ติกมาติกา

๑๕-๑๘. ญาตกานุโยคาทิวณฺณนา

อิทานิ มาตาติอาทิโก ญาตกานุโยโค. ขตฺติโยติอาทิโก ชาติอนุโยโค. คหฏฺโฐ ปพฺพชิโตติ ปฏิปตฺติอนุโยโค. เทโว มนุสฺโสติ อุปปตฺติอนุโยโค. โสตาปนฺโนติอาทิโก ปฏิเวธานุโยโค, อริยานุโยโคติปิ วุจฺจติ. เต สพฺเพ อุตฺตานตฺถาเยว. "อรหา หุตฺวา น อรหา"ติ ปเนตฺถ โมฆปญฺหตฺตา น วุตฺตํ.

จตฺตาโร ปุริสยุคาติอาทิ สํฆานุโยโค, โสปิ อุตฺตานตฺโถเอว.

สงฺขโตติอาทิ สจฺฉิกฏฺฐสภาวานุโยโค. ตตฺถ ตติยา โกฏีติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส. ตถารูปสฺส สจฺฉิกฏฺฐสฺส อภาวโต ปฏิกฺเขโป ปรวาทิสฺส. ปุน ปุฏฺฐสฺส ๑- ปุคฺคลํ สนฺธาย ปฏิญฺญา ