ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๘
  6. /
  7. มหานิบาตชาดก
  8. /
  9. ๖. ภูริทัตชาดก

๖. ภูริทัตชาดก

เล่มที่ ๒๘ · ข้อ ๖๘๗ · บรรทัด ๔๓๒๘เรื่องนี้ในคลังชาดก

คัดจากพระไตรปิฎกบาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[687]

Yaṅkiñci ratanamatthi dhataraṭṭhanivesane sabbāni te upayantu dhītaraṃ dehi rājino.

[688]

Na no vivāho nāgehi katapubbo kudācanaṃ taṃ vivāhaṃ asaṃyuttaṃ kathaṃ amhe karomase.

[689]

|689.1| Jīvitaṃ nūna te cattaṃ raṭṭhaṃ vā manujādhipa na hi nāge kuppitamhi ciraṃ jīvanti tādisā. |689.2| Yo tvaṃ deva manussosi iddhimantaṃ aniddhimā varuṇassa niyaṃ puttaṃ yāmunaṃ atimaññasi.

[690]

|690.1| Nātimaññāmi rājānaṃ dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ dhataraṭṭho hi nāgānaṃ bahūnamapi issaro. |690.2| Ahi mahānubhāvopi na me dhītaramāraho khattiyo ca videhānaṃ abhijātā samuddajā.

[691]

Kambalassatarā uṭṭhentu sabbe nāge nivedaya bārāṇasiṃ pavajjantu mā ca kañci 2- viheṭhayuṃ. @Footnote: 1 Ma. avattathāti . 2 Sī. Yu. kiñci.

[692]

|692.1| Nivesanesu sobbhesu rathiyā caccaresu ca rukkhaggesu ca lambantu vitatā toraṇesu ca. |692.2| Ahampi sabbasetena mahatā sumahaṃ puraṃ parikkhipissaṃ bhogehi kāsīnaṃ janayaṃ bhayaṃ.

[693]

|693.1| Tassa taṃ vacanaṃ sutvā uragānekavaṇṇino bārāṇasiṃ pavajjiṃsu na ca kañci viheṭhayuṃ. |693.2| Nivesanesu sobbhesu rathiyā caccaresu ca rukkhaggesu ca lambiṃsu vitatā toraṇesu ca. |693.3| Ete disvāna lambante pūthū kandiṃsu nāriyo nāge soṇḍikate disvā passasante mahuṃ mahuṃ 1- . |693.4| Bārāṇasī sabyādhitā 2- āturā samapajjatha bāhā paggayha pakkanduṃ dhītaraṃ dehi rājino.

[694]

|694.1| Pupphābhihārassa vanassa majjhe ko lohitakkho vihatantaraṃso 3- kā kambukāyūradharā suvatthā tiṭṭhanti nāriyo dasa vandamānā. |694.2| Ko tvaṃ brahābāhu vanassa majjhe virocasi ghatasitto va aggi mahesakkho aññatarosi yakkho udāhu nāgosi mahānubhāvo. @Footnote: 1 Ma. muhuṃ muhuṃ . 2 Ma. pabyadhitā . 3 Ma. vitatantaraṃso.

[695]

|695.1| Nāgohamasmi iddhimā tejasī 1- duratikkamo ḍaṃseyyaṃ tejasā kuddho phītaṃ janapadaṃ api. |695.2| Samuddajā hi me mātā dhataraṭṭho ca me pitā sudassanakaniṭṭhosmi bhūridattoti maṃ vidū.

[696]

|696.1| Yaṃ gambhīraṃ sadāvaṭṭaṃ rahadaṃ bhesmaṃ 2- pekkhasi eso dibyo mamāvāso anekasataporiso. |696.2| Mayūrakoñcābhirudaṃ nīlodaṃ vanamajjhato yamunaṃ pavisa mā bhīto khemaṃ vattavatiṃ 3- sivaṃ.

[697]

Tattha patto sānucaro saha puttena brāhmaṇa pūjito mayhaṃ kāmehi sukhaṃ brāhmaṇa vacchasi.

[698]

|698.1| Samā samantaparito pahutatagarā 4- mahī indagopakasañchannā sobhati harituttamā. |698.2| Rammāni vanacetyāni rammā haṃsupakūjitā opupphapadumā tiṭṭhanti pokkharaññā 5- sunimmitā. |698.3| Aṭṭhaṃsā sukatā thambhā sabbe veḷuriyāmayā sahassathambhā pāsādā pūrā kaññāhi jotare. |698.4| Vimānaṃ upapannosi dibbaṃ puññehi attano asambādhaṃ sivaṃ rammaṃ accantasukhasañhitaṃ. |698.5| Maññe sahassanettassa vimānaṃ nābhikaṅkhasi iddhi hi tyāyaṃ vipulā sakkasseva jutīmato. @Footnote: 1 Ma. tejassī . 2 Ma. bhismaṃ . 3 Ma. vattavataṃ . 4 Ma. pahūtatagarā. Sī. Yu. @bahukā tatgarā . 5 Ma. pokkharañño.

[699]

Manasāpi na pattabbo ānubhāvo jutīmato paricāriyamānānaṃ indānaṃ 1- vasavattinaṃ.

[700]

Taṃ vimānaṃ abhijjhāya amarānaṃ sukhesinaṃ uposathaṃ upavasanto semi vammikamuddhani.

[701]

|701.1| Ahañca migamesāno saputto pāvisiṃ vanaṃ te 2- maṃ mataṃ vā jīvaṃ vā nābhivedenti ñātakā. |701.2| Āmantaye bhūridattaṃ kāsiputtaṃ yasassinaṃ tayā no samanuññātā api passemu ñātake.

[702]

|702.1| Eso hi vata me chando yaṃ vasesi mamantike na hi etādisā kāmā sulabhā honti mānuse. |702.2| Sace tvaṃ nicchase vatthuṃ mama kāmehi pūjito mayā tvaṃ samanuññāto sotthiṃ passāhi ñātake.

[703]

Dhārayimaṃ maṇiṃ dibyaṃ pasuṃ putte ca vindasi arogo sukhito hohi 3- gacchevādāya brāhmaṇa.

[704]

Kusalaṃ paṭinandāmi bhūridatta vaco tava pabbajissāmi jiṇṇosmi na kāme abhipatthaye.

[705]

Brahmacariyassa ce bhaṅgo hoti bhogehi kāriyaṃ avikappamāno eyyāsi bahuṃ dassāmi te dhanaṃ.

[706]

Kusalaṃ paṭinandāmi bhūridatta vaco tava punapi āgamissāmi sace attho bhavissati. @Footnote: 1 Ma. saindānaṃ . 2 Ma. taṃ . 3 Ma. hoti.

[707]

|707.1| Idaṃ vatvā bhūridatto pesesi caturo jane etha gacchatha uṭṭhetha khippaṃ pāpetha brāhmaṇaṃ. |707.2| Tassa taṃ vacanaṃ sutvā uṭṭhāya caturo janā pesitā bhūridattena khippaṃ pāpesuṃ brāhmaṇaṃ.

[708]

Maṇiṃ paggayha maṅgalyaṃ sādhu vittaṃ 1- manoramaṃ selaṃ byañjanasampannaṃ ko imaṃ maṇimajjhagā.

[709]

Lohitakkhisahassāhi samantā parivāritaṃ ajja kālaṃ pathaṃ 2- gacchaṃ ajjhagāhaṃ maṇiṃ imaṃ.

[710]

|710.1| Supaciṇṇo ayaṃ selo accito mahito sadā sudhārito sunikkhitto sabbatthamabhisādhaye. |710.2| Upacāravipannassa nikkhepe dhāraṇāya vā ayaṃ selo vināsāya pariciṇṇo ayoniso. |710.3| Nayimaṃ akusalo dibyaṃ maṇiṃ dhāretumāraho paṭipajja sataṃ nikkhaṃ dehimaṃ ratanaṃ mama.

[711]

Neva māyaṃ 3- maṇi keyyo gohi vā ratanehi vā selo byañjanasampanno neva keyyo maṇi mama.

[712]

No ce tayā maṇi keyyo gohi vā ratanehi vā atha kena maṇi keyyo taṃ me akkhāhi pucchito.

[713]

Yo me saṃse mahānāgaṃ tejasiṃ duratikkamaṃ @Footnote: 1 Yu. sādhucittaṃ . 2 Sī. Yu. padaṃ . 3 Ma. na ca mayāyaṃ. Tassa dajjaṃ imaṃ selaṃ jalantariva 1- tejasā.

[714]

Ko nu brāhmaṇavaṇṇena supaṇṇo patataṃ varo nāgaṃ jigiṃsamanveti 2- anvesaṃ bhakkhamattano.

[715]

Nāhaṃ dijādhipo homi na diṭṭho garuḷo mayā āsīvisena vittosmi 3- vejjo brāhmaṇa maṃ vidū.

[716]

Kiṃ nu tuyhaṃ balaṃ atthi kiṃ sippaṃ vijjate tava kismiṃ vā tvaṃ paratthaddho uragaṃ nāpacāyasi.

[717]

|717.1| Āraññikassa isino ciraṃ rattaṃ tapassino supaṇṇo kosiyassakkhā visavijjaṃ anuttaraṃ. |717.2| Taṃ bhāvitattaññataraṃ sammantaṃ pabbatantare sakkaccantaṃ upaṭṭhāsiṃ rattindivamatandito. |717.3| So tadā pariciṇṇo me vattaṃ vā brahmacāriyaṃ 4- dibyaṃ pātukari mantaṃ kāmasā bhagavā mamaṃ. |717.4| Tyāhaṃ mante paratthaddho nāhaṃ bhāyāmi bhoginaṃ ācariyo visaghātānaṃ ālambāyanoti 5- maṃ vidū.

[718]

Gaṇhāmase maṇiṃ tāta somadatta vijānāhi mā daṇḍena siriṃ pattaṃ kāmasā pajahāmase 6- .

[719]

|719.1| Sakaṃ nivesanaṃ pattaṃ yo taṃ brāhmaṇa pūjayi evaṃ kalyāṇakārissa kiṃ mohā dubbhimicchasi. @Footnote: 1 Ma. jalantamiva . 2 Ma. jigī - . 3 cittosmītipi pāṭho. Ma. vittoti. @ 4 Ma. vattavā brahmacariyavā . 5 Ma. alampānoti. Sī. Yu. ālambānoti. @ 6 Ma. pajahimse. |719.2| Sace tvaṃ 1- dhanakāmosi bhūridatto padissati 2- tameva gantvā yācassu bahuṃ dassati te dhanaṃ.

[720]

Hatthagataṃ pattagataṃ nikkiṇṇaṃ khādituṃ varaṃ mā no sandiṭṭhiko attho somadatta upaccagā.

[721]

|721.1| Paccati niraye ghore mahimassa vindrīyati 3- mittadubbhī hitaccāgī jīvare vāpi sussati 4- . |721.2| Sace tvaṃ 1- dhanakāmosi bhūridatto padissati maññe attakataṃ veraṃ na ciraṃ vedayissasi.

[722]

Mahāyaññaṃ yajitvāna evaṃ sujjhanti brāhmaṇā mahāyaññaṃ yajissāma evaṃ mokkhāma pāpakā.

[723]

Handadāni apāyāmi nāhaṃ ajja tayā saha padamekaṃ 5- na gaccheyyaṃ evaṃ kibbisakārinā.

[724]

Idaṃ vatvāna pitaraṃ somadatto bahussuto ujjhāpetvāna bhūtāni tamhā ṭhānā apakkami.

[725]

|725.1| Gaṇhāhetaṃ mahānāgaṃ āharetaṃ maṇiṃ mama indagopakavaṇṇābhā 6- yassa rohitako siro. |725.2| Kappāsapicurāsīva eso kāyo padissati 7- vammikaggagato seti taṃ tvaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa.

[726]

Athosadhehi dibbehi jappaṃ mantapadāni ca evantaṃ asakkhi phuṭṭhuṃ 8- katvā parittamattano. @Footnote: 1 Sī. Yu. sace hi . 2 Ma. padassati . 3 Ma. mahissamapi vivarati. Sī. Yu. @mahissamava dīyati . 4 Sī. Yu. jīvare cāpi sussare . 5 Ma. padampekaṃ. @ 6 Ma. ...vaṇṇābho . 7 Sī. Yu. kāyassa dissati . 8 Ma. satthuṃ. Sī. Yu. saṭṭhuṃ.

[727]

|727.1| Mamaṃ disvāna āyantaṃ sabbakāmasamiddhinaṃ indriyāni ahaṭṭhāni sāvaṃ jātaṃ mukhaṃ tava. |727.2| Padumaṃ yathā hatthagataṃ pāṇinā parimadditaṃ sāvaṃ jātaṃ mukhaṃ tuyhaṃ mamaṃ disvāna edisaṃ.

[728]

Kacci nu te nābhissasi kacci te atthi vedanā yena sāvaṃ mukhaṃ tuyhaṃ mamaṃ disvāna āgataṃ.

[729]

|729.1| Supinaṃ tāta addakkhiṃ ito māsaṃ adhogataṃ dakkhiṇaṃ viya me bāhuṃ chetvā ruhiramakkhitaṃ puriso ādāya pakkāmi mama rodantiyā sati. |729.2| Yatohaṃ supinamaddakkhiṃ sudassana vijānāhi tato divā vā rattiṃ vā sukhaṃ me nopalabbhati.

[730]

|730.1| Yaṃ pubbe parivāriṃsu 1- kaññā ruciraviggahā hemajālapaṭicchannā bhūridatto na dissati. |730.2| Yaṃ pubbe parivāriṃsu 1- nettiṃsavaradhārino kaṇikārāva samphullā bhūridatto na dissati. |730.3| Handadāni gamissāma bhūridattanivesanaṃ dhammaṭṭhaṃ sīlasampannaṃ passāma tava bhātaraṃ.

[731]

|731.1| Tañca disvāna āyantaṃ bhūridattassa mātaraṃ bāhā paggayha pakkanduṃ bhūridattassa bhariyāyo. |731.2| Puttanteyye na jānāma ito māsaṃ adhogataṃ @Footnote: 1 Sī. Yu. paricāriṃsu. Mataṃ vā yadi vā jīvaṃ bhūridattaṃ yasassinaṃ.

[732]

|732.1| Sakuṇī hataputtāva suññaṃ disvā kulāvakaṃ ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ bhūridattaṃ apassatī. |732.2| Kururī hatacchāpāva 1- suññaṃ disvā kulāvakaṃ ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ bhūridattaṃ apassatī. |732.3| Sā nūna cakkavakkīva pallalasmiṃ anūdake ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ bhūridattaṃ apassatī. |732.4| Kammārānaṃ yathā ukkā anto jhāyati no bahi evaṃ jhāyāmi sokena bhūridattaṃ apassatī.

[733]

Sālāva sampamadditā 2- mālutena pamadditā senti puttā ca dārā ca bhūridattanivesane.

[734]

|734.1| Tesaṃ sutvāna nigghosaṃ bhūridattanivesane ariṭṭho ca subhogo 3- ca padhāviṃsu 4- anantarā |734.2| amma assāsa mā soci evaṃdhammā hi pāṇino cavanti upapajjanti esāssa pariṇāmatā.

[735]

|735.1| Ahaṃpi tāta jānāmi evaṃdhammā hi pāṇino sokena ca paretasmiṃ bhūridattaṃ apassatī |735.2| ajja ce me imaṃ rattiṃ sudassana vijānāhi bhūridattaṃ apassantī maññe hissāmi jīvitaṃ.

[736]

|736.1| Amma assāsa mā soci ānayissāma bhātaraṃ @Footnote: 1 Ma. kurarī hatachāpāva . 2 Ma. sampamathitā . 3 Sī. Yu. subhago . 4 Sī. Yu. @upadhāviṃsu. Disodisaṃ gamissāma bhātupariyesanaṃ caraṃ |736.2| pabbate giriduggesu gāmesu nigamesu ca orena sattarattassa 1- bhātaraṃ passa āgataṃ.

[737]

Hatthā pamutto urago pāde te nipati bhusaṃ kacci nu ḍaṃsito 2- tāta mā bhāyi sukhito bhava.

[738]

Neva mayhaṃ ayaṃ nāgo alaṃ dukkhāya kāyaci yāvatatthi ahiggāho mayā bhiyyo na vijjati.

[739]

Ko nu brāhmaṇavaṇṇena datto 3- parisamāgato avhāyatu 4- suyuddhena suṇātu 5- parisā mama.

[740]

Tvaṃ maṃ nāgena ālamba ahaṃ maṇḍūkachāpiyā hotu no abbhutaṃ tattha ā sahassehi pañcahi.

[741]

|741.1| Ahañhi vasumā aḍḍho tvaṃ daliddosi māṇava ko nu te pāṭibhogatthi upajūtañca kiṃ siyā. |741.2| Upajūtañca me assa pāṭibhogo ca tādiso hotu no abbhutaṃ tattha ā sahassehi pañcahi.

[742]

Suṇohi me mahārāja vacanaṃ bhaddamatthu te pañcannaṃ me sahassānaṃ pāṭibhogo hi kittima.

[743]

Pettikaṃ vā iṇaṃ hoti yaṃ vā hoti sayaṃ kataṃ kiṃ tvaṃ evaṃ bahuṃ mayhaṃ dhanaṃ yācasi brāhmaṇa.

[744]

|744.1| Ālambāyano 6- hi nāgena mamaṃ abhijigiṃsati @Footnote: 1 Sī. Yu. dasarattassa . 2 Sī. kacci taṃ nu ḍaṃsī. Ma. kacci nu taṃ ḍaṃsī. @Yu. kaccitānuḍasī . 3 Ma. ditto. ito paraṃ īdisameva . 4 Ma. avhāyantu. @ 5 Ma. suṇantu . 6 Ma. alambāno. ito paraṃ īdisameva. Ahaṃ maṇḍūkachāpiyā ḍaṃsayissāmi brāhmaṇaṃ. |744.2| Taṃ tvaṃ daṭṭhuṃ mahārāja ajja raṭṭhābhivaḍḍhana khagga 1- saṅghaparibyūḷho nīyāhi ahidassanaṃ 2- .

[745]

Neva taṃ atimaññāmi sippavādena māṇava atimattosi sippena uragaṃ nāpacāyasi.

[746]

|746.1| Ahampi nātimaññāmi sippavādena brāhmaṇa avisena ca nāgena bhusaṃ vañcayase janaṃ. |746.2| Evañcetaṃ jano jaññā yathā jānāmi taṃ ahaṃ na tvaṃ labhasi ālamba thusamuṭṭhiṃ 3- kuto dhanaṃ.

[747]

|747.1| Kharājino jaṭī rummī 4- datto parisamāgato yo tvaṃ evaṃ gataṃ nāgaṃ aviso atimaññasi |747.2| āpajja kho naṃ jaññāsi puṇṇaṃ uggassa tejasā 5- maññe taṃ bhasmarāsiṃva khippameso karissati.

[748]

Siyā visaṃ siluttassa duḍḍubhassa 6- silābhuno neva lohitasīsassa visaṃ nāgassa vijjati.

[749]

|749.1| Sutametaṃ arahataṃ saññatānaṃ tapassinaṃ idha dānāni datvāna saggaṃ gacchanti dāyakā jīvanto dehi dānāni yadi te atthi dātave. |749.2| Ayaṃ nāgo mahiddhiko tejasī duratikkamo tena taṃ ḍaṃsayissāmi so taṃ bhasmaṃ karissati. @Footnote: 1 Ma. khatta- . 2 Sī. Yu. abhidassanaṃ . 3 Ma. bhusamuṭṭhiṃ. Sī. Yu. sattumuṭṭhiṃ. @ 4 Ma. dummī . 5 Ma. tejaso. ito paraṃ īdisameva . 6 Ma. deḍḍubhassa.

[750]

|750.1| Mayāpetaṃ sutaṃ samma saññatānaṃ tapassinaṃ idha dānāni datvāna saggaṃ gacchanti dāyakā tvameva dehi jīvanto yadi te atthi dātave. |750.2| Ayaṃ accimukhī 1- nāma puṇṇā uggassa tejasā tāya taṃ ḍaṃsayissāmi sā taṃ bhasmaṃ karissati. |750.3| Yā dhītā dhataraṭṭhassa vemātā bhaginī mama sā ḍaṃsatu accimukhī 2- puṇṇā uggassa tejasā.

