๑. อุปาลีเถราปทาน (๔๑)

๕. อุปาลิวคฺค

๔๓. ๑. ภาคิเนยฺยุปาลิตฺเถราปทานวณฺณนา ๑-

ขีณาสวสหสฺเสหีติอาทิกํ อายสฺมโต อุปาลิตฺเถรสฺส ภาคิเนยฺยุปาลิตฺเถรสฺส อปทานํ. เอโส หิ เถโร ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร ตสฺมึ ตสฺมึ ภเว ปุญฺญานิ อุปจินนฺโต ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต กาเล เอกสฺมึ กุเล นิพฺพตฺโต วิทฺธิมนฺวาย ฆราวาเส อาทีนวํ ทิสฺวา เคหํ ปหาย อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา ปญฺจาภิญฺญา- อฏฺฐสมาปตฺติลาภี หุตฺวา หิมวนฺเต วาสํ กปฺเปสิ. ตสฺมึ สมเย ปทุมุตฺตโร ภควา วิเวกกาโม หิมวนฺตํ ปาวิสิ. ตาปโส ภควนฺตํ ปุณฺณจนฺทมิว วิโรจมานํ ทูรโตว ทิสฺวา ปสนฺนมานโส อชินจมฺมํ อํเส กตฺวา อญฺชลึ ปคฺคยฺห วนฺทิตฺวา ฐิตโกว ทสนขสโมธานญฺชลึ สิรสิ ปติฏฺฐเปตฺวา อเนกาหิ อุปมาหิ อเนเกหิ ถุติวจเนหิ ภควนฺตํ โถเมสิ. ตํ สุตฺวา ภควา "อยํ ตาปโส อนาคเต โคตมสฺส นาม ภควโต สาสเน ปพฺพชิตฺวา วินเย ติขิณปญฺญานํ อคฺโค ภวิสฺสตี"ติ พฺยากรณมทาสิ. โส ยาวตายุกํ ฐตฺวา อปริหีนชฺฌาโน พฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺติ. ตโต จุโต เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต สมฺปตฺติโย อนุภวิตฺวา อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท กปิลวตฺถุนคเร อุปาลิตฺเถรสฺส ภาคิเนยฺโย หุตฺวา นิพฺพตฺติ. โส กเมน วุทฺธิปฺปตฺโต มาตุลสฺส อุปาลิตฺเถรสฺส สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา นจิรสฺเสว อรหา อโหสิ. โส อตฺตโน อาจริยสฺส สมีเป วสิตตฺตา วินยปเญฺห ติขิณญาโณ อโหสิ. อถ ภควา "เอตทคฺคํ ภิกฺขเว มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ วินยปเญฺห ติขิณปญฺญานํ ภิกฺขูนํ ยทิทํ ภาคิเนยฺยุปาลี"ติ ตํ เอตทคฺคฏฺฐาเน ฐเปสิ.

โส เอวํ เอตทคฺคฏฺฐานํ ปตฺวา อตฺตโน ปุพฺพกมฺมํ สริตฺวา โสมนสฺสชาโต ปุพฺพจริตาปทานํ ปกาเสนฺโต ขีณาสวสหสฺเสหีติอาทิมาห. ตตฺถ อา สมนฺตโต

@เชิงอรรถ: ๑ ปาฬิ. อุปลิตฺเถรา... ยาว ภวคฺคา สวนฺติ ปวตฺตนฺตีติ อาสวา. กามาสวาทโย จตฺตาโร อาสวา, เต ขีณา โสสิตา วิโสสิตา วิทฺธํสิตา เยหิ เตติ ขีณาสวา, เตเยว สหสฺสา ขีณาสวสหสฺสา, เตหิ ขีณาสวสหสฺเสหิ. ปเรโต ปริวุโต โลกนายโก โลกสฺส นิพฺพานปาปนโก วิเวกํ อนุยุตฺโต ปฏิสลฺลิตุํ เอกีภวิตุํ คจฺฉเตติ สมฺพนฺโธ.

อชิเนน นิวตฺโถหนฺติ อหํ อชินมิคจมฺเมน ปฏิจฺฉนฺโน, อชินจมฺมวสโนติ อตฺโถ. ติทณฺฑปริธารโกติ กุณฺฑิกฏฺฐปนตฺถาย ติทณฺฑํ คเหตฺวา ธาเรนฺโตติ อตฺโถ. ภิกฺขุสํเฆน ปริพฺยูฬฺหํ ปริวาริตํ โลกนายกํ อทฺทสนฺติ สมฺพนฺโธ. เสสํ ปากฏเมวาติ.

ภาคิเนยฺยุปาลิตฺเถราปทานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.