๗. อินทริยชาดก

๗. อินทริยชาดก (๔๒๓)

ว่าด้วยอำนาจของอินทรีย์

(สรภังคดาบสกล่าวกับนารทดาบสว่า)

นารทะ ผู้ใดตกอยู่ในอำนาจของอินทรีย์เพราะความใคร่

ผู้นั้นละโลกทั้ง ๒ แล้วย่อมไปเกิดในอบาย

แม้มีชีวิตอยู่ ร่างกายก็ซูบซีด

ต่อจากสุขก็เป็นทุกข์ ต่อจากทุกข์ก็เป็นสุข

เธอจะเป็นผู้ได้รับทุกข์มากกว่าสุข

ดังนั้น เธอพึงหวังสุขอันประเสริฐเถิด

ผู้ใดในยามลำบาก ทนต่อความลำบากได้

ไม่คำนึงถึงความลำบาก ผู้นั้นเป็นนักปราชญ์

ย่อมเสวยโยคสุขอันเป็นที่สุดแห่งความลำบากนั้น

เธอไม่ควรเคลื่อนจากธรรม

เพราะความปรารถนากามทั้งหลาย

อันเป็นเหตุมิใช่ประโยชน์จากประโยชน์ต่างๆ

และเพราะทอดทิ้งฌานที่ได้บำเพ็ญแล้ว

(กาฬเทวิลดาบสกล่าวกับนารทดาบสว่า)

ผู้ครองเรือนมีความขยัน แบ่งปันกันกิน เป็นการดี

เมื่อได้สิ่งที่ต้องการก็ไม่ระเริง

และเมื่อเสื่อมจากสิ่งที่ต้องการก็ไม่เดือดร้อน

(พระศาสดาตรัสว่า)

กาฬเทวิลดาบสผู้สงบได้กล่าวความเป็นบัณฑิตนั้นเพียงเท่านี้ว่า

ไม่มีสิ่งอื่นใดที่จะเลวไปกว่าผู้ตกอยู่ในอำนาจ

แห่งอินทรีย์ทั้งหลายนี้เลย

(มนุษย์เปรตกราบทูลพระเจ้าสีพีว่า)

ขอเดชะพระเจ้าสีพี

บุคคลเช่นข้าพระองค์ถึงความพินาศ

เหมือนความพินาศในเงื้อมมือของพวกศัตรู

ทำเหตุที่ให้เกิดยศเหล่านี้ คือ การงาน วิชชา

ความขยัน การวิวาห์ ศีล และความอ่อนโยนให้เสื่อมไป

บังเกิดเป็นมนุษย์เปรตด้วยกรรมของตน

ข้าพระองค์นั้นไม่มีพวกพ้อง ไร้ที่พึ่ง

เหมือนคนเสื่อมจากทรัพย์นับพัน

เหินห่างจากธรรมอันประเสริฐเหมือนคนตายแล้ว

ข้าพระองค์ทำคนผู้ต้องการความสุขให้ได้รับความทุกข์

จึงตกอยู่ในสภาพเช่นนี้

ข้าพระองค์นั้นไม่ได้ประสบความสุขเลย

เหมือนอยู่ในกองถ่านเพลิง

อินทริยชาดกที่ ๗ จบ