[751]

Chamāyañce nisiñcissaṃ brahmadatta vijānāhi tiṇalatāni osadhyo ussusseyyuṃ asaṃsayaṃ.

[752]

Uddhañce pātayissāmi brahmadatta vijānāhi satta vassāni yaṃ devo na vasse na himaṃ pate.

[753]

Udake ce nisiñcissaṃ brahmadatta vijānāhi yāvantodakajā pāṇā mareyyuṃ macchakacchapā.

[754]

Lokyaṃ sajantaṃ udakaṃ payāgasmiṃ patiṭṭhitaṃ ko maṃ ajjhoharī bhūto ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ.

[755]

Yadesa lokādhipatī yasassī bārāṇasiṃ pakīraharī 3- samantato tassāha putto uragūsabhassa subhogoti maṃ brāhmaṇa vedayanti.

[756]

Sacesi putto uragūsabhassa @Footnote: 1 Ma. ajamukhī . 2 Ma. sā taṃ ḍaṃsatajamukhī . Sī. Yu. sā dissatu accimukhī. @ 3 Ma. pakriya. Sī. Yu. pakiraparī. Kāsissa 1- rañño amarādhipassa mahesakkho aññataro pitā te maccesu mātā pana te atulyā na tādiso arahati brāhmaṇassa dāsaṃpi ohārituṃ 2- mahānubhāvo.

[757]

|757.1| Rukkhaṃ nissāya vijjhittho eṇeyyaṃ pātumāgataṃ so viddho dūramācari 3- saravegena pekkhavā 4- . |757.2| Taṃ tvaṃ patitamaddakkhi araññasmiṃ brahāvane sa maṃsakājamādāya sāyaṃ nigrodhupāgami. |757.3| Suvasāliyasaṅghuṭṭhaṃ piṅgiyaṃ 5- saṇṭhatāyutaṃ kokilābhirudaṃ rammaṃ dhuvaṃ haritasaddalaṃ. |757.4| Tattha te so pāturahu iddhiyā yasasā jalaṃ mahānubhāvo bhātā me kaññāhi parivārito. |757.5| So tena pariciṇṇo tvaṃ sabbakāmehi tappito aduṭṭhassa tuvaṃ dubbhi tante veraṃ idhāgataṃ. |757.6| Khippaṃ gīvaṃ pasārehi na te dassāmi jīvitaṃ bhātu parisaraṃ veraṃ chedayissāmi te siraṃ.

[758]

Ajjhāyako yācayogī āhutaggi ca brāhmaṇo etehi tīhi ṭhānehi avajjho bhavati 6- brāhmaṇo.

[759]

|759.1| Yaṃ puraṃ dhataraṭṭhassa ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ @Footnote: 1 Sī. Yu. kaṃsassa . 2 Sī. Yu. ohātuṃ . 3 Ma. dūramacari. Sī. Yu. dūramasarā. @ 4 Ma. sīghavā. Sī. Yu. sekhavā . 5 Ma. piṅgalaṃ . 6 Ma. hoti. Jotate sabbasovaṇṇaṃ girimāhacca yāmunaṃ. |759.2| Tattha te purisabyagghā sodariyā mama bhātaro yathā te tattha vakkhanti tathā hessasi brāhmaṇa.

[760]

Anittarā ittarasampayuttā yaññā ca vedā ca subhoga loke tadaggarayhaṃ hi vinindamāno jahāti vittañca satañca dhammaṃ.

[761]

Ajjhenamariyā paṭhaviṃ janindā vessā kasiṃ pāricariyañca suddā upāgū paccekaṃ yathāpadesaṃ katāhu ete vasināti āhu.

[762]

|762.1| Dhātā vidhātā varuṇo kuvero somo yamo candimā vāyu suriyo etepi yaññaṃ puthuso yajitvā ajjhāyakānaṃ atha 1- sabbakāme. |762.2| Vikāsitā cāpasatāni pañca yo ajjuno balavā bhīmaseno sahassabāhu asamo paṭhabyā sopi tadā ādahi 2- jātavedaṃ.

[763]

Yo brāhmaṇe bhojayi dīgharattaṃ @Footnote: 1 Ma. atho . 2 Ma. mādahi. Annena pānena yathānubhāvaṃ pasannacitto anumodamāno subhoga devaññataro ahosi.

[764]

Mahāsanaṃ devamanomavaṇṇaṃ yo sappinā asakkhi bhojetumaggiṃ so yaññatantaṃ varato yajitvā dibbaṃ gatiṃ mucalindajjhagacchi.

[765]

Mahānubhāvo vassasahassakhīvī yo pabbaji dassaneyyo uḷāro hitvā apariyantaṃ raṭṭhaṃ 1- sasenaṃ rājā dudīpopajjhagāmi 2- saggaṃ.

[766]

|766.1| Yo sāgaro sāgarantaṃ vijitvā yūpaṃ subhaṃ sovaṇṇamayaṃ 3- uḷāraṃ ussesi vessānaramādahāno subhoga devaññataro ahosi. |766.2| Yassānubhāvena subhoga gaṅgā pavattati 4- dadhisanninnaṃ samuddaṃ so lomapādo paricariyamaggiṃ aṅgo sahassakkhapuramajjhagacchi.

[767]

Mahiddhiko devavaro yasassī @Footnote: 1 Sī. Yu. rathaṃ . 2 Ma. dudīpopi jagāma . 3 Ma. soṇṇamayaṃ . 4 Ma. pavattatha. Senāpati tidive vāsavassa so somayāgena malaṃ vihantvā subhoga devaññataro ahosi.

[768]

|768.1| Akārayi lokamimaṃ parañca bhāgīrathiṃ himavantañca vijjhaṃ 1- yo iddhimā devavaro yasassī sopi tadā ādahi jātavedaṃ. |768.2| Mālāgiri himavā yo ca vijjhā 2- sudassano nisabho kākaveru 3- ete ca aññe ca nagā mahantā cityā katā yaññakarebhi māhu.

[769]

Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ tapassinaṃ yācayogītidhāhu 4- tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ taṃ sāgarajjhohari tenapeyyo.

[770]

Āyāgavatthūni puthū paṭhabyā saṃvijjanti brāhmaṇā vāsavassa purimaṃ disaṃ pacchimaṃ dakkhiṇuttaraṃ saṃvijjamānā janayanti vedaṃ.

[771]

|771.1| Kalīhi dhīrāna kataṃ magānaṃ @Footnote: 1 Ma. gijjhaṃ . 2 Ma. gijjho . 3 Ma. kuveru. Sī. Yu. kākaneru . 4 Ma. ... @yogotidhāhu. Sī. Yu. ...ticāha. Bhavanti vedajjhagatā ariṭṭha marīcidhammaṃ asamekkhitattā māyāguṇā nātivahanti paññaṃ. |771.2| Vedā na tāṇāya bhavantirassa 1- mittadduno bhūnahuno narassa na tāyate pariciṇṇova 2- aggi dosantaraṃ maccamanariyakammaṃ. |771.3| Sabbañca maccā sadhanā sabhogā 3- ādīpitaṃ dāru tiṇena missaṃ dahaṃ na tappe asamatthatejo ko taṃ subhikkhaṃ dirasaññu kayirā. |771.4| Yathāpi khīraṃ vipariṇāmadhammaṃ dadhi bhavitvā navanītaṃpi hoti evaṃpi aggi vipariṇāmadhammo tejo samārūhati yogayutto. |771.5| Na dissati aggimanuppaviṭṭho sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi nāmatthamāno 4- araṇīnarena nākammunā jāyati jātavedo. |771.6| Sace hi aggi antarato vaseyya @Footnote: 1 Ma. bhavanti dassa . 2 Ma. ...ca . 3 Ma. sadhanaṃ sabhogaṃ . 4 Sī.Yu. nāmanthamāno. Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi sabbāni susseyyuṃ vanāni loke sukkhāni kaṭṭhāni ca pajjaleyyuṃ. |771.7| Karoti ce dārutiṇena puññaṃ bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ aṅgārikā loṇakarā ca sūdā sarīradāhāpi kareyyu puññaṃ. |771.8| Atha ce hi etepi karonti puññaṃ ajjhenamaggiṃ idha tappayitvā na koci lokasmiṃ karoti puññaṃ bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ. |771.9| Kathaṃ hi lokāpacito samāno amanuññagandhaṃ bahūnaṃ akantaṃ yadeva maccā parivajjayanti tadappasaṭṭhaṃ dirasaññu bhuñje. |771.10| Sikhiñhi 1- devesu vadanti eke āpaṃ milakkhū 2- pana devamāhu sabbeva ete vitathaṃ bhaṇanti aggi na devaññataro na āpo. |771.11| Anindriyaṃ santamasaññakāyaṃ @Footnote: 1 Ma. sikhimhi . 2 Sī. Yu. milakkhā. Vessānaraṃ kammakaraṃ pajānaṃ paricariyamaggiṃ sugatiṃ kathaṃ vajje pāpāni kammāni pakrubbamāno 1- . |771.12| Sabbābhibhūtāhudha jīvikatthā aggissa brahmā paricārikoti sabbānubhāvī ca vasī kimatthaṃ animmito nimmitaṃ vanditassa. |771.13| Hāsaṃ 2- anijjhānakkhamaṃ atacchaṃ sakkārahetu parikariṃsu pubbe te lābhasakkāre apātubhūte 3- sandhābhitā 4- jantubhi santidhammaṃ. |771.14| Ajjhenamariyā paṭhaviṃ janindā vessā kasiṃ pāricariyañca suddā upāgū paccekaṃ yathāpadesaṃ katāhu ete vasināti āhu. |771.15| Etañca saccaṃ vacanaṃ bhaveyya yathā idaṃ bhāsitaṃ brāhmaṇehi nākhattiyo jātu labhetha rajjaṃ nābrāhmaṇo mantapadāni sikkhe nāññatra vessā hi kasiṃ kareyya @Footnote: 1 Ma. pakubbamāno . 2 Ma. hassaṃ . 3 Ma. apātubhonte . 4 Ma. sandhāpitā. @Sī. Yu. santhambhitā. Suddo na muñce parapesanāya 1- . |771.16| Yasmā ca etaṃ vacanaṃ abhūtaṃ musāvime odariyā bhaṇanti tadappapaññā abhisaddahanti passanti taṃ paṇḍitā attanāva. |771.17| Khatyā hi vessānaṃ 2- baliṃ haranti ādāya satthāni caranti brāhmaṇā taṃ tādisaṃ saṅkhubhitaṃ pabhinnaṃ kasmā brahmā na ujuṃ karoti lokaṃ. |771.18| Sace hi so issaro sabbaloke brahmāpahū bhūtapatī 3- pajānaṃ kiṃ sabbalokaṃ vidahi alakkhiṃ kiṃ sabbalokaṃ na sukhiṃ akāsi. |771.19| Sace hi so issaro sabbaloke brahmāpahū bhūtapatī pajānaṃ māyā musāvajjamadena cāpi lokaṃ adhammena kimatthakāri 4- . |771.20| Sace hi so issaro sabbaloke brahmāpahū bhūtapatī pajānaṃ @Footnote: 1 Sī. Yu. parapessitāya . 2 Sī. Yu. khattā na vessāna . 3 Ma. brāhmā @bahbhūtapatī. ito paraṃ īdisameva . 4 Ma. kimatthamakāri. Sī. Yu. kimatthakāsi. Adhammiko bhūtapatī ariṭṭha dhamme satī so vidahī adhammaṃ. |771.21| Kīṭā paṭaṅgā uragā ca bheṅgā 1- hantvā kimiṃ sujjhati makkhikā ca ete hi dhammā anarīyarūpā kambojakānaṃ vitathā bahūnaṃ.

[772]

|772.1| Sace hi so sujjhati yo hanāti hatopi so saggamupeti ṭhānaṃ bhovādi bhovādinamārayeyyuṃ ye vāpi tesaṃ abhisaddaheyyuṃ. |772.2| Neva migā na pasunopi gāvo āyācanti attavadhāya keci vipphandamānā idha jīvikatthā yaññesu pāṇe pasumārabhanti 2- . |772.3| Yūpassa ne 3- pasubandhe ca bālā citrehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti ayante yūpo kāmaduho parattha bhavissati sassato samparāye. |772.4| Sace ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ @Footnote: 1 Ma. bhekā . 2 pasumāharantītipi pāṭho . 3 Sī. yūpassa te. Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi sace duhe tidive sabbakāme tevijjasaṅghāva puthū yajeyyuṃ na brāhmaṇā 1- kiñci na yājayeyyuṃ. |772.5| Kuto ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi kuto duhe tidive sabbakāme. |772.6| Saṭhā ca luddā ca paluddhabālā 2- citrehi 3- vaṇṇehi mukhaṃ nayanti ādāya aggiṃ mama dehi vittaṃ tato sukhī hohisi sabbakāme. |772.7| Tamaggihuttaṃ saraṇaṃ pavissa citrehi 3- vaṇṇehi mukhaṃ nayanti oropayitvā kesamassuṃ nakhañca vedehi vittaṃ atigāḷhayanti. |772.8| Kākā ulūkaṃva raho labhitvā ekaṃ samānaṃ bahukā samecca annāni bhutvā kuhakā kuhitvā @Footnote: 1 Ma. abrāhmaṇaṃ . 2 Sī. Yu. upaladadhabālā . 3 Ma. citatehi. Muṇḍaṃ karitvā yaññapathosajanti 1- . |772.9| Evaṃ hi so vañcito brāhmaṇehi eko samāno bahukā samecca te yogayogena vilumpamānā diṭṭhaṃ adiṭṭhena dhanaṃ haranti. |772.10| Akāsiyā rājūhi vānusiṭṭhā tadassa ādāya dhanaṃ haranti te tādisā corasamā asantā vajjhā na haññanti ariṭṭha loke. |772.11| Indassa bāhārasi dakkhiṇāti yaññesu chindanti palāsayaṭṭhiṃ tañcepi saccaṃ maghavā chinnabāhu kenassa indo asure jināti. |772.12| Tañceva tucchaṃ maghavā samaṅgī hantvā avajjho paramo sudevo 2- mantā ime brāhmaṇā tuccharūpā sandiṭṭhikā vañcanā esa loke. |772.13| Mālāgiri himavā yo ca vijjhā sudassano nisabho kākaveru 3- ete ca aññe ca nagā mahantā @Footnote: 1 Ma. ...pathossajanti . 2 Ma. sa devo . 3 Ma. kuveru. Cityā katā yaññakarebhimāhu. |772.14| Yathāpakārāni hi iṭṭhakāni cityā katā yaññakarebhimāhu na pabbatā honti tathāpakārā aññādisā acalā diṭṭhaselā. |772.15| Na iṭṭhakā honti silā cirena na tattha sañjāyati ayo na lohaṃ yaññañca etaṃ parivaṇṇayantā cityā katā yaññakarebhimāhu. |772.16| Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ tapassinaṃ yācayogītidhāhu 1- tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ taṃ sāgarajjhohari 2- tenapeyyo. |772.17| Parosahassaṃpi samantavede mantūpapanne nadiyo vahanti na tena byāpannarasūdakāni kasmā samuddo atulo apeyyo. |772.18| Yekeci kūpā idha jīvaloke loṇūdakā kūpakhaṇehi khātā na brāhmaṇajjhoharaṇena tesu @Footnote: 1 Ma. ...yogoti... . 2 Ma. sāgarojjhohari. Āpo apeyyo dirasaññurāhu 1- . |772.19| Pure puratthā kā kassa bhariyā mano manussaṃ ajanesi pubbe tenāpi dhammena na koci hīno evampi vossaggavibhaṅgamāhu. |772.20| Caṇḍālaputtopi adhicca vede bhāseyya mante kusalo matīmā 2- na tassa muddhā viphaleyya sattadhā mantā ime attavadhāya katā 3- . |772.21| Vācā katā giddhi katā gahitā dummocayā kābyāpathānupannā bālāna cittaṃ visame niviṭṭhaṃ tadappapaññā abhisaddahanti. |772.22| Sīhassa byagghassa ca dīpino ca na vijjatī porisiyaṃbalena manussabhāvo ca gavaṃva pekkho jātī hi tesaṃ asamā samānaṃ 4- . |772.23| Sace ca rājā paṭhaviṃ vijitvā sajīvavā assavā pārisajjo sayameva so sattusaṅghaṃ vijeyya @Footnote: 1 Ma. dvarasaññumāhu . 2 Sī.Yu. mutīmā . 3 Sī.Yu. kattā . 4 Ma. samānā. Tassappajā nicca sukhī bhaveyya. |772.24| Khattiyamantā ca tayo ca vedā atthena ete samakā bhavanti tesañca atthaṃ avinicchinitvā na bujjhati oghapathaṃva channaṃ. |772.25| Khattiyamantā ca tayo ca vedā atthena ete samakā bhavanti lābho alābho yaso ayaso ca sabbeva tesaṃ catunnañca 1- dhammā. |772.26| Yathāpi ibbhā dhanadhaññahetu kammāni kārenti 2- puthū paṭhabyā tevijjasaṅghāpi tatheva ajja kammāni kārenti 2- puthū paṭhabyā. |772.27| Ibbhehi ete samakā bhavanti niccussukā kāmaguṇesu yuttā kammāni kārenti 2- puthū paṭhabyā tadappapaññā dirasaññurā te.

[773]

|773.1| Kassa bherī mudiṅgā ca saṅkhā paṇavadindimā purato paṭipannāni hāsayantā rathesabhaṃ. |773.2| Kassa kañcanapaṭṭena puthunā vijjuvaṇṇinā @Footnote: 1 Sī. Yu. sabbe te sabbesaṃ catunna . 2 Ma. karonti. Yuvā kalāpasannaddho ko eti siriyā jalaṃ. |773.3| Ukkāmukhe pahaṭṭhaṃva khadiraṅgārasannibhaṃ mukhaṃ cārurivābhāti ko eti siriyā jalaṃ. |773.4| Kassa jambonadaṃ chattaṃ sasalākaṃ manoramaṃ ādiccaraṃsāvaraṇaṃ ko eti siriyā jalaṃ. |773.5| Kassa aṅgapariggayha 1- vālavījanimuttamaṃ ubhato varapaññassa 2- muddhani uparūpari. |773.6| Kassa pekkhuṇahatthāni citrāni ca mudūni ca suvaṇṇamaṇidaṇḍāni 3- caranti ubhatomukhaṃ. |773.7| Khadiraṅgāravaṇṇābhā ukkāmukhapahaṃsitā kassete kuṇḍalā vaggū sobhanti ubhatomukhaṃ. |773.8| Kassa vātena chupitā siniddhaggā dumu kāḷikā 4- sobhayanti nalātantaṃ nabhā vijjurivuggatā. |773.9| Kassa etāni akkhīni āyatāni puthūni ca ko sobhati visālakkho kassetaṃ uṇṇajaṃ mukhaṃ. |773.10| Kassete lapanajātā suddhā saṅkhavarūpamā bhāsamānassa sobhanti dantā kuppilasādisā. |773.11| Kassa lākhārasasamā hatthapādā sukhe ṭhitā ko so bimboṭṭhasampanno divā suriyova sobhati. |773.12| Himaccaye himavato 5- brahāsālova 6- pupphito @Footnote: 1 Ma. aṅgaṃ pariggayha. Sī. Yu. aṅkaṃ ... . 2 Sī. Yu. carate varapaññassa . 3 Ma. @kāñcanamaṇidaṇḍāni. Sī. Yu. tapaññamaṇidaṇḍāni . 4 Ma. niddhantā mudukāḷakā. @ 5 Ma. himavati . 6 Ma. mahāsālo va. Ko so odātapāvāro jayaṃ indova sobhati. |773.13| Suvaṇṇapīḷakākiṇṇaṃ maṇidaṇḍavicittakaṃ ko so parisamoggayha aṃse 1- khaggaṃ pamuñcati. |773.14| Suvaṇṇavikatā citrā sukatā citrasibbinī 2- ko so omuñcate pādā namo katvā mahesino.

[774]

Dhataraṭṭhassa te nāgā 3- iddhimanto yasassino samuddajāya uppannā ete nāgā mahiddhikāti. Bhūridattajātakaṃ chaṭṭhaṃ.

ที่มา: พระไตรปิฎกบาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ เล่มที่ ๒๘ ข้อ ๖๘๗ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๕. มโหสถชาดกกลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๘มหานิบาตชาดกหัวข้อถัดไป๗. จันทกุมาร