๙. ขรัสสรชาดก

๙. ขรสฺสรชาตกํ

ยโต วิลุตฺตา จ หตา จ คาโวติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อญฺญตรํ อมจฺจํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โกสลรญฺโญ กิร เอโก อมจฺโจ ราชานํ อาราเธตฺวา ปจฺจนฺตคาเม พลํ ลภิตฺวา โจเรหิ สทฺธึ เอกโต หุตฺวา อหํ มนุสฺเส อาทาย อรญฺญํ ปวิสิสฺสามิ ตุมฺเห คามํ วิลุมฺปิตฺวา อุปฑฺฒํ มยฺหํ ทเทยฺยาถาติ วตฺวา ปเคว มนุสฺเส สนฺนิปาเตตฺวา อรญฺญํ คนฺตฺวา โจเรสุ อาคนฺตฺวา คาวิโย ฆาเตตฺวา มํสํ ขาทิตฺวา คามํ วิลุมฺปิตฺวา คเตสุ สายณฺหสมเย มหาชนปริวุโต อาคจฺฉติ ฯ ตสฺส นจิรสฺเสว ตํ กมฺมํ ปากฏํ ชาตํ ฯ มนุสฺสา รญฺโญ อาโรเจสุํ ฯ ราชา ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา โทสํ ปติฏฺฐาเปตฺวา สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา อญฺญํ คามโภชกํ เปเสตฺวา เชตวนํ คนฺตฺวา ตถาคตํ วนฺทิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ ภควา น มหาราช อิทาเนเวส เอวํสีโล ปุพฺเพปิ เอวํสีโลเยวาติ เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺโต รชฺชํ กาเรนฺโต เอกสฺส อมจฺจสฺส ปจฺจนฺตคามํ อทาสิ ฯ สพฺพํ ปุริมสทิสเมว ฯ ตทา โพธิสตฺโต วณิชฺชาย ปจฺจนฺเต วิจรนฺโต หุตฺวา ตสฺมึ คามเก นิวาสํ กปฺเปสิ ฯ โส ตสฺมึ คามโภชเก สายณฺหสมเย มหาชนปริวาเรน เภริยา วชฺชมานาย อาคจฺฉนฺเต อยํ ทุฏฺฐคามโภชโก โจเรหิ เอกโต หุตฺวา คามํ วิลุมฺปาเปตฺวา โจเรสุ ปลายิตฺวา อฏวึ ปวิฏฺเฐสุ อิทานิ อุปสนฺตุปสนฺโต วิย เภริยา วชฺชมานาย อาคจฺฉตีติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

ยโต วิลุตฺตา จ หตา จ คาโว

ทฑฺฒานิ เคหานิ ชโน จ นีโต

อถาคมา ปุตฺตหตาย ปุตฺโต

ขรสฺสรํ เทณฺฑิมํ วาทยนฺโตติ ฯ

ตตฺถ ยโตติ ยทา ฯ วิลุตฺตา จ หตา จาติ วิลุมฺปิตฺวา วธิตฺวา มํสขาทนตฺถาย จ หตา จ ฯ คาโวติ โครูปานิ ฯ ทฑฺฒานีติ อคฺคึ ทตฺวา ฌาปิตานิ ฯ ชโน จ นีโตติ กรมรคฺคาหํ คเหตฺวา นีโต ฯ ปุตฺตหตาย ปุตฺโตติ หตปุตฺตาย ปุตฺโต นิลฺลชฺโชติ อตฺโถ ฯ ฉินฺนหิโรตฺตปฺปสฺส หิ มาตา นาม นตฺถิ ฯ อิติ โส ตสฺสา ชีวนโตปิ ปุตฺตฏฺฐาเน น ติฏฺฐตีติ หตปุตฺตาย ปุตฺโต นาม โหติ ฯ ขรสฺสรนฺติ ถทฺธสทฺทํ ฯ เทณฺฑิมนฺติ ปหฏเภรึ ฯ

เอวํ โพธิสตฺโต อิมาย คาถาย ตํ ปริภาสิ ฯ นจิรสฺเสว ตสฺส ตํ กมฺมํ ปากฏํ ชาตํ ฯ อถสฺส ราชา โทสานุรูปํ นิคฺคหํ อกาสิ ฯ

สตฺถา น มหาราช อิทาเนเวส เอวํสีโล ปุพฺเพปิ เอวํสีโลเยวาติ วตฺวา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา อนุสนฺธึ ฆเฏตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา อมจฺโจ อิทานิ อมจฺโจเยว คาถาย อุทาหรณกปณฺฑิตปุริโส ปน อหเมวาติ ฯ

ขรสฺสรชาตกํ นวมํ ฯ