ติสสเมตเตยยมาณวกปัญหานิทเทส

๒. ติสฺสเมตฺเตยฺยมาณวสุตฺตนิทฺเทสวณฺณนา

ทุติเย ติสฺสเมตฺเตยฺยสุตฺตนิทฺเทเส:- โกธ สนฺตุสิโตติ นิฏฺฐิเต ปน อชิตสุตฺเต "กถํ โลกํ อเวกฺขนฺตํ, มจฺจุราชา น ปสฺสตี"ติ ๔- เอวํ โมฆราชา ปุจฺฉิตุํ อารภิ. "น ตาวสฺส อินฺทฺริยานิ ปริปากํ คตานี"ติ ญตฺวา

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. จสทฺโท น ทิสฺสติ ๒ ฉ.ม..........สหสฺสานญฺจ

@๓ ก. สจฺจาภิสิตฺตลทฺธ... ๔ ขุ.สุ. ๒๕/๑๑๒๕/๕๔๙,

@ขุ.จูฬ. ๓๐/๕๐๓/๒๔๕ (สฺยา) ภควา "ติฏฺฐ ตฺวํ โมฆราช, อญฺโญ ปุจฺฉตู"ติ ปฏิกฺขิปิ. ตโต ติสฺสเมตฺเตยฺโย อตฺตโน สํสยํ ปุจฺฉนฺโต "โกธา"ติ คาถมาห. ตตฺถ โกธ สนฺตุสิโตติ โก อิธ สตฺโต ตุฏฺโฐ. อิญฺชิตาติ ตณฺหาทิฏฺฐิวิปฺผนฺทิตานิ. อุภนฺตมภิญฺญายาติ อุโภ อนฺเต อภิชานิตฺวา. มนฺตา น ลิมฺปตีติ ๑- ปญฺญาย น ลิมฺปติ. ๒-

ปริปุณฺณสงฺกปฺโปติ เนกฺขมฺมาทิวิตกฺเกหิ ปริปุณฺณสงฺกปฺปตฺตา ปริปุณฺณมโนรโถ.

ตณฺหิญฺชิตนฺติ ตณฺหาย จลิตํ. ทิฏฺฐิญฺชิตาทีสุปิ เอเสว นโย. กามิญฺชิตนฺติ กิเลสกาเมหิ อิญฺชิตํ ผนฺทิตํ. "กมฺมิญฺชิตนฺ"ติปิ ปาโฐ, ตํ น สุนฺทรํ.

มหนฺโต ปุริโสติ มหาปุริโส. อุตฺตโม ปุริโสติ อคฺคปุริโส. ปธาโน ปุริโสติ เสฏฺฐปุริโส. อลามโก ปุริโสติ วิสิฏฺฐปุริโส. เชฏฺฐโก ปุริโสติ ปาโมกฺขปุริโส. อเหฏฺฐิมโก ๓- ปุริโสติ อุตฺตมปุริโส. ปุริสานํ โกฏิปฺปตฺโต ปุริโสติ ปธานปุริโส. สพฺเพสํ อิจฺฉิโต ปุริโส ปวรปุริโส.

สิพฺพินิมจฺจคาติ ตณฺหํ อติอคา, อติกฺกมิตฺวา ฐิโต. อุปจฺจคาติ ภุสํ อติอคา.

ตสฺเสตมตฺถํ ภควา พฺยากโรนฺโต "กาเมสู"ติ คาถาทฺวยมาห. ตตฺถ กาเมสุ พฺรหฺมจริยวาติ กามนิมิตฺตํ พฺรหฺมจริยวา, กาเมสุ อาทีนวํ ทิสฺวา มคฺคพฺรหฺมจริเยน สมนฺนาคโตติ วุตฺตํ โหติ. เอตฺตาวตา สนฺตุสิตตํ ทสฺเสสิ. "วีตตโณฺห"ติอาทีหิ อนิญฺชิตตํ. ๔- ตตฺถ สงฺขาย นิพฺพุโตติ อนิจฺจาทิวเสน ธมฺเม วีมํสิตฺวา ราคาทินิพฺพาเนน นิพฺพุโต.

อสทฺธมฺมสมาปตฺติยาติ นีจธมฺมสมาโยคโต. อารตีติ อารกา รมณํ. วิรตีติ ตาย วินา รมณํ. ๕- ปฏิวิรตีติ ปฏินิวตฺติตฺวา ตาย วินา รมณํ. ๕- เวรมณีติ เวรวินาสนํ ๖- อกิริยาติ กิริยาปจฺฉินฺทนํ. ๗- อกรณนฺติ กรณปริจฺฉินฺทนํ. อนชฺฌาปตฺตีติ อนาปชฺชนตา. เวลาอนติกฺกโมติ สีมาอนติกฺกโม. เสสํ ตตฺถ ตตฺถ วุตฺตนยตฺตา ปากฏเมว.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. น ลิปฺปตีติ ๒ ฉ.ม. น ลิปฺปติ ๓ ฉ.ม. น เหฏฺฐิมโก ๔ ก. อเนชตํ

@๕ ก. วิรมณํ ๖ ม. รมณํ ๗ สี. กิริยาปริจฺฉินฺทนํ

เอวํ ภควา อิมมฺปิ สุตฺตํ อรหตฺตนิกูเฏเนว เทเสสิ. เทสนาปริโยสาเน อยมฺปิ พฺราหฺมโณ อรหตฺเต ปติฏฺฐาสิ สทฺธึ อนฺเตวาสิกสหสฺเสน, อญฺเญสญฺจ อเนกสหสฺสานํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ. เสสํ ปุพฺพสทิสเมว.

สทฺธมฺมปฺปชฺโชติกาย จูฬนิทฺเทสฏฺฐกถาย

ติสฺสเมตฺเตยฺยมาณวสุตฺตนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ทุติยํ.