๗. ทกรักขสชาดก

[๒๓๗๒] สเจ โว วุยฺหมานานํ สตฺตนฺนํ อุทกณฺณเว มนุสฺสพลิเมสาโน นาวํ คเณฺหยฺย รกฺขโส อนุปุพฺพํ กถํ ทตฺวา มุญฺเจสิ ทกรกฺขสา ฯ

[๒๓๗๓] มาตรํ ปฐมํ ทชฺชํ ภริยํ ทตฺวาน ภาตรํ ตโต สหายํ ทตฺวาน ปญฺจมํ ทชฺช พฺราหฺมณํ ฉฏฺฐาหํ ทชฺชมตฺตานํ เนว ทชฺชํ มโหสธํ ฯ

[๒๓๗๔] โปเสตา เต ชเนตฺตี จ ทีฆรตฺตานุกมฺปิกา ฉพฺภิ ตยิ ปทุฏฺฐสฺมึ ๑ ปณฺฑิตา อตฺถทสฺสินี #๑ ม. ปทุสฺสติ ฯ อญฺญํ อุปนิสํ กตฺวา วธา ตํ ปริโมจยิ ตํ ตาทิสึ ปาณททึ โอรสํ คพฺภธารินึ มาตรํ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๗๕] ทหรา วิยลงฺการํ ธาเรติ อปิลนฺธนํ โทวาริเก อนีกฏฺเฐ อติเวลํ ปชคฺฆติ อโถปิ ปฏิราชูนํ สยํ ทูตานิ สาสติ มาตรํ เตน โทเสน ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๗๖] อิตฺถีคุมฺพสฺส ปวรา อจฺจนฺตํ ปิยภาณินี ๑ อนุพฺพตา ๒ สีลวตี ฉายาว อนุปายินี อกฺโกธนา ปุญฺญวตี ๓ ปณฺฑิตา อตฺถทสฺสินี อุพฺพรึ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๗๗] ขิฑฺฑารติสมาปนฺนํ อนตฺถวสมาคตํ สา มํ สกาน ปุตฺตานํ อยาจํ ยาจเต ธนํ โสหํ ททามิ สารโต พหุํ อุจฺจาวจํ ธนํ สุทุจฺจชํ จชิตฺวาน ปจฺฉา โสจามิ ทุมฺมโน อุพฺพรึ เตน โทเสน ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๗๘] เยโนจิตา ชานปทา อานีตา จ ปฏิคฺคหํ อาภฏํ ปรรชฺเชภิ อภิฏฺฐาย พหุธนํ ๔ ธนุคฺคหานํ ปวรํ สูรํ ติขิณมนฺตินํ ภาตรํ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน ฯ #๑ สี. ยุ. อจฺจนฺตปิยวาทินี ฯ ๒ ม. อนุคฺคตา ฯ ๓ ม. ปญฺญวตี ฯ ๔ ม. พหุํ ธนํ ฯ

[๒๓๗๙] เยโนจิตา ๑ ชานปทา อานีตา จ ปฏิคฺคหํ อาภฏํ ปรรชฺเชภิ อภิฏฺฐาย พหุธนํ ธนุคฺคหานํ ปวโร สูโร ติขิณมนฺติ จ มยายํ ๒ สุขิโต ราชา อิติ มญฺญติ ทารโก อุปฏฺฐานํปิ เม อยฺเย น โส เอติ ยถาปุเร ภาตรํ เตน โทเสน ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๘๐] เอกรตฺเตน อุภโย ตฺวญฺเจว ธนุเสขวา ๓ อุโภ ชาเตตฺถ ปญฺจาลา สหายา สุสมาวยา จริยา ตํ อนุพนฺธิตฺโถ เอกทุกฺขสุโข ตว อุสฺสุกฺโก เต ทิวารตฺตึ สพฺพกิจฺเจสุ ปาวโฏ ๔ สหายํ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๘๑] จริยา มํ อยํ อยฺเย สญฺชคฺฆิตฺโถ ๕ มยา สห อชฺชาปิ เตน วณฺเณน อติเวลํ สญฺชคฺฆติ ๖ อุพฺพริยาปิหํ อยฺเย มนฺตยามิ รโหคโต อนามนฺโต ปวิสติ ปุพฺเพ อปฺปฏิเวทิโต ลทฺธทฺวาโร กโตกาโส อหิรีกํ อนาทรํ สหายํ เตน โทเสน ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๘๒] กุสโล สพฺพนิมิตฺตานํ รุทญฺญู ๗ อาคตาคโม อุปฺปาเท ๘ สุปิเน ยุตฺโต นิยฺยาเน จ ปเวสเน ปฏฺโฐ ภุมฺมนฺตลิกฺขสฺมึ นกฺขตฺตปทโกวิโท #๑ สี. อโยจิตา ฯ ยุ. มยาจิตา ฯ ๒ สี. ยุ. มยา โส ฯ ๓ ม. ธนุเสข จ ฯ #๔ ม. พฺยาวโฏ ฯ ๕ ม. ปชคฺฆิตฺโถ ฯ ๖ ม. ปชคฺฆติ ฯ ๗ ม. รุตญฺญู ฯ #๘ ม. อุปฺปาเต ฯ พฺราหฺมณํ เกน โทเสน ทชฺชาสิ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๘๓] ปริสายํปิ เม อยฺเย อุมฺมิลิตฺวา อุทิกฺขติ ตสฺมา อจฺจภมม ลุทฺทํ ทชฺชาหํ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๘๔] สสมุทฺทปริยายํ มหึ สาครกุณฺฑลํ วสุนฺธรํ อาวสสิ อมจฺจปริวาริโต จาตุรนฺโต มหารฏฺโฐ วิชิตาวี มหพฺพโล ปฐพฺยา เอกราชาสิ ยโส เต วิปุลํ คโต โสฬสิตฺถีสหสฺสานิ อามุตฺตมณิกุณฺฑลา นานาชนปทา นารี เทวกญฺญูปมา สุภา เอวํ สพฺพงฺคสมฺปนฺนํ สพฺพกามสมิทฺธินํ สุขิตานํ ปิยํ ทีฆํ ชีวิตํ อาหุ ขตฺติย อถ ตฺวํ เกน วณฺเณน เกน วา ปน เหตุนา ปณฺฑิตํ อนุรกฺขนฺโต ปาณํ จชสิ ทุจฺจชํ ฯ

[๒๓๘๕] ยโตปิ อาคโต อยฺเย มม หตฺถํ มโหสโธ นาภิชานามิ ธีรสฺส อณุมตฺตํปิ ทุกฺกฏํ สเจปิ กิมฺหิจิ กาเล มรณํ เม ปุเร สิยา ปุตฺเต จ เม ๑ ปปุตฺเต จ สุขาเปยฺย มโหสโธ อนาคตํ ปจฺจุปฺปนฺนํ สพฺพมตฺถํ วิปสฺสติ ๒ อนาปราธกมฺมนฺตํ น ทชฺชํ ทกรกฺขิโน ฯ

[๒๓๘๖] อิทํ สุณาถ ปญฺจาลา จูฬเนยฺยสฺส ภาสิตํ #๑ ม. โส เม ปุตฺเต ฯ ๒ ม. สพฺพมตฺถมฺปิ ปสุสติ ฯ ปณฺฑิตํ อนุรกฺขนฺโต ปาณํ จชติ ทุจฺจชํ มาตุ ภริยาย ภาตุ จ สขิโน พฺราหฺมณสฺส จ อตฺตโน จาปิ ปญฺจาโล ฉนฺนํ จชติ ชีวิตํ เอวํ มหิทฺธิยา ๑ ปญฺญา นิปุณา สาธุจินฺตินี ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย สมฺปรายสุขาย จาติ ฯ ทกรกฺขสชาตกํ สตฺตมํ ฯ _______________ ๘ ปณฺฑรกชาตกํ ๒