๙. มิตตวินทุกชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๗๙๓ · บรรทัด ๓๖๘๐เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
มิตฺตวินฺทุกชาตกํ
กฺยาหํ เทวานมกรนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ ทุพฺพจภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
วตฺถุ มหามิตฺตวินฺทุกชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ อยํ ปน มิตฺตวินฺทุโก สมุทฺเท ขิตฺโต อตฺริจฺโฉ หุตฺวา ปุรโต คนฺตฺวา เนรยิกสตฺตานํ ปจนฏฺฐานํ อุสฺสุทนิรยํ ๑- ทิสฺวา เอกํ นครนฺติ สญฺญาย ปวิสิตฺวา ขุรจกฺกํ อาสาเทติ ฯ ตทา โพธิสตฺโต เทวปุตฺโต หุตฺวา อุสฺสุทนิรยจาริกํ จรติ ฯ โส ตํ ทิสฺวา ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห
กฺยาหํ เทวานมกรํ กึ ปาปํ ปกตํ มยา
ยํ เม สิรสฺมึ โอหจฺจ จกฺกํ ภมติ มตฺถเกติ ฯ
ตตฺถ กฺยาหํ เทวานมกรนฺติ สามิ เทวปุตฺต กินฺนาม อหํ เทวานํ อกรึ กึ มํ เทวา พาเธนฺติ ฯ กึ ปาปํ ปกตํ มยาติ ทุกฺขมหนฺตตาย เวทนาปตฺโต อตฺตนา กตปาปํ อสลฺลกฺเขนฺโต เอวมาห ฯ ยํ เมติ เยน ปาเปน มม สิรสฺมึ โอหจฺจ โอหนิตฺวา อิทํ ขุรจกฺกํ มม มตฺถเก ภมติ ตํ กินฺนามาติ ฯ
ตํ สุตฺวา โพธิสตฺโต ทุติยํ คาถมาห
อติกฺกมฺม รมณกํ สทามตฺตญฺจ ทุพฺพกํ ๒-
พฺรหฺมตรญฺจ ปาสาทํ เกนฏฺเฐน อิธาคโตติ ฯ
ตตฺถ รมณกนฺติ ผลิกปาสาทํ ฯ ทุพฺพกนฺติ มณิปาสาทํ ฯ สทามตฺตนฺติ รชตปาสาทํ ฯ พฺรหฺมตรญฺจ ปาสาทนฺติ สุวณฺณปาสาทญฺจ ฯ เกนฏฺเฐนาติ ตฺวํ เอเตสุ รมณกาทีสุ จตสฺโส อฏฺฐ โสฬส ทฺวตฺตึสาติ เอตา เทวธีตโร ปหาย เต ปาสาเท อติกฺกมิตฺวา เกน การเณน อิธ อาคโตติ ฯ
ตโต มิตฺตวินฺทุโก ตติยํ คาถมาห
@เชิงอรรถ: ๑ อุสฺสทนิรยํ ฯ ๒ ทูภกํ ฯ
อิโต พหุตรา โภคา อตฺร มญฺเญ ภวิสฺสเร
อิติ เอตาย สญฺญาย ปสฺส มํ พฺยสนํ คตนฺติ ฯ
ตตฺถ อิโต พหุตราติ อิเมสุ จตูสุ ปาสาเทสุ โภเคหิ อติเรกตรา ภวิสฺสนฺติ ฯ
ตโต โพธิสตฺโต เสสคาถา อภาสิ
จตุพฺภิ อฏฺฐชฺฌคมา อฏฺฐกาภิ จ โสฬส
โสฬสาภิ จ ทฺวตฺตึส อตฺริจฺฉํ จกฺกมาสโท
อิจฺฉาหตสฺส โปสสฺส จกฺกํ ภมติ มตฺถเก
อุปริ วิสาลา ทุปฺปูรา อิจฺฉาวิสทคามินี
เย จ ตํ อนุคิชฺฌนฺติ เต โหนฺติ จกฺกธาริโนติ ฯ
ตตฺถ อุปริ วิสาลาติ มิตฺตวินฺทุก ตณฺหา นาเมสา อาเสวิยมานา อุปริ วิสาลา โหนฺติ ปฏฺฐนา ๑- ตณฺหา นาม มหาสมุทฺโท วิย ทุปฺปูรา รูปาทีสุ ตํ ตํ อารมฺมณํ อิจฺฉมานาย อิจฺฉาย ปฏฺฐนาย วิสทคามินี ตสฺมา เย ปุริสา ตํ เอวรูปํ ตณฺหํ อนุคิชฺฌนฺติ ปุนปฺปุนํ คิทฺธา หุตฺวา คณฺหนฺติ เต โหนฺติ จกฺกธาริโนติ เต เอตํ ขุรจกฺกํ ธาเรนฺตีติ วทติ ฯ
มิตฺตวินฺทุกํ ปน กเถนฺตเมว นิปฺปีฬิยมานํ ตมฺปิ จกฺกํ ภสฺสิ ฯ เตน โส ปุน กเถตุํ นาสกฺขิ ฯ เทวปุตฺโต อตฺตโน เทวฏฺฐานเมว คโต ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา
@เชิงอรรถ: ๑. ปตฺถฏา ฯ มิตฺตวินฺทุโก ทุพฺพจภิกฺขุ อโหสิ เทวปุตฺโต ปน อหเมวาติ ฯ
มิตฺตวินฺทุกชาตกํ นวมํ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๘ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด