๒. ตัมพปุปผิยเถราปทาน (๑๕๒)

๑๕๒. อรรถกถาตัมพปุปผิยเถราปทาน

อปทานของท่านพระตัมพปุปผิยเถระมีคำเริ่มต้นว่า ปรกมฺมายเน ยุตฺโต ดังนี้.

แม้พระเถระรูปนี้ ท่านก็ได้เคยบำเพ็ญกุศลมาแล้วในพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ ทุกๆ ภพนั้นจะสั่งสมแต่บุญอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานเป็นประจำเสมอ.

ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าปิยทัสสี เพราะอกุศลกรรมบางอย่างที่ท่านกระทำไว้ในปางก่อน จึงได้มาเกิดในตระกูลเข็ญใจ เจริญวัยแล้วก็ทำการงานรับจ้างคนอื่นเลี้ยงชีวิต.

เขาอยู่ด้วยความทุกข์ยากอย่างนี้ยังได้ทำความผิดกับคนอื่นอีก เพราะความกลัวตายจึงหนีเข้าป่า. เขาได้เห็นต้นแคฝอยและต้นโพธิ์ในที่ที่ไปแล้วนั้น จึงได้ไหว้แล้ว กวาดเสร็จแล้วมองเห็นดอกไม้สีแดงที่ต้นไม้ต้นหนึ่ง จึงเลือกเก็บเอาดอกกรรณิการ์มาทำการบูชาต้นโพธิ์ทั้งหมดนั้น.

เขาทำจิตให้เลื่อมใสในต้นโพธิ์นั้น ไหว้แล้วก็นั่งคู้บัลลังก์.

ในขณะนั้น พวกมนุษย์เหล่านันไล่ติดตามมาตามรอยเท้า ได้มาถึงในที่นั้นแล้ว. เขาพอได้เห็นคนเหล่านั้นแล้ว ก็รำพึงถึงต้นโพธิ์ พลางวิ่งหนีตกลงไปตายในเหวลึกแห่งภูเขาอันน่ากลัวแล้ว.

ด้วยปีติและโสมนัสเพราะระลึกถึงการบูชาต้นโพธิ์นั้นนั่นแล เขาจึงได้ไปเกิดในสวรรค์มีชั้นดาวดึงส์เป็นต้น ได้เสวยสมบัติในกามาวจร ๖ ชั้นแล้วได้มาเกิดในมนุษย์ เสวยสมบัติมีจักรพรรดิสมบัติเป็นต้นแล้ว.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ ได้มาเกิดในตระกูลที่สมบูรณ์ด้วยสมบัติ เจริญวัยแล้วได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระศาสดาแล้ว มีใจเลื่อมใสได้บวชแล้ว ไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์ ระลึกถึงบุพกรรมของตนได้ เกิดความโสมนัสใจ เมื่อจะประกาศถึงเรื่องราวที่ตนเคยได้ประพฤติมาแล้วในกาลก่อน จึงกล่าวคำเริ่มต้นว่า ปรกมฺมายเน ยุตฺโต ดังนี้.

พึงทราบเนื้อความในบทเหล่านั้นว่า

การงานของคนเหล่าอื่น ชื่อว่าการงานของคนอื่น, เราได้เป็นผู้ประกอบตระเตรียมแล้วในทางการงานของคนอื่น.

คำที่เหลือปรากฏชัดแจ้งแล้วผล. จบอรรถกถาตัมพปุปผิยเถราปทาน