๔. สุวรรณกักกฏกชาดก

๔. สุวัณณกักกฏกชาดก (๓๘๙)

ว่าด้วยปูทองที่ฉลาด

(กาด่างูว่า)

เราถูกปูทองซึ่งมีตาโปนออกมา

มีกระดูกเป็นหนัง ๑- อาศัยอยู่ในน้ำ ไม่มีขน หนีบแล้ว

ร้องขอความกรุณาอยู่

เพื่อนเอ๋ย เพราะเหตุใดหนอ ท่านจึงละทิ้งเราไป

(พระศาสดาทรงแสดงข้อความนี้ว่า)

งูผู้เป็นเพื่อนนั้น เมื่อจะป้องกันกาผู้เป็นเพื่อน

จึงพ่นพิษพร้อมกับแผ่พังพานใหญ่ไปจนถึงตัวปู

ปูจึงได้หนีบงูไว้อีก

@เชิงอรรถ :

@๑ คำว่า มีกระดูกเป็นหนัง ได้แก่ กระดองปู

(งูถามปูว่า)

ก็ธรรมดาปูไม่ต้องการจะจับกากิน

และไม่ต้องการจะจับงูเห่ากิน

ท่านผู้มีตาโปน เราขอถามท่าน

เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไรท่านจึงหนีบเราทั้ง ๒ ไว้

(ปูจึงบอกเหตุผลที่หนีบกาไว้ว่า)

ชายนี้เป็นผู้หวังความเจริญแก่ข้าพเจ้า

จับข้าพเจ้าแล้วนำไปที่แอ่งน้ำ

เมื่อเขาตาย ข้าพเจ้าจะมีทุกข์มิใช่น้อย

ข้าพเจ้าและชายนี้ก็จะไม่มีทั้ง ๒ คน

อนึ่ง ชนทั้งมวลเห็นข้าพเจ้ามีร่างกายเจริญเติบโต

มีเนื้ออร่อย มีเนื้อมาก และมีเนื้อนุ่ม ก็ต้องการจะเบียดเบียน

แม้กาทั้งหลายเห็นข้าพเจ้าแล้วก็พึงเบียดเบียน

(งูต้องการลวงปู จึงกล่าวว่า)

ถ้าเราทั้ง ๒ ถูกหนีบเพราะเหตุแห่งชายนี้

ขอชายนี้จงลุกขึ้น ข้าพเจ้าจะดูดพิษให้

ขอท่านจงปล่อยข้าพเจ้าและกาโดยเร็ว

ก่อนที่พิษอันร้ายแรงจะเข้าสู่ชายนี้

(ปูได้ฟังดังนั้นคิดอุบายได้แล้ว จึงกล่าวว่า)

ข้าพเจ้าจะปล่อยงูแต่จะยังไม่ปล่อยกา

กาจักเป็นตัวประกันก่อนจนกว่าข้าพเจ้าจะเห็น

ชายนี้มีความสุข ปราศจากโรคแล้ว

จึงจะปล่อยกาเหมือนปล่อยงู

(พระศาสดาตรัสพระคาถาสุดท้ายประชุมชาดกว่า)

กาในกาลนั้นคือพระเทวทัต ส่วนงูเห่าคือมาร

ปูคือพระอานนท์ ส่วนพราหมณ์โชคดีคือเราผู้เป็นศาสดา

สุวัณณกักกฏกชาดกที่ ๔ จบ