๙. หลิททราคชาดก

Haliddarāgajātakaṃ

sutītikkhanti idaṃ satthā jetavane viharanto thūlakumāripalobhanaṃ ārabbha kathesi. Vatthu terasanipāte cullanāradajātake āvībhavissati.

Atītavatthumhi pana sā kumārikā tassa tāpasakumārassa sīlaṃ bhinditvā attano vase ṭhitabhāvaṃ ñatvā imaṃ vañcetvā manussapathaṃ nessāmīti cintetvā rūpādikāmaguṇavirahite araññe rakkhitasīlaṃ nāma na mahapphalaṃ hoti manussapathe rūpādīnaṃ paccupaṭṭhāne mahapphalaṃ hoti ehi mayā saddhiṃ tattha gantvā sīlaṃ rakkhāhi kinte araññenāti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha

sutītikkhaṃ araññamhi pantamhi sayanāsane

ye ca gāme tītikkhanti te uḷāratarā tayāti.

Tattha sutītikkhanti suṭṭhu adhivāsanaṃ. Tītikkhantīti sītādīni adhivāsenti.

Taṃ sutvā tāpasakumāro pitā me araññaṃ gato tasmiṃ āgate taṃ āpucchitvā gamissāmīti āha. Sā cintesi pitā kirassa atthi sace maṃ so passissati kājakoṭiyāva pothetvā vināsaṃ pāpessati mayā paṭhamameva gantabbanti. Atha naṃ āha tenahi ahaṃ maggasaññaṃ kurumānā paṭhamataraṃ gacchāmi tvaṃ pacchā āgacchāhīti. So tassā gatakāle neva dārūni āhari na pānīyaṃ na paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpesi kevalaṃ pajjhāyantova nisīdi. Pitu Āgamanakālepi paccuggamanaṃ nākāsi. Atha naṃ pitā itthīnaṃ vasaṅgato esoti ñatvāpi kasmā tāta neva dārūni āhari na pānīyaṃ na paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpesi pajjhāyantoyeva pana nisinnosīti āha. Tāpasakumāro tāta araññe kira rakkhitasīlaṃ na mahapphalaṃ hoti manussapathe mahapphalaṃ hoti ahaṃ tattha gantvā sīlaṃ rakkhissāmi sahāyo me pacchā āgaccheyyāsīti vatvā purato gato ahaṃ teneva saddhiṃ gamissāmi tattha pana vasantena mayā kathaṃrūpo puriso sevitabboti pucchanto dutiyaṃ gāthamāha

araññā gāmamāgamma kiṃsīlaṃ kiṃvataṃ ahaṃ

purisaṃ tāta seveyyaṃ taṃ me akkhāhi pucchitoti.

Athassa pitā kathento sesagāthā abhāsi

yo te vissāsate tāta vissāsañca khameyya te

sussūsī ca tītikkhī ca taṃ bhajehi ito gato.

Yassa kāyena vācāya manasā natthi dukkaṭaṃ

orasīva patiṭṭhāya taṃ bhajehi ito gato.

Yo ca dhammena carati carantopi na maññati

visuddhakāriṃ sappaññaṃ taṃ bhajehi ito gato.

Haliddarāgaṃ kapicittaṃ purisaṃ rāgavirāginaṃ

tādisaṃ tāta mā sevi nimmanussampi ce siyā.

Āsīvisaṃva kupitaṃ mīḷhalittaṃ mahāpathaṃ

ārakā parivajjehi yānīva visamaṃ pathaṃ.

Anatthā tāta vaḍḍhanti bālaṃ accūpasevato

māssu bālena saṅgacchi amitteneva sabbadā.

Taṃ tāhaṃ tāta yācāmi karassu vacanaṃ mama

māssu bālena saṅgacchi dukkho bālehi saṅgamoti.

Tattha yo te vissāsateti yo tava vissāseyya. Khameyya teti yo ca attani tayā kataṃ vissāsaṃ khameyya. Sussūsī ca tītikkhī cāti tava vacanaṃ sussūsāya ceva vacanādhivāsanena ca samannāgato yo bhaveyyāti attho. Orasīva patiṭṭhāyāti yathā mātu oraso putto patiṭṭhāti evaṃ patiṭṭhāya patiṭṭhahitvā attano mātaraṃ viya maññamāno taṃ bhajeyyāsīti vadati. Yo ca dhammena caratīti yo tividhasucaritadhammeneva iriyati. Na maññatīti tathā carantopi ca ahaṃ dhammaṃ carāmīti mānaṃ na karoti. Visuddhakārinti visuddhānaṃ dasannaṃ kusalakammapathānaṃ kārakaṃ. Rāgavirāginanti rāginañca virāginañca rajjitvā taṃkhaṇameva virajjanasabhāvaṃ. Nimmanussampi ce siyāti sacepi sakalajambudīpatalaṃ nimmanussaṃ hoti soyeveko manusso tiṭṭhati tathāpi tādisaṃ mā sevi. Mahāpathanti gūthamakkhitaṃ maggaṃ viya. Yānīvāti yānena gacchanto viya. Visamanti ninnauṇṇatakhāṇupāsāṇādi- visamaṃ. Bālaṃ accūpasevatoti bālaṃ apaññaṃ atisevantassa. Sabbadāti tāta bālena saddhiṃ saṃvāso nāma amittasaṃvāso viya sabbadā niccakālameva dukkho. Taṃ tāhanti tena kāraṇena taṃ ahaṃ.

So evaṃ pitarā ovadito tāta ahaṃ manussapathaṃ gantvā Tumhādise paṇḍite na labhissāmi tattha gantuṃ bhāyāmi idheva tumhākaṃ santike vasissāmīti āha. Athassa pitā bhiyyopi ovādaṃ datvā kasiṇaparikammaṃ ācikkhi. So na cirasseva abhiññā ca samāpattiyo ca uppādetvā saddhiṃ pitarā brahmalokaparāyano ahosi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. Tadā tāpasakumāro ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi kumārikā thūlakumārikāva pitā pana ahamevāti.

Haliddarāgajātakaṃ navamaṃ.