๕. กโปตกชาดก

kapotakajātakaṃ

idāni khomhīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ ārabbha kathesi.

Lolavatthu anekaso vitthāritameva. Taṃ pana satthā saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu loloti pucchitvā āma bhanteti vutte na kho bhikkhu idāneva pubbepi tvaṃ lolosi lolyabhāvena pana jīvitakkhayaṃ pattoti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto pārāvatayoniyaṃ nibbattitvā bārāṇasīseṭṭhino mahānase nīḷapacchiyaṃ vasati. Atheko kāko macchamaṃsaluddho tena saddhiṃ mettiṃ katvā tattheva vasi. So ekadivasaṃ bahuṃ macchamaṃsaṃ disvā imaṃ khādissāmīti nitthunāyanto 1- nīḷapacchiyaṃyeva nipajjitvā pārāvatena ehi samma gocarāya gamissāmāti vuccamānopi ajīrakena nimmadomhi 2- gaccha tvanti vatvā tasmiṃ gate gato me paccāmittakaṇṭako idāni yathāruciṃ macchamaṃsaṃ khādissāmīti cintento paṭhamaṃ gāthamāha

idāni khomhi sukhito arogo

manakaṇṭako 3- nippatito kapoto

@Footnote: 1 tintiṇāyanto. 2 nipannomhi. 3 nikkaṇṭako. pana kaṇṭako.

Kāhāmidāni hadayassa tuṭṭhiṃ

tathāhi maṃ maṃsasākaṃ baletīti.

Tattha nippatitoti niggato. Kapototi pārāvato. Kāhāmidānīti karissāmi dāni. Tathā hi maṃ maṃsasākaṃ baletīti tathā hi maṃ maṃsañca avasesasākañca mayhaṃ balaṃ karoti uṭṭhehi khādāti vadamānaṃ viya ussāhaṃ mama karotīti attho.

So bhattakārake macchamaṃsaṃ pacitvā mahānasā nikkhamma sarīrato sedaṃ pavāhente pacchito nikkhamitvā rasakaroṭiyaṃ nilīyitvā kiri kirīti saddamakāsi 1-. Bhattakārako vegenāgantvā kākaṃ gahetvā sabbapattāni luñcitvā allasiṅgiverañca piṭṭhasiddhatthake ca piṃsitvā lasuṇaṃ pūtitakkena madditvā sakalasarīraṃ makkhetvā ekaṃ kaṭhalaṃ ghaṃsitvā vijjhitvā suttakena tassa gīvāyaṃ bandhitvā nīḷapacchiyaṃyeva naṃ pakkhipitvā agamāsi. Pārāvato āgantvā taṃ disvā kā esā balākā mama sahāyassa pacchiyaṃ nipannā caṇḍo hi so āgantvā ghāteyyāsi nanti parihāsaṃ karonto dutiyaṃ gāthamāha

kāyaṃ balākā sikhiṇḍī 2- corī laṅghīpitāmahā

oraṃ balāke āgaccha caṇḍo me vāyaso sakhāti.

Sā heṭṭhā vuttatthāyeva.

Taṃ sutvā kāko tatiyaṃ gāthamāha

alamhi te jagghitāse mamaṃ disvāna edisaṃ

@Footnote: 1 karoṭi kilīti saddaṃ akāsi. 2 sikhinī.

Vilūnaṃ sūdaputtena piṭṭhamaṭṭhena 1- makkhitanti.

Tattha alanti paṭisedhaṭṭhe nipāto. Jagghitāseti hāsitvā. Idaṃ vuttaṃ hoti idāni maṃ īdisaṃ evaṃ dukkhappattaṃ disvā tava alaṃ hasituṃ tvaṃ maṃ 2- īdise kāle parihāsakeḷiṃ karohīti.

So parihāsakeḷiṃ karontova puna catutthaṃ gāthamāha

sunhāto suvilittosi annapānena tappito

kaṇṭhe ca te veḷuriyo agamāsi kajaṅgalanti.

Tattha kaṇṭhe ca te veḷuriyoti ayaṃ te veḷuriyamaṇipi kaṇṭhe pilandho tvaṃ ettakaṃ kālaṃ amhākaṃ etaṃ na dassesīti (kapālaṃ) sandhāyevamāha. Kajaṅgalanti idha bārāṇasīyeva kajaṅgalāti adhippetā. Ito nikkhamitvā gacchasi 3- antonagaraṃ gatoti pucchati.

Tato kāko pañcamaṃ gāthamāha

mā te mitto vā amitto vā agamāsi kajaṅgalaṃ

piñjāni tattha lāyitvā kaṇṭhe bandhanti vaṭṭananti.

Tattha piñjānīti pucchāni 4-. Tattha lāyitvāti tasmiṃ bārāṇasīnagare luñcitvā. Vaṭṭananti kaṭhalikaṃ.

Taṃ sutvā pārāvato osānagāthamāha

punapāpajjasī samma sīlaṃ hi tava tādisaṃ

na hi mānusakā bhogā subhuñjā honti pakkhinoti.

@Footnote: 1. piṭṭhimaddena. 2. mā. 3. kacci. 4. piñjāni.

Tattha punapāpajjasīti punapi evarūpaṃ āpajjissasi evarūpaṃ hi te sīlanti.

Iti naṃ so ovaditvā tattha avasitvā pakkhe pasāretvā aññattha agamāsi. Kākopi tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi. Tadā kāko lolabhikkhu ahosi. Kapoto pana ahamevāti.

Kapotakajātakaṃ niṭṭhitaṃ

aḍḍhavaggo tatiyo

pañcakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā