๔. สุมนพุทธวงศ์

[๕] |๕.๑| มงฺคลสฺส อปเรน สุมโน นาม นายโก สพฺพธมฺเมหิ อสโม สพฺพสตฺตานมุตฺตโม ฯ |๕.๒| ตทา ๓- อมตเภริโย อาหนิ เมขเล ปุเร ธมฺมสงฺขสมายุตฺตํ นวงฺคชินสาสนํ ฯ |๕.๓| วิชินิตฺวา ๔- กิเลเส โส ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ มาเปสิ นครํ สตฺถา สทฺธมฺมปุรวรุตฺตมํ ฯ |๕.๔| นิรนฺตรํ อกุฏิลํ อุชุํ วิปุลวิตฺถตํ มาเปสิ โส มหาวีถึ สติปฏฺฐานวรุตฺตมํ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. สํกิเลสมรณํ ฯ ๒ ม. วสฺสเร ฯ ยุ. เวสฺสโร ฯ ๓ ม. ตทา อมตเภรึ @โส ฯ ยุ. โสปิ ตทา อมตเภรึ ฯ ๔ ม. นิชฺชินิตฺวา ฯ ยุ. ชินิตฺวาน ฯ |๕.๕| ผเล จตฺตาริ สามญฺเญ จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา ฉฬภิญฺญาฏฺฐสมาปตฺตี ปสาเรสิ ตตฺถ วีถิยํ ฯ |๕.๖| เย อปฺปมตฺตา อขิลา หิริวิริเยหุปาคตา เต เต อิเม คุณวเร อาทิยนฺติ ยถา สุขํ ฯ |๕.๗| เอวเมเตน โยเคน อุทฺธรนฺโต มหาชนํ โพเธสิ ปฐมํ สตฺถา โกฏิสตสหสฺสิโย ฯ |๕.๘| ยมฺหิ กาเล มหาวีโร โอวทิ ติตฺถิเย คเณ โกฏิสตสหสฺสานิ ๑- ทุติเย ธมฺมเทสเน ฯ |๕.๙| ยทา เทวา มนุสฺสา จ สมคฺคา เอกมานสา นิโรธปญฺหํ ปุจฺฉึสุ สํสยญฺจาปิ มานสํ ฯ |๕.๑๐| ตทาปิ ธมฺมเทสเน นิโรธปริทีปเน นวุติโกฏิสหสฺสานํ ตติยาภิสมโย อหุ ฯ |๕.๑๑| สนฺนิปาตา ตโย อาสุํ สุมนสฺส มเหสิโน ขีณาสวานํ วิมลานํ สนฺติจิตฺตาน ตาทินํ ฯ |๕.๑๒| วสฺสํ วุฏฺฐสฺส ภควโต อภิสงฺฆุฏฺเฐ ปวารเณ โกฏิสตสหสฺเสหิ ปวาเรสิ ตถาคโต ฯ |๕.๑๓| ตโต ปรํ สนฺนิปาเต วิมเล กญฺจนปพฺพเต นวุติโกฏิสหสฺสานํ ทุติโย อาสิ สมาคโม ฯ |๕.๑๔| ยทา สกฺโก เทวราชา พุทฺธทสฺสนมุปาคมิ อสีติโกฏิสหสฺสานํ ตติโย อาสิ สมาคโม ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. โกฏิสหสฺสาภิสฺมึสุ ฯ |๕.๑๕| อหํ เตน สมเยน นาคราชา มหิทฺธิโก อตุโล นาม นาเมน อุปฺปนฺนกุสลสญฺจโย ๑- ฯ |๕.๑๖| ตทาหํ นาคภวนา นิกฺขมิตฺวา สญาติภิ นาคานํ ทิพฺพตุริเยหิ สสงฺฆํ ชินมุปฏฺฐหึ ฯ |๕.๑๗| โกฏิสตสหสฺสานิ ๒- อนฺนปาเนน ตปฺปยึ ปจฺเจกทุสฺสยุคํ ทตฺวา สรณํ ตมุปาคมึ ฯ |๕.๑๘| โสปิ มํ พุทฺโธ พฺยากาสิ สุมโน โลกนายโก อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ ฯ |๕.๑๙| อหุ กปิลวฺหยา รมฺมา นิกฺขมิตฺวา ตถาคโต ปธานํ ปทหิตฺวาน กตฺวา ทุกฺกรการิกํ ฯ |๕.๒๐| อชปาลรุกฺขมูลสฺมึ นิสีทิตฺวา ตถาคโต ตตฺถ ปายาสํ ปคฺคยฺห เนรญฺชรมุเปหิติ ฯ |๕.๒๑| เนรญฺชราย ตีรมฺหิ ปายาสํ อทิ โส ชิโน ปฏิยตฺตวรมคฺเคน โพธิมูลมฺหิ เอหิติ ฯ |๕.๒๒| ตโต ปทกฺขิณํ กตฺวา โพธิมณฺฑํ อนุตฺตรํ อสฺสตฺถรุกฺขมูลมฺหิ พุชฺฌิสฺสติ มหายโส ฯ |๕.๒๓| อิมสฺส ชนิกา มาตา มายา นาม ภวิสฺสติ ปิตา สุทฺโธทโน นาม อยํ เหสฺสติ โคตโม ฯ |๕.๒๔| อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา โกลิโต อุปติสฺโส จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา อานนฺโท นามุปฏฺฐาโก อุปฏฺฐิสฺสติมํ ชินํ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. อุสฺสนฺนกุสลญฺจโย ฯ ยุ. อุสฺสนฺนกุสลปจฺจโย ฯ ๒ ม. ยุ. โกฏิสตสหสฺสานํ ฯ |๕.๒๕| เขมา อุปฺปลวณฺณา จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา ฯ |๕.๒๖| โพธิ ตสฺส ภควโต อสฺสตฺโถติ ปวุจฺจติ จิตฺโต จ หตฺถาฬวโก อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐกา ฯ |๕.๒๗| นนฺทมาตา จ อุตฺตรา อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐิกา อายุ วสฺสสตํ ตสฺส โคตมสฺส ยสสฺสิโน ฯ |๕.๒๘| อิทํ สุตฺวาน วจนํ อสมสฺส มเหสิโน อาโมทิตา นรมรู พุทฺธวีชงฺกุโร อยํ ฯ |๕.๒๙| อุกฺกุฏฺฐิสทฺทา วตฺตนฺติ อปฺโผเฏนฺติ หสนฺติ จ กตญฺชลี นมสฺสนฺติ ทสสหสฺสี สเทวกา ฯ |๕.๓๐| ยทิมสฺส โลกนาถสฺส วิรชฺชิสฺสาม สาสนํ อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ |๕.๓๑| ยถา มนุสฺสา นทึ ตรนฺตา ปฏิติตฺถํ วิรชฺฌิย เหฏฺฐาติตฺถํ คเหตฺวาน อุตฺตรนฺติ มหานทึ ฯ |๕.๓๒| เอวเมว มยํ สพฺเพ ยทิ มุญฺจามิมํ ชินํ อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ |๕.๓๓| ตสฺสาปิ วจนํ สุตฺวา ภิยฺโย จิตฺตํ ปสาทยึ อุตฺตรึ วตฺตมธิฏฺฐาสึ ทสปารมิปูริยา ฯ |๕.๓๔| เมขลํ นาม นครํ สุทตฺโต นาม ขตฺติโย สิริมา นาม ชนิกา สุมนสฺส มเหสิโน ฯ |๕.๓๕| นววสฺสสหสฺสานิ อคารํ อชฺฌาวสิ โส จนฺโท สุจนฺโท วฏํโส

[๑]- ตโย ปาสาทมุตฺตมา ฯ |๕.๓๖| เตสฏฺฐิสตสหสฺสานิ นาริโย สมลงฺกตา วฏํสกี ๒- นาม นารี อนุปโม นาม อตฺรโช ฯ |๕.๓๗| นิมิตฺเต จตุโร ทิสฺวา หตฺถิยาเนน นิกฺขมิ อนูนทสมาสานิ ปธานํ ปทหี ชิโน ฯ |๕.๓๘| พฺรหฺมุนา ยาจิโต สนฺโต สุมโน โลกนายโก วตฺตจกฺโก มหาวีโร เมขเล ปุรวรุตฺตเม ฯ |๕.๓๙| สรโณ ภาวิตตฺโต จ อเหสุํ อคฺคสาวกา อุเทโน นามุปฏฺฐาโก สุมนสฺส มเหสิโน ฯ |๕.๔๐| โสณา จ อุปโสณา จ อเหสุํ อคฺคสาวิกา โสปิ พุทฺโธ อสมสโม ๓- นาคมูเล อพุชฺฌถ ฯ |๕.๔๑| วรุโณ เจว สรโณ จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐกา จาลา จ อุปจาลา จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐิกา ฯ |๕.๔๒| อุจฺจตฺตเนน ๔- โส พุทฺโธ นวุติหตฺถมุคฺคโต ๕- กญฺจนคฺฆิกสงฺกาโส ทสสหสฺสี วิโรจติ ฯ |๕.๔๓| นวุติวสฺสสหสฺสานิ อายุ วิชฺชติ ตาวเท ตาวตา ติฏฺฐมาโน โส ตาเรสิ ชนตํ พหุํ ฯ ตารณีเย ตารยิตฺวา โพธเนยฺเย ๖- อโพธยิ ปรินิพฺพายิ สมฺพุทฺโธ อุฬุราชาว อตฺถมิ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. จ ฯ ๒ ม. ยุ. วฏํสิกา ฯ ๓ ม. ยุ. อมิตยโส ฯ ๔ ยุ. อุจฺจตเรน ฯ @อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๕ ยุ. ...สมุคฺคโต ฯ ๖ ม. ยุ. โพธนีเย ฯ |๕.๔๔| เต จ ขีณาสวา ภิกฺขู โส จ พุทฺโธ อสาทิโส ๑- อตุลํ ปภํ ทสฺสยิตฺวา นิพฺพุตา เต มหายสา ฯ |๕.๔๕| ตญฺจ ญาณมตุลิยํ ตานิ จ อตุลิยานิ ๒- รตนานิ สพฺพํ สมนฺตรหิตํ นนุ ริตฺตา สพฺพสงฺขาราติ ฯ |๕.๔๖| สุมโน ยสธโร พุทฺโธ องฺคารามมฺหิ นิพฺพุโต ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป จตุโยชนมุคฺคโต ฯ สุมนพุทฺธวํโส จตุตฺโถ ฯ