๑๓. หัตถิปาลชาดก

[๒๒๔๕] จิรสฺสํ วต ปสฺสาม พฺราหฺมณํ เทววณฺณินํ มหาชฏํ ขาริธรํ ๑ ปงฺกทนฺตํ รชสฺสิรํ ฯ จิรสฺสํ วต ปสฺสาม อิสึ ธมฺมคุเณ รตํ กาสายวตฺถวสนํ วากจีรํ ปริจฺฉทํ ๒ ฯ อาสนํ อุทกํ ปชฺชํ ปฏิคฺคณฺหาตุ โน ภวํ อคฺเฆ ภวนฺตํ ปุจฺฉาม อคฺฆํ กุรุตุ โน ภวํ ฯ

[๒๒๔๖] อธิจฺจ เวเท ปริเยส วิตฺตํ ปุตฺเต เคเห ตาต ปติฏฺฐเปตฺวา คนฺเธ รเส ปจฺจนุโภตฺว ๓ สพฺพํ อรญฺญํ สาธุ มุนิ โส ปสตฺโถ ฯ

[๒๒๔๗] เวทา น สจฺจา น จ วิตฺตลาโภ น ปุตฺตลาเภน ชรํ วิหนฺติ #๑ ยุ. ภารธรํ ฯ ๒ ม. ปฏิจฺฉทํ ฯ ๓ ม. ปจฺจนุภุยฺย ฯ คนฺเธ รเส มุจฺจนมาหุ สนฺโต สกมฺมุนา ๑ โหติ ผลูปปตฺติ ฯ

[๒๒๔๘] อทฺธา หิ สจฺจํ วจนํ ตเวตํ สกมฺมุนา ๒ โหติ ผลูปปตฺติ ชิณฺณา จ มาตาปิตโร ตวยิเม ๓ ปสฺเสยฺยุ ตํ วสฺสสตํ อโรคฺยํ ๔ ฯ

[๒๒๔๙] ยสฺสสฺสุ สกฺขี มรเณน ราช ชราย มิตฺตี ๕ นรวีร เสฏฺฐ โย จาปิ ชญฺญา น มริสฺสํ กทาจิ ปสฺเสยฺยุ ตํ วสฺสสตํ อโรคฺยํ ๖ ฯ ยถาปิ นาวํ ปุริโสทกมฺหิ เอเรติ เจนํ อุปเนติ ตีรํ เอวํปิ พฺยาธิ สตตํ ชรา จ อุปเนติ มจฺจุวสมนฺตกสฺส ๗ ฯ

[๒๒๕๐] ปงฺโก จ กามา ปลิโป จ กามา มโนหรา ทุตฺตรา มจฺจุเธยฺยา เอตสฺมึ ปงฺเก ปลิเป วิสนฺนา ๘ หีนตฺตรูปา น ตรนฺติ ปารํ ฯ อยํ ปุเร ลุทฺทมกาสิ กมฺมํ สฺวายํ คหีโต น หิ โมกฺขิโต เม #๑-๒ สี. ยุ. สกมฺมนา ฯ ๓ ม. ตวิเม ฯ สี. ตเวเม ฯ ๔-๖ ม. ปสฺเสยฺยุํ ตํ วสฺสสตํ #อโรคํ ฯ ๕ ม. เมตฺตี ฯ ๗ ม. มจฺจํ ฯ ๘ ม. พฺยสนฺนา ฯ โอรุนฺธิยา นํ ปริรกฺขิสฺสามิ มายํ ปุน ลุทฺทมกาสิ กมฺมํ ฯ

[๒๒๕๑] ควํว นฏฺฐํ ปุริโส ยถา วเน อเนฺวสติ ราช อปสฺสมาโน เอวํ นฏฺโฐ เอสุการิ มมตฺโถ โสหํ กถํ น คเวเสยฺยํ ราช ฯ

[๒๒๕๒] หิยฺโยติ หิยฺยติ โปโส ปเรติ ปริหายติ อนาคตํ เนตมตฺถีติ ญตฺวา อุปฺปนฺนจฺฉนฺทํ โก ปนุเทยฺย ธีโร ฯ

[๒๒๕๓] ปสฺสามิ โวหํ ทหรึ กุมารึ มตฺตูปมํ เกตกปุปฺผเนตฺตํ อภุตฺวา ๑ โภเค ปฐเม วยสฺมึ อาทาย มจฺจุ วชเต กุมารึ ฯ ยุวา สุชาโต สุมุโข สุทสฺสโน สาโม กุสุมฺภปริกิณฺณมสฺสุ หิตฺวาน กาเม ปฏิคจฺฉ ๒ เคหํ อนุชาน มํ ปพฺพชิสฺสามิ เทว ฯ

[๒๒๕๔] สาขาหิ รุกฺโข ลภเต สมญฺญํ ปหีนสาขํ ปน ขาณุมาหุ ปหีนปุตฺตสฺส มมชฺช โภติ #๑ ม. อภุตฺตโภเค ฯ ๒ ม. ปฏิกจฺจ ฯ สี. ปฏิคจฺจ ฯ วาเสฏฺฐิ ภิกฺขาจริยาย กาโล ฯ

[๒๒๕๕] อฆสฺมึ โกญฺจาว ยถา หิมจฺจเย กตานิ ๑ ชาลานิ ปทาเลยฺยุ ๒ หํสา คจฺฉนฺติ ปุตฺตา จ ปตี จ มยฺหํ สาหํ กถํ นานุวเช ปชานํ ฯ

[๒๒๕๖] เอเต ภุตฺวา วมิตฺวา จ ปกฺกมนฺติ วิหงฺคมา เย จ ภุตฺวา น วมึสุ เต เม หตฺถตฺถมาคตา ฯ อวมิ พฺราหฺมโณ กาเม โส ตฺวํ ปจฺจาวมิสฺสสิ วนฺตาโท ปุริโส ราช น โส ๓ โหติ ปสํสิโย ฯ

[๒๒๕๗] ปงฺเก จ โปสํ ปลิเป พฺยสนฺนํ พลี ยถา ทุพฺพลมุทฺธเรยฺย เอวมฺปิ มํ ตฺวํ อุทตาริ โภติ ปญฺจาลิ คาถาหิ สุภาสิตาหิ ฯ

[๒๒๕๘] อิทํ วตฺวา มหาราชา เอสุการี ทิสมฺปติ รฏฺฐํ หิตฺวาน ปพฺพชฺชิ นาโค เฉตฺวาว พนฺธนํ ฯ

[๒๒๕๙] ราชา จ ปพฺพชฺชมโรจยิตฺถ รฏฺฐํ ปหาย นรวีรเสฏฺโฐ ตุวํปิ โน โหหิ ยเถว ราชา อเมฺหหิ คุตฺตา อนุสาส รชฺชํ ฯ

[๒๒๖๐] ราชา จ ปพฺพชฺชมโรจยิตฺถ #๑ สี. ยุ. กนฺตานิ ฯ ๒ ม. ปทาลิย ฯ ๓ สี. ยุ. เต ฯ รฏฺฐํ ปหาย นรวีรเสฏฺโฐ อหํปิ เอกา ๑ จริสฺสามิ โลเก หิตฺวาน กามานิ มโนรมานิ ฯ ราชา จ ปพฺพชฺชมโรจยิตฺถ รฏฺฐํ ปหาย นรวีรเสฏฺโฐ อหํปิ เอกา จริสฺสามิ โลเก หิตฺวาน กามานิ ยโถธิกานิ ฯ อจฺเจนฺติ กาลา ตรยนฺติ รตฺติโย วโยคุณา อนุปุพฺพํ ชหนฺติ อหํปิ เอกา จริสฺสามิ โลเก หิตฺวาน กามานิ มโนรมานิ ฯ อจฺเจนฺติ กาลา ตรยนฺติ รตฺติโย วโยคุณา อนุปุพฺพํ ชหนฺติ อหํปิ เอกา จริสฺสามิ โลเก หิตฺวาน กามานิ ยโถธิกานิ ฯ อจฺเจนฺติ กาลา ตรยนฺติ รตฺติโย วโยคุณา อนุปุพฺพํ ชหนฺติ อหํปิ เอกา จริสฺสามิ โลเก สีติภูตา สพฺพมติจฺจ สงฺคนฺติ ฯ หตฺถิปาลชาตกํ เตรสมํ ________________ #๑ สี. เอกาว ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๑๔ อโยฆรชาตกํ