๑๔. วิปปยุตเตนสังคหิตาสังคหิตปทนิทเทส

14. Cuddasamanaya vippayuttenasaṅgahitāsaṅgahitapadavaṇṇanā

Idāni vippayuttenasaṅgahitāsaṅgahitapadaṃ bhājetuṃ rūpakkhandhenātiādi āraddhaṃ. Tattha yesaṃ padānaṃ vippayogo na rūhati, tāni imasmiṃ vāre na gahitāni. Kāni pana tānīti? 1- dhammāyatanādīni. Dhammāyatanassa hi khandhādīsu ekenāpi vippayogo na rūhati. Dhammadhātuādīsupi eseva nayo. Tesaṃ idamuddānaṃ:-

"dhammāyatanaṃ dhammadhātu jīvitindriyameva ca

nāmarūpapadañceva saḷāyatanameva ca.

Jātiādittayaṃ ekaṃ padaṃ vīsatime tike

tikāvasānikaṃ ekaṃ satta cūḷantare padā.

Daseva gocchake honti mahantaramhi cuddasa

cha padāni tato uddhaṃ sabbānipi samāsato

padāni ca na labbhanti cattāḷīsañca satta cā"ti.

Pariyosāne ca "dhammāyatanaṃ dhammadhātū"ti gāthāpi imamevatthaṃ dīpetuṃ vuttā. Imāni pana ṭhapetvā sesāni sabbānipi labbhanti, tesu khandhādivibhāgo vuttanayānusāreneva veditabboti.

Vippayuttenasaṅgahitāsaṅgahitapadavaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 Sī.,Ma. tāni pana kānīti

Nigamanakathā

ettāvatā ca:-

- dhātuppabhedakusalo yaṃ dhātukathaṃ tathāgato āha

tassā nayamukhabhedap- pakāsanaṃ niṭṭhitaṃ hoti.

Iminā nayamukhabhedap- pakāsanena hi vibhāvinā sakkā

ñātuṃ sabbepi nayā saṅkhepakathāva iti vuttā.

Ekekassa pana sace padassa vitthārameva bhāseyyaṃ

vacanañca ativiya bahuṃ bhaveyya attho ca aviseso.

Iti ūnabhāṇavāra- dvayāya yaṃ tantiyā mayā etaṃ

kurutā 1- pattaṃ puññaṃ sukhāya taṃ hotu lokassāti.

Dhātukathāpakaraṇaṭṭhakathā niṭṭhitā.

@Footnote: * ariyāsāmaññaṃ nāma gāthāti yojanā 1 cha.Ma. kurunā