā bodhisattassa pitā mama putto paṇḍito idhalokaparalokakiccaṃ jānāti mama saññāpanatthāya etaṃ kammamakāsīti cintetvā tāta sujāta paṇḍita sabbe saṅkhārā aniccāti me ñātā ito paṭṭhāya na socissāmi pitusokaharaṇakaputtena nāma tādisena bhavitabbanti vatvā puttassa thutiṃ karonto āha

ādittaṃ vata maṃ santaṃ ghatasittaṃva pāvakaṃ

vārinā viya osiñcaṃ sabbaṃ nibbāpaye daraṃ

abbuḷhaṃ vata me sallaṃ sokaṃ hadayanissitaṃ

yo me sokaparetassa pitusokaṃ apānudi

sohaṃ abbuḷhasallosmi vītasoko anāvilo

na socāmi na rodāmi tava sutvāna māṇava

evaṃ karonti sapaññā ye honti anukampakā

vinivattayanti sokamhā sujāto pitaraṃ yathāti.

Tattha nibbāpayeti nibbāpayi. Daranti sokadarathaṃ. Sujāto pitaraṃ yathāti yathā mama putto sujāto maṃ pitaraṃ samānaṃ attano Sapaññatāya sokamhā vinivattayi evaṃ aññepi sapaññā sokamhā vinivattayantīti.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi. Tadā sujāto ahamevāti.

Sujātajātakaṃ dutiyaṃ