๖. มิคาโลปชาดก

มิคโลปชาตกํ

น เม รุจีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ ทุพฺพจภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

อถ สตฺถา ตํ ภิกฺขุํ ปกฺโกสาเปตฺวา สจฺจํ กิร ตฺวํ ภิกฺขุ ทุพฺพโจติ ปุจฺฉิตฺวา อาม ภนฺเตติ วุตฺเต น โข ภิกฺขุ อิทาเนว ปุพฺเพปิ ทุพฺพโจเยว ทุพฺพจภาวํ ปน นิสฺสาย ปณฺฑิตานํ วจนํ อกโรนฺโต เวรมฺภวาตมุเข พฺยสนํ คโตสีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต คิชฺฌโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา อปรณฺณคิชฺโฌ นาม อโหสิ ฯ โส คิชฺฌคณปริวุโต คิชฺฌกูฏปพฺพเต วสิ ฯ ปุตฺโต ปนสฺส มิคโลโป นาม ถามสมฺปนฺโน อโหสิ ฯ โส อญฺเญสํ คิชฺฌานํ สีมํ อติกฺกมิตฺวา อติอุจฺจํ อุปฺปคติ ฯ คิชฺฌา ปุตฺโต เต อติทูรํ อุปฺปคตีติ คิชฺฌรญฺโญ อาจิกฺขึสุ ฯ ตํ สุตฺวา โส ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา ตฺวํ กิร ตาต อติอุจฺจํ คจฺฉสิ อติอุจฺจํ คจฺฉนฺโต ชีวิตกฺขยํ ปาปุณิสฺสตีติ วตฺวา ติสฺโส คาถา อภาสิ

น เม รุจิ มิคโลป ยสฺส เต ตาทิสา คติ

อตุจฺจํ ตาต คจฺฉสิ อภูมึ ตาต เสวสิ ฯ

จตุกฺกณฺณํว เกทารํ ยถา เต ปฐวี สิยา

ตโต ตาต นิวตฺตสฺสุ มาสุ เอตฺโต ปรํ คมิ ฯ

สนฺติ อญฺเญปิ สกุณา ปตฺตยานา วิหงฺคมา

อุกฺขิตฺตา วาตเวเคน นฏฺฐา เต สสฺสตีสมาติ ฯ

ตตฺถ มิคโลปาติ ปุตฺตํ นาเมนาลปติ ฯ อตุจฺจํ ตาต คจฺฉสีติ ตาต ตฺวํ อญฺเญสํ คิชฺฌานํ สีมํ อติกฺกมิตฺวา อติอุจฺจํ คจฺฉสิ ฯ จตุกฺกณฺณํว เกทารนฺติ อิมินาสฺส สีมํ อาจิกฺขติ ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ ตาต ยทา เต อยํ มหาปฐวี จตุกฺกณฺณํ เกทารํ วิย สิยา เอวํ ขุทฺทกา วิย หุตฺวา ปญฺญาเยถ อถ ตฺวํ เอตฺตกา ฐานา นิวตฺเตยฺยาสิ เอตฺโต ปรํ มา คมีติ ฯ สนฺติ อญฺเญปีติ น เกวลํ ตฺวเมว อญฺเญปิ คิชฺฌา เอวํ กรึสูติ ทีเปติ ฯ อุกฺขิตฺตาติ เตปิ อมฺหากํ สีมํ อติกฺกมิตฺวา คตา วาตเวเคน อากฑฺฒิตา นสฺสึสุ ฯ สสฺสตีสมาติ สสฺสตีหิ ปฐวีปพฺพตาทีหิ สมํ อตฺตานํ มญฺญมานา อตฺตโน วสฺสสหสฺสปริมาณํ อายุํ อปูเรตฺวาปิ อนฺตรา วินฏฺฐาติ อตฺโถ ฯ

มิคโลโป จ อโนวาทกตฺตา ปิตุ วจนํ อกตฺวา ลงฺฆนฺโต ลงฺฆนฺโต ปิตรา อกฺขาตํ สีมํ ทิสฺวา ตํ อติกฺกมฺม กาลวาเต เขปิตฺวา เตปิ ฉินฺทิตฺวา อุปฺปติโต เวรมฺภวาตมุขํ ปกฺขนฺทิ ฯ อถ นํ เวรมฺภวาตา ปหรึสุ ฯ โส เตหิ ปหฏมตฺโตว ขณฺฑาขณฺฑํ หุตฺวา อากาเสเยว อนฺตรธายิ ฯ เตน วุตฺตํ

อกตฺวา อปรณฺณสฺส ปิตุ วุฑฺฒสฺส สาสนํ

กาลวาเต อติกฺกมฺม เวรมฺภานํ วสํ คโต ฯ

ตสฺส ปุตฺตา จ ทารา จ เย จญฺเญ อนุชีวิโน

สพฺเพ พฺยสนมาปาตุํ อโนวาทกเร ทิเช ฯ

เอวมฺปิ อิธ วุฑฺฒานํ โย วากฺยํ นาวพุชฺฌติ

อติสีมํ จโร ทิตฺโต คิชฺโฌ วาตีตสาสโน

สพฺเพ พฺยสนํ ปปฺโปนฺติ อกตฺวา พุทฺธสาสนนฺติ ฯ อิมา ติสฺโส อภิสมฺพุทฺธคาถา ฯ

ตตฺถ อนุชีวิโนติ ตํ นิสฺสาย อนุชีวนกา ฯ อโนวาทกเร ทิเชติ ตสฺมึปิ มิคโลเป คิชฺเฌ โอวาทํ อกโรนฺเต สพฺเพปิ เต เตน สทฺธึ อติกฺกมิตฺวา สีมํ คนฺตฺวา วินาสํ ปาปุณึสุ ฯ เอวมฺปีติ ภิกฺขเว ยถา โส คิชฺโฌ เอวํ โย อญฺโญปิ คหฏฺโฐ วา ปพฺพชิโต วา หิตานุกมฺปกานํ พุทฺธานํ วจนํ น คณฺหติ โสปิ อยํ สีมํ อติกฺกมิตฺวา จรนฺโต ทิตฺโต ทปฺปิโต คิชฺโฌว พฺยสนํ ปาปุณาตีติ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา มิคโลโป ทุพฺพจภิกฺขุ อโหสิ อปรณฺโณ ปน อหเมวาติ ฯ

มิคโลปชาตกํ ฉฏฺฐมํ ฯ