๗. สัมปยุตเตนวิปปยุตตปทนิทเทส

7. Sattamanaya sampayuttenavippayuttapadavaṇṇanā

Idāni sampayuttenavippayuttapadaṃ bhājetuṃ vedanākkhandhenātiādi āraddhaṃ. Tatridaṃ lakkhaṇaṃ:- imasmiñhi vāre pucchāya uddhaṭapadena ye dhammā sampayuttā, tehi ye dhammā vippayuttā, tesaṃ khandhādīhi vippayogaṃ pucchitvā vissajjanaṃ kataṃ. Tampana rūpakkhandhādīsu na yujjati. Rūpakkhandhena hi sampayuttā nāma natthi, tasmā tañca aññāni ca evarūpāni padāni imasmiṃ vāre na gahitāni. Yāni pana padāni dhammadhātuyā sampayutte dhamme viññāṇañca aññena asammissaṃ dīpenti, tāni idha gahitāni. Tesaṃ idamuddānaṃ:-

"cattāro khandhāyatanañca ekaṃ

dve indriyā dhātupadāni satta

tayo paṭiccā atha phassasattakaṃ

Tike tayo satta mahantare ca

ekaṃ savitakkaṃ savicāramekaṃ

yuttaṃ upekkhāya ca ekamevā"ti.

Pariyosāne "khandhā caturo"tiādināpi ayamevattho saṅgahito. Tattha yāni padāni sadisavissajjanāni, tāni uppaṭipāṭiyāpi samodhānetvā tattha vedanākkhandhādikā pañhā katā. Tesu evaṃ khandhādivibhāgo veditabbo:- vedanākkhandhādipañhe tāva ekenāti manāyatanena. Sattahīti sattahi viññāṇadhātūhi. Kehicīti dhammāyatane vedanādīhi. Viññāṇadhātupañhe te dhammā na kehicīti te pucchāya uddhaṭapadaṃ viññāṇadhātuṃ ṭhapetvā sesā cha viññāṇadhātudhammā rūpaṃ nibbānañca. Tehi sabbesaṃ khandhāyatanānaṃ saṅgahitattā na kehici khandhehi āyatanehi vā vippayuttā. Ekāya dhātuyāti yā yā pucchāya uddhaṭā hoti, tāya tāya.

Upekkhindriyapañhe pañcahīti upekkhāsampayuttāhi cakkhuviññāṇa- dhātuādīhi. Iminā nayena sabbattha pucchāya uddhaṭapadeneva saddhiṃ vippayuttānaṃ vasena attho veditabboti.

Sampayuttenavippayuttapadavaṇṇanā niṭṭhitā.