๘. กุกกุฏชาดก

Kukkuṭajātakaṃ

sucittapattacchādanāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi.

Taṃ hi bhikkhuṃ satthā kasmā ukkaṇṭhitosīti pucchitvā ekaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ itthiṃ disvā kilesavasena bhanteti vutte bhikkhu itthiyo nāma vañcetvā upalāpetvā attano vasaṃ gatakāle vināsaṃ pāpenti lolavilārī viya hontīti vatvā tuṇhī ahosi tena yācito atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahamdatte rajjaṃ kārente bodhisatto araññe kukkuṭayoniyaṃ nibbattitvā anekasatakukkuṭaparivāro araññe vasati. Tassāvidūre ekā vilārikāpi vasati. Sā ṭhapetvā bodhisattaṃ sesakukkuṭe upāyena vañcetvā khādi. Bodhisatto tassā gahaṇaṃ na gacchati. Sā cintesi ayaṃ kukkuṭo ativiya satho amhākañca sathabhāvaṃ upāyakusalabhāvañca na jānāti imaṃ mayā bhariyā te bhavissāmīti upalāpetvā attano vasaṃ āgatakāle khādituṃ vaṭṭatīti. Sā tena nisinnarukkhamūlaṃ gantvā vaṇṇabhāsitapubbaṅgamāya vācāya taṃ yācamānā paṭhamaṃ gāthamāha

sucittapattacchādana lambacūlavihaṅgama

oroha dumasākhāya mudhā bhariyā bhavāmi teti.

Tattha sucittapattacchādanāti sucittehi pattehi katacchādana. Mudhāti vinā mūlena na kiñci gahetvā ahaṃ bhariyā bhavāmi.

Taṃ sutvā bodhisatto imāya mama sabbe ñātakā khāditā idāni maṃ upalobhetvā khāditukāmā uyyojessāmi nanti cintetvā dutiyaṃ gāthamāha

catuppadi tvaṃ kalyāṇi dvipadāhaṃ manorame

migī pakkhī asaṃyuttā aññaṃ pariyesa sāmikanti.

Tattha migīti vilāriṃ sandhāyāha. Asaṃyuttāti jāyapatikā bhavituṃ asaṃyuttā asambandhā natthi tesaṃ īdiso sambandhoti dīpeti.

Taṃ sutvā tato sā ayaṃ ativiya satho yenakenaci upāyena vañcetvā naṃ khādissāmīti cintetvā tatiyaṃ gāthamāha

komārikā te hessāmi mañjukā piyabhāṇinī

vinda maṃ ariyena vedena kalyāṇiṃ brahmacārininti.

Tattha komārikāti ahaṃ ettakaṃ kālaṃ aññaṃ purisaṃ na jānāmi tava komārikā bhariyā bhavissāmīti vadati. Mañjukā piyabhāṇinīti tava madhurakathā piyabhāṇinīyeva bhavissāmi. Vinda manti paṭilabha maṃ. Ariyena vedenāti sundarena paṭilābhena ahampi hi ito pubbe purisasamphassaṃ na jānāmi tvaṃpi itthīsamphassaṃ na jānāsi iti pakatiyā brahmacāriniṃ maṃ niddosena lābhena labhasi maṃ icchasi atha me vacanaṃ na saddahasi dvādasayojanāya bārāṇasiyā Bheriñcārāpetvā ayaṃ mama dāsīti sāva maṃ attano dāsiṃ katvā gaṇhāti vadati.

Taṃ sutvā tato bodhisatto imaṃ tajjetvā palāpetuṃ vaṭṭatīti cintetvā catutthaṃ gāthamāha

kuṇapādi lohitape cori kukkuṭapothini

na tvaṃ ariyena vedena mamaṃ bhattāramicchasīti.

Tattha na tvaṃ ariyenāti tvaṃ ariyena brahmacariyavāsena lābhena na maṃ bhattāraṃ icchasi vañcetvā pana khāditukāmāsi nassa pāpeti taṃ palāpesi.

Sā pana palāyitvā gantvā puna oloketumpi na visahīti. Imā abhisambuddhagāthā abhāsi

evampi caturā nārī disvāna pavaraṃ naraṃ

nenti saṇhāhi vācāhi vilārī viya kukkuṭaṃ.

Yo ca uppatitaṃ atthaṃ na khippamanubujjhati

amittavasamanveti pacchā ca manutappati.

Yo ca uppatitaṃ atthaṃ khippameva nibodhati

muccate sattusambādhā kukkuṭova vilāriyāti. Imā abhisambuddhagāthā.

Tattha caturāti cāturiyena samannāgatā. Nārīti itthiyo. Nentīti attano vasaṃ upanenti. Vilārī viyāti yathā sā vilārī taṃ kukkuṭaṃ netaṃ vāyami evaṃ aññā nāriyo nentiyeva. Uppatitaṃ Atthanti uppannaṃ kiñcideva atthaṃ. Na bujjhatīti yathāsabhāvena na jānāti pacchā ca anutappati. Kukkuṭovāti yathā so ñāṇasampanno kukkuṭo vilārito mutto evaṃ sattusambādhato muccatīti attho.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi tadā kukkuṭarājā pana ahameva ahosīti.

Kukkuṭajātakaṃ aṭṭhamaṃ.