๖. ปทกุศลมาณวชาดก

๖. ปทกุสลมาณวชาดก (๔๓๒)

ว่าด้วยมาณพผู้ฉลาดในการสะกดรอย

(ภรรยากล่าวกับนายปาฏลีผู้เป็นสามีว่า)

แม่น้ำคงคาย่อมพัดพาพี่ปาฏลีผู้คงแก่เรียน ขับเพลงได้ไพเราะ

แน่ะพี่ผู้กำลังถูกน้ำพัดไป ขอความเจริญจงมีแก่พี่

ขอพี่จงให้บทเพลงแก่น้องสักบทหนึ่งเถิด

(สามีกล่าวว่า)

น้ำใดที่เขาใช้รดคนประสบทุกข์หรือคนกระสับกระส่าย

เรากำลังจะตายในท่ามกลางน้ำนั้น ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

(ช่างหม้อกล่าวว่า)

แผ่นดินใดที่พืชทั้งหลายงอกขึ้นได้หรือที่สัตว์ทั้งหลายดำรงอยู่

แผ่นดินนั้นกำลังบีบศีรษะของข้าพเจ้า ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

(ชายคนหนึ่งกล่าวว่า)

ไฟใดที่เขาใช้หุงข้าว หรือที่เขาใช้บำบัดความหนาว

ไฟนั้นกำลังไหม้ตัวข้าพเจ้า ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

(ชายคนหนึ่งกล่าวว่า)

ข้าวใดที่พวกพราหมณ์และกษัตริย์จำนวนมากใช้ยังชีพ

ข้าวนั้นข้าพเจ้าบริโภคแล้วกำลังจะฆ่าข้าพเจ้า ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

(ชายคนหนึ่งกล่าวว่า)

ลมใดในเดือนท้ายของฤดูร้อนที่พวกบัณฑิตปรารถนา

ลมนั้นกำลังทำลายตัวข้าพเจ้า ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

(พญานาคกล่าวว่า)

ต้นไม้ใดที่นกพากันมาอาศัย ต้นไม้นั้นกำลังพ่นไฟ

นกทั้งหลายพากันหลบหนีไปยังทิศทั้งหลาย ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

(หญิงชรากล่าวกับลูกชายว่า)

หญิงสะใภ้ใดผู้มีความพอใจ ประดับประดาด้วยพวงดอกไม้

ลูบไล้ด้วยจันทน์หอมที่เรานำมา

หญิงสะใภ้นั้นกำลังไล่เราออกจากเรือน ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

(ชายชราคร่ำครวญว่า)

ลูกคนใดที่เกิดมาแล้วเป็นเหตุให้เรายินดี

และปรารถนาความเจริญ

ลูกคนนั้นกำลังไล่เราออกจากเรือน ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)

ขอชาวชนบทและชาวนิคมที่มาประชุมพร้อมกันจงฟังข้าพเจ้า

ที่ใดมีน้ำ ที่นั้นกลับร้อน

ที่ใดปลอดภัย ที่นั้นกลับมีภัย

พระราชาและพราหมณ์ปุโรหิตปล้นแว่นแคว้น

ท่านทั้งหลายจงพากันรักษาตัวอยู่เถิด

ภัยเกิดแล้วแต่ที่พึ่ง

ปทกุสลมาณวชาดกที่ ๖ จบ