๖. การันทิยชาดก

kārandiyajātakaṃ

eko araññeti idaṃ satthā jetavane viharanto dhammasenāpatiṃ ārabbha kathesi.

Thero kira āgatāgatānaṃ dussīlānaṃ migaluddamacchabandhādīnaṃ diṭṭhadiṭṭhānaññeva sīlaṃ gaṇhatha sīlaṃ gaṇhathāti sīlaṃ deti. Te there garubhāvena tassa kathaṃ bhindituṃ asakkontā sīlaṃ gaṇhanti gahetvā ca pana na rakkhanti attano attano kammameva karonti. Thero attano saddhivihārike āmantetvā āvuso ime manussā

@Footnote: 1. ghaṭajātakaṃ. Mama santike sīlaṃ gaṇhiṃsu gahetvā ca pana na rakkhantīti āha. Bhante tumhe tesaṃ aruciyā sīlaṃ detha ete tumhākaṃ kathaṃ bhindituṃ asakkontā gaṇhanti tumhe ito paṭṭhāya evarūpānaṃ sīlaṃ mā adatthāti. Thero anattamano ahosi. Taṃ pavuttiṃ sutvā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āvuso sārīputto kira diṭṭhadiṭṭhānaññeva sīlaṃ detīti. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte na bhikkhave idāneva pubbepesa diṭṭhadiṭṭhānaṃ ayācantānaññeva sīlaṃ detīti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ disāpāmokkhassa ācariyassa jeṭṭhantevāsiko kārandiyo ahosi. Tadā so ācariyo diṭṭhadiṭṭhānaññeva kevaṭṭādīnaṃ ayācantānaṃyeva sīlaṃ gaṇhatha sīlaṃ gaṇhathāti sīlaṃ deti. Te gahetvāpi na rakkhanti. Ācariyo tamatthaṃ antevāsikānaṃ ārocesi. Antevāsikā bhante tumhe etesaṃ aruciyā sīlaṃ detha tasmā bhindanti itodāni paṭṭhāya yācantānaññeva dadeyyātha no ayācantānanti vadanti. So vippaṭisārī ahosi. Evaṃ santepi diṭṭhadiṭṭhānaṃ sīlaṃ detiyeva. Athekadivasaṃ ekasmā gāmā manussā āgantvā brāhmaṇavācanakatthāya ācariyaṃ nimantayiṃsu. So kārandiyamāṇavaṃ 1- pakkositvā

@Footnote: 1. kāraṇḍiyamāṇavaṃ. Tāta ahaṃ na gacchāmi tvaṃ ime pañcasate māṇave gahetvā tattha gantvā vācanakāni sampaṭicchitvā amhākaṃ dinnakoṭṭhāsaṃ āharāti pesesi. So gantvā paṭinivattento antarāmagge ekaṃ kandaraṃ disvā cintesi amhākaṃ ācariyo diṭṭhadiṭṭhānaṃ ayācantānaṃva sīlaṃ deti itodāni paṭṭhāya yathā yācantānaññeva deti tathā naṃ karissāmīti. So tesu māṇavakesu sukhanisinnesu uṭṭhāya mahantaṃ silaṃ ukkhipitvā kandarāya khipi punapi khipi puna khipiyeva. Atha naṃ te māṇavā uṭṭhāya ācariya kiṃ karosīti āhaṃsu. So kiñci na kathesi. Te vegena āgantvā ācariyassa ārocesuṃ. Ācariyo āgantvā tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha

eko araññe girikandarāyaṃ

paggayha mahantaselaṃ pavejjhasi

punappunaṃ santaramānarūpo

kārandiya konu tavayidhatthoti.

Tattha konu tavayidhatthoti konu tava idha kandarāyaṃ silākhipanena attho.

So tassa vacanaṃ sutvā ācariyaṃ codetukāmo 1- dutiyaṃ gāthamāha

ahaṃ himaṃ sāgarasevitantaṃ

samaṃ karissāmi yathāpi pāṇi

@Footnote: 1. bodhetukāmo.

Vikīriya sānūni ca pabbatāni

tasmā selaṃ kandarāyaṃ pakkhipāmīti.

Tattha ahaṃ himanti ahaṃ hi imaṃ mahāpaṭhaviṃ. Sāgarasevitantanti sāgarehi sevitaṃ cāturantaṃ. Yathāpi pāṇīti hatthatalaṃ viya samaṃ karissāmīti. Vikīriyāti vikīritvā. Sānūni ca pabbatānīti paṃsupabbate ca silāpabbate ca.

Taṃ sutvā brāhmaṇo tatiyaṃ gāthamāha

nayimaṃ mahiṃ arahati pāṇikappaṃ

samaṃ manusso karaṇāyameko

maññāmimaññeva dariṃ jigiṃsaṃ

kārandiya hāyasi jīvalokanti.

Tattha karaṇāyamekoti karaṇāya eko kātuṃ na sakkotīti dīpeti. Maññāmimaññeva dariṃ jigiṃsanti ahaṃ maññāmi tiṭṭhatu paṭhavī imaññeva etaṃ dariṃ jigiṃsaṃ pūraṇatthāya vāyamanto silāni pariyesanto upāyaṃ vicintentova tvaṃ imaṃ jīvalokaṃ hāyasi jahissasi marissasīti attho.

Taṃ sutvā māṇavo catutthaṃ gāthamāha

sace ayaṃ bhūtadharaṃ na sakko 1-

samaṃ manusso karaṇāyameko

evameva tvaṃ brahme ime manusse

nānādiṭṭhike nānayissasi teti.

@Footnote: 1. sattho.

Tassattho sace ayaṃ eko manusso imaṃ bhūtadharaṃ mahāpaṭhaviṃ samaṃ kātuṃ na sakko na samattho evameva tvaṃ ime dussīlamanusse nānādiṭṭhike nānayissasi te evaṃ sīlaṃ gaṇhathāti vadanto attano vasaṃ na ānayissasi paṇḍitapurisāyeva hi pāṇātipātaṃ akusalanti garahanti saṃsāramocakādayo panettha kusalasaññino te tvaṃ kathaṃ ānayissasi tasmā diṭṭhadiṭṭhānaṃ sīlaṃ adatvā yācantānaññeva dehīti.

Taṃ sutvā ācariyo yuttaṃ vadati kārandiyo idāni na evaṃ karissāmīti attano viruddhabhāvaṃ ñatvā pañcamaṃ gāthamāha

saṅkhittarūpena bhāvaṃ mamatthaṃ

akkhāsi kārandiya evametaṃ

yathā na sakko paṭhavī samāyaṃ

kātuṃ manussena tathā manussāti.

Tattha samāyanti samā ayaṃ.

Evaṃ ācariyo māṇavassa thutiṃ akāsi. Sopi naṃ codetvā sayaṃ gharaṃ nesi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā brāhmaṇo sārīputto ahosi kārandiyapaṇḍito pana ahamevāti.

Kārandiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