๑๐. มิตตามิตตชาดก

10 Mittāmittajātakaṃ.

Kāni kammāni kubbānanti idaṃ satthā jetavane viharanto kosalarañño atthacarakaṃ amaccaṃ ārabbha kathesi.

So kira rañño bahupakāro ahosi. Athassa rājā atirekasammānaṃ kāresi. Avasesā taṃ asahamānā deva asuko amacco tumhākaṃ anatthakārakoti paribhindiṃsu. Rājā taṃ pariggaṇhanto kiñci dosaṃ adisvā ahaṃ imassa kiñci dosaṃ na passāmi kathaṃ nukho sakkā mayā imassa mittabhāvaṃ vā amittabhāvaṃ vā jānitunti cintetvā imaṃ pañhaṃ ṭhapetvā tathāgataṃ añño jānituṃ na sakkhissati gantvā pucchissāmīti. So bhuttapātarāso satthāraṃ upasaṅkamitvā bhante kathaṃ nukho sakkā purisena attano mittaṃ vā amittaṃ vā jānitunti pucchi. Atha naṃ satthā pubbepi mahārāja paṇḍitā imaṃ pañhaṃ cintetvā paṇḍite pucchitvā tehi kathitavasena ñatvā amitte vajjetvā mitte seviṃsūti vatvā tena yācito atītaṃ āhari

atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa atthadhammānusāsako amacco ahosi. Tadā bārāṇasiyaṃ rañño ekaṃ atthacarakaṃ amaccaṃ sesā paribhindiṃsu. Rājā tassa dosaṃ apassanto kathaṃ nukho sakkā amittaṃ vā mittaṃ vā ñātunti mahāsattaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha

Kāni kammāni kubbānaṃ kathaṃ viññū parakkame

amittaṃ jāneyya medhāvī disvā sutvā ca paṇḍitoti

tassattho kāni kammāni karontaṃ medhāvī paṇḍito puriso cakkhunā disvā sotena taṃ sutvā ayaṃ mayhaṃ amittoti jāneyya tassa jānanatthāya kathaṃ viññū parakkameyyāti.

Athassa amittalakkhaṇaṃ kathento āha

na naṃ umhayate disvā na ca naṃ paṭinandati

cakkhūni cassa na dadā paṭilomañca vattati

amitte tassa bhajati mitte tassa na sevati

vaṇṇakāme nivāreti akkosante pasaṃsati

guyhañca tassa nakkhāti tassa guyhaṃ na guyhati

kammantassa na vaṇṇeti paññassa nappasaṃsati

abhave nandati tassa bhave tassa na nandati

acchariyaṃ bhojanaṃ laddhā tassa nuppajjate sati

tato naṃ nānukampati aho sopi labheyyito

iccete soḷasākārā amittasmiṃ patiṭṭhitā

yehi amittaṃ jāneyya disvā sutvā ca paṇḍitoti. Mahāsatto imā pañca gāthā vatvā puna

kāni kammāni kubbānaṃ kathaṃ viññū parakkame

mittaṃ jāneyya medhāvī disvā sutvā ca paṇḍitoti imāya gāthāya mittalakkhaṇaṃ puṭṭho sesagāthā abhāsi

Pavutthañcassa sarati āgataṃ abhinandati

tato kelāyiko hoti vācāya paṭinandati.

Mitte tasseva bhajati amitte tassa na sevati

akkosante nivāreti vaṇṇakāme pasaṃsati.

Guyhañca tassa vakkhāti tassa guyhañca guyhati

kammañca tassa vaṇṇeti paññamassa pasaṃsati.

Bhave ca nandati tassa abhave tassa na nandati

acchariyaṃ bhojanaṃ laddhā tassa uppajjate sati.

Tato naṃ anukampati aho sopi labheyyito

iccete soḷasākārā mittasmiṃ supatiṭṭhitā.

Yehi mittañca jāneyya disvā sutvā ca paṇḍitoti.

Tattha na naṃ umhayateti taṃ mittapaṭirūpakaṃ disvā sitaṃ na karoti pahaṭṭhākāraṃ na dasseti. Na ca naṃ paṭinandatīti tassa kathaṃ paṭigaṇhanto na paṭinandati na tusati. Cakkhūni cassa na dadāti olokentaṃ na oloketi. Paṭilomañcāti tassa kathaṃ paṭippharati paṭisattu hoti. Vaṇṇakāmeti tassa vaṇṇaṃ bhaṇante. Nakkhātīti attano guyhaṃ tassa nācikkhati. Kammantassāti tena katakammaṃ vaṇṇayati. Paññassāti tassa paññaṃ na pasaṃsati ñāṇasampannaṃ na pasaṃsati. Abhaveti avuḍḍhiyā. Tassa nuppajjateti mittapaṭirūpakassa mama mittassāpi ito dassāmīti sati na uppajjati. Nānukampatīti muducittena na cinteti. Labheyyitoti labheyya ito. Ākārāti kāraṇāni. Pavutthanti videsagataṃ. Kelāyikoti kelāyati mamāyati paṭṭheti piheti icchatīti attho. Vācāyāti madhuravacanena taṃ samudācaranto nandati. Sesaṃ vuttapaṭipakkhanayeneva veditabbaṃ.

Rājā mahāsattassa kathāya attamano hutvā tassa mahantaṃ yasaṃ adāsi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā evaṃ mahārāja pubbepesa pañho samuṭṭhāti paṇḍitāva naṃ kathayiṃsu imehi dvattiṃsāya ākārehi amitto ca mitto ca jānitabboti vatvā jātakaṃ samodhānesi tadā rājā ānando ahosi paṇḍito pana ahamevāti.

Mittāmittajātakaṃ dasamaṃ.

Iti

jātakaṭṭhakathāya dasajātakapaṭimaṇḍitassa

dvādasanipātassatthavaṇṇanā niṭṭhitā.