๒. ชุณหชาดก

๒. ชุณหชาดก (๔๕๖)

ว่าด้วยพระเจ้าชุณหะ

(พราหมณ์เมื่อจะสนทนาจึงกล่าวกราบทูลว่า)

ขอเดชะพระองค์ผู้เป็นจอมชน

ขอพระองค์ทรงสดับวาจาของข้าพระองค์

ข้าพระองค์มาถึงที่นี้เพราะความประสงค์อย่างหนึ่งในพระเจ้าชุณหะ

ขอเดชะพระองค์ผู้ประเสริฐกว่ามนุษย์ทั้งหลาย

บัณฑิตทั้งหลายไม่พูดกับพราหมณ์

ผู้เดินทางมายืนคอยขออยู่ว่า พึงไปข้างหน้าเถิด

(พระราชาทรงสดับคำของพราหมณ์จึงตรัสว่า)

พราหมณ์ เราฟังอยู่ เราคอยอยู่ เชิญพูดเถิด

ท่านมาถึงที่นี้เพราะประสงค์อะไร

หรือท่านประสงค์ประโยชน์อะไรในเราจึงมาถึงที่นี้

เชิญพูดมาเถิดพราหมณ์

(พราหมณ์และพระราชากล่าวโต้ตอบกันว่า)

ขอพระองค์ทรงพระราชทานบ้านส่วย ๕ ตำบล

สาวใช้ ๑๐๐ คน โค ๗๐๐ ตัว ทองคำเกิน ๑,๐๐๐ แท่ง

ภรรยา ๒ คนที่มีชาติสกุลเหมาะสมแก่ข้าพระองค์

พราหมณ์ ตบะอันน่าสะพรึงกลัวของท่านมีอยู่หรือ

มนต์อันวิจิตรของท่านมีอยู่หรือ

ยักษ์บางพวกที่เชื่อฟังท่านมีอยู่หรือ

อีกอย่างหนึ่ง ประโยชน์ที่เราได้ทำไว้แล้วท่านรู้ชัดหรือ

ตบะของข้าพระองค์ก็ไม่มี แม้มนต์ก็ไม่มี

แม้พวกยักษ์บางเหล่าที่เชื่อฟังข้าพระองค์ก็ไม่มี

ถึงประโยชน์ที่พระองค์ได้ทรงกระทำไว้แล้วข้าพระองค์ก็ไม่ทราบชัด

เพียงแต่ข้าพระองค์ได้พบกับฝ่าพระบาทมาก่อนเท่านั้น

เรารู้ว่า ครั้งนี้เป็นการพบครั้งแรก

ก่อนหน้านี้เราไม่รู้จักท่าน

เราถามแล้ว ท่านจงบอกความข้อนี้แก่เราว่า

เราได้พบกันเมื่อไรหรือที่ไหน

ขอเดชะพระองค์ผู้สมมติเทพ

เราทั้งหลายได้พักอยู่ที่ตักกศิลา

ในเมืองของพระเจ้าคันธารราชอันน่ารื่นรมย์

ณ สถานที่นั้น ในเวลากลางคืนที่มืดมิดเราได้กระทบไหล่กัน

ขอเดชะพระองค์ผู้เป็นจอมชน

เราทั้ง ๒ นั้นยืนอยู่ตรงนั้น ได้สนทนาชวนให้ระลึกถึงกัน ณ ที่นั้น

อันนั้นเป็นการพบกันของเราเท่านั้นเอง

ต่อจากนั้น ไม่ว่าภายหลังหรือเมื่อก่อน

ไม่มีการเจอะเจอกันเลย

พราหมณ์ การสมาคมกับคนดี

ย่อมมีในมนุษย์ทั้งหลายเป็นบางครั้ง

ในกาลบางคราวบัณฑิตทั้งหลายไม่ทำการสมาคมหรือสันถวไมตรี

หรือแม้คุณความดีที่เขาทำไว้ในกาลก่อนให้เสื่อมสูญไป

ส่วนคนพาลทั้งหลายย่อมทำการสมาคมหรือสันถวไมตรี

หรือคุณความดีที่ทำไว้ในกาลก่อนให้เสื่อมสูญไปบ้าง

คุณเป็นอันมากที่ทำไว้ในคนพาลทั้งหลายก็เสื่อมสูญไปเองบ้าง

เป็นความจริง คนพาลทั้งหลายเป็นคนอกตัญญู

ส่วนนักปราชญ์ทั้งหลายไม่ทำการสมาคมหรือสันถวไมตรี

หรือแม้คุณความดีที่ทำไว้ในกาลก่อนให้เสื่อมสูญไป

คุณความดีที่ทำไว้ในนักปราชญ์ทั้งหลายแม้เล็กน้อย

ก็ไม่เสื่อมสลายไป

เป็นความจริง นักปราชญ์ทั้งหลายเป็นคนมีความกตัญญูด้วยดี

เราจะให้บ้านส่วยแก่ท่าน ๕ หมู่บ้าน

สาวใช้ ๑๐๐ คน โค ๗๐๐ ตัว ทองคำเกิน ๑,๐๐๐ แท่ง

ภรรยา ๒ คนที่มีชาติสกุลเหมาะสมแก่ท่าน

ขอเดชะพระมหาราช การสมาคมของสัตบุรุษเป็นอย่างนี้

ขอเดชะ พระองค์ผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นกาสี

ข้าพระองค์เป็นเสมือนดวงจันทร์ที่รายล้อมด้วยหมู่ดาว

เพราะข้าพระองค์ได้สมาคมกับพระองค์ในวันนี้

ชุณหชาดกที่ ๒ จบ