๔. จุลลนารทกัสสปชาดก

๔. จูฬนารทกัสสปชาดก (๔๗๗)

ว่าด้วยกัสสปดาบสสอนจูฬนารทดาบส

(พระโพธิสัตว์ถามลูกชายว่า)

ฟืนลูกก็มิได้ผ่า น้ำลูกก็มิได้ตัก

แม้ไฟลูกก็มิได้ก่อให้โพลงขึ้น

ทำไมหนอ ลูกจึงซบเซาเหมือนคนปัญญาอ่อน

(ดาบสกุมารตอบว่า)

พ่อกัสสปะ ลูกหมดความพยายามที่จะอยู่ป่าต่อไป

ขอกราบลาพ่อ การอยู่ในป่าลำบาก

ลูกต้องการจะไปยังเมือง

พ่อพราหมณ์ ลูกไปจากที่นี้แล้ว

ไปอยู่ชนบทใดชนบทหนึ่ง

พึงศึกษาอาจาระอันเป็นประเพณีที่ควรศึกษา ๑-

ขอพ่อกรุณาสอนธรรม ๒- นั้นให้ลูกด้วย

(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)

ถ้าลูกทิ้งป่าและมูลผลาหารในป่า

พอใจการอยู่ในเมือง

ลูกจงตั้งใจฟังธรรมนั้นจากพ่อ

อย่าเสพของมีพิษ ๑ จงเว้นเหวให้ห่างไกล ๑

อย่าจมลงในเปือกตม ๑ พึงระมัดระวังเมื่ออยู่ใกล้อสรพิษ ๑

(ดาบสกุมารเมื่อไม่รู้ความหมายของคำที่พ่อกล่าวโดยย่อ จึงถามว่า)

อะไรหนอคือของมีพิษ เหว

หรือเปือกตม สำหรับผู้ประพฤติพรหมจรรย์

อะไรที่พ่อกล่าวว่า เป็นอสรพิษ

ลูกถามแล้ว ขอพ่อจงบอกเรื่องนั้น

@เชิงอรรถ :

@๑ หมายถึงมารยาทซึ่งเป็นจารีตประเพณีที่ควรศึกษาของสถานที่นั้น (ขุ.ชา.อ. ๖/๔๒/๑๗๕)

@๒ ธรรม หมายถึงจารีตประเพณีของชาวชนบทนั้น (ขุ.ชา.อ. ๖/๔๓/๑๗๕)

(ฝ่ายพระโพธิสัตว์ตอบว่า)

พ่อนารทะ ของหมักดองในโลกที่เขาเรียกชื่อว่าสุรา

ทำใจให้ฮึกเหิม มีกลิ่นหอม น่าพอใจ มีรสอร่อยเหมือนน้ำผึ้ง

สุรานั้น พระอริยะทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นของมีพิษสำหรับพรหมจรรย์

พ่อนารทะ หญิงทั้งหลายในโลกย่อมย่ำยีชายผู้ประมาทแล้ว

พวกหล่อนย่อมชักจูงจิตของชายหนุ่มไป

เหมือนลมพัดปุยนุ่นที่พลัดตกจากต้น

สภาพนั้นบัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นเหวสำหรับพรหมจรรย์

ลาภ ๑ ความมีชื่อเสียง ๑ สักการะ ๑

การบูชาในสกุลอื่นๆ ๑

พ่อนารทะ นี้แหละบัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นเปือกตมของพรหมจรรย์

พ่อนารทะ พระราชาทั้งหลายทรงมีศัสตราวุธ

ทรงปกครองแผ่นดินนี้

พระราชาผู้จอมมนุษย์ ผู้ยิ่งใหญ่เช่นนั้น

เจ้าควรระวัง

พ่อนารทะ พระราชาผู้เป็นอิสระ เป็นอธิบดีเหล่านั้น

เจ้าอย่าอยู่ใกล้ชิดเลย

พระราชานี้แหละบัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นอสรพิษสำหรับพรหมจรรย์

อนึ่ง คนผู้ต้องการอาหารในเวลาอาหาร

พึงเข้าไปยังเรือนหลังใดหลังหนึ่ง

บรรดาเรือนเหล่านี้ เจ้าพึงเที่ยวแสวงหาอาหาร

ในเรือนหลังที่ตนทราบว่าดีงาม

ครั้นเข้าไปยังสกุลอื่นเพื่อประโยชน์แก่น้ำหรือโภชนาหาร

ควรขบเคี้ยวบริโภคแต่พอประมาณ ไม่ควรใฝ่ใจในรูป

คอกโค ๑ โรงสุรา ๑ นักเลง ๑ หอประชุม ๑

สถานที่เก็บเงินทอง ๑ เจ้าจงเว้นให้ห่างไกล

เหมือนคนขับยานพาหนะเว้นหนทางที่ขรุขระ

จูฬนารทกัสสปชาดกที่ ๔ จบ