๔. มกสชาดก

๔ มกสชาตกํ

เสยฺโย อมิตฺโตติ อิทํ สตฺถา มคเธสุ จาริกํ จรมาโน อญฺญตรสฺมึ คามเก พาลมนุสฺเส อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตถาคโต กิร เอกสฺมึ สมเย สาวตฺถิโต มคธรฏฺฐํ คนฺตฺวา ตตฺถ จาริกํ จรมาโน อญฺญตรํ คามํ สมฺปาปุณิ ฯ โสปิ คามโก เยภุยฺเยน อนฺธพาลมนุสฺเสหิเยว อุสฺสนฺโน ฯ อเถกทิวสํ อนฺธพาลมนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา โภ อมฺเห อรญฺญํ ปวิสิตฺวา กมฺมํ กโรนฺเต มกสา ขาทนฺติ ตปฺปจฺจยา อมฺหากํ กมฺมจฺเฉโท โหติ สพฺเพว ธนูนิ เจว อาวุธานิ จ อาทาย คนฺตฺวา มกเสหิ สทฺธึ ยุชฺฌิตฺวา สพฺเพ มกเส วิชฺฌิตฺวา ฉินฺทิตฺวาว มาเรสฺสามาติ มนฺตยิตฺวา อรญฺญํ คนฺตฺวา มกเส วิชฺฌิสฺสามาติ อญฺญมญฺญํ วิชฺฌิตฺวา ปหริตฺวา จ ทุกฺขปฺปตฺตา อาคนฺตฺวา อนฺโตคาเม จ คามมชฺเฌ จ คามทฺวาเร จ นิปชฺชึสุ ฯ สตฺถา ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต ตํ คามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ ฯ อวเสสา ปณฺฑิตมนุสฺสา ภควนฺตํ ทิสฺวา คามทฺวาเร มณฺฑปํ กาเรตฺวา พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา นิสีทึสุ ฯ ตทา สตฺถา ตสฺมึ ตสฺมึ ฐาเน ปติเต มนุสฺเส ทิสฺวา เต อุปาสเก ปุจฺฉิ พหู อิเม คิลานมนุสฺสา กึ เอเตหิ กตนฺติ ฯ ภนฺเต เอเต มนุสฺสา มกสยุทฺธํ กริสฺสามาติ คนฺตฺวา อญฺญมญฺญํ วิชฺฌิตฺวา สยํ คิลานา ชาตาติ ฯ สตฺถา น อิทาเนว อนฺธพาลมนุสฺสา มกเส ปหริสฺสามาติ อตฺตานํ ปหรนฺติ ปุพฺเพปิ มกสํ ปหริสฺสามาติ ปรํ ปหรณกมนุสฺสา อเหสุํเยวาติ วตฺวา ตุณฺหี อโหสิ เตหิ มนุสฺเสหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต วณิชฺชาย ชีวิกํ กปฺเปสิ ฯ ตทา กาสีรฏฺเฐ เอกสฺมึ ปจฺจนฺตคาเม พหู วฑฺฒกี วสนฺติ ฯ ตตฺเถโก ขลฺลาตวฑฺฒกี รุกฺขํ ตจฺฉติ ฯ อถสฺส เอโก มกโส ตมฺพโลหถาลกปิฏฺฐิสทิเส สีเส นิสีทิตฺวา สตฺติยา ปหรนฺโต วิย สีสํ มุขตุณฺฑเกน วิชฺฌิ ฯ โส อตฺตโน สนฺติเก นิสินฺนํ ปุตฺตํ อาห ตาต มยฺหํ สีสํ มกโส สตฺติยา ปหรนฺโต วิย วิชฺฌติ มาเรหิ นนฺติ ฯ ตาต อธิวาเสหิ เอกปฺปหาเรน ตํ มาเรสฺสามีติ ฯ ตสฺมึ สมเย โพธิสตฺโตปิ อตฺตโน ภณฺฑํ ปริเยสมาโน ตํ คามํ ปตฺวา ตสฺส วฑฺฒกีสาลาย นิสินฺโน โหติ ฯ อถ โส วฑฺฒกี ปุตฺตํ อาห ตาต อิมํ มกสํ วาเรหีติ ฯ โส วาเรสฺสามิ ตาตาติ ติขิณํ มหาผรสุํ อุกฺขิปิตฺวา ปิตุ ปิฏฺฐิปสฺเส ฐตฺวา มกสํ ปหริสฺสามีติ ปิตุ มตฺถกํ ทฺวิธา ภินฺทิ ฯ วฑฺฒกี ตตฺเถว ชีวิตกฺขยํ ปตฺโต ฯ โพธิสตฺโต ตสฺส ตํ กมฺมํ ทิสฺวา ปจฺจามิตฺโตปิ ปณฺฑิโต เสยฺโย โส หิ ทณฺฑภเยนาปิ น มนุสฺสํ มาเรสฺสตีติ จินฺเตตฺวา อิมํ คาถมาห

เสยฺโย อมิตฺโต มติยา อุเปโต

น เตฺวว มิตฺโต มติวิปฺปหีโน

มกสํ วธิสฺสนฺติ หิ เอลมูโค

ปุตฺโต ปิตุ อพฺภิทา อุตฺตมงฺคนฺติ ฯ

ตตฺถ เสยฺโยติ ปวโร อุตฺตโม ฯ มติยา อุเปโตติ ปญฺญาย สมนฺนาคโต ฯ เอลมูโคติ ลาลามูโค พาโล ฯ ปุตฺโต ปิตุ อพฺภิทา อุตฺตมงฺคนฺติ อตฺตโน พาลตาย ปุตฺโตปิ หุตฺวา ปิตุ อุตฺตมงฺคํ มตฺถกํ มกสํ มาเรสฺสามีติ ทฺวิธา ภินฺทิ ตสฺมา พาลมิตฺตโต ปณฺฑิโต อมิตฺโตว เสยฺโยติ ฯ

อิมํ คาถํ วตฺวา โพธิสตฺโต อุฏฺฐาย ยถากมฺมํ คโต ฯ วฑฺฒกิสฺสาปิ ญาตกา สรีรกิจฺจํ อกํสุ ฯ

สตฺถา เอวํ อุปาสกา ปุพฺเพปิ มกสํ ปหริสฺสามาติ ปรํ ปหรณกมนุสฺสา อเหสุํเยวาติ อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา อนุสนฺธึ ฆเฏตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา คาถํ วตฺวา ปกฺกนฺโต ปณฺฑิตวาณิโช ปน อหเมว อโหสีติ ฯ

มกสชาตกํ จตุตฺถํ ฯ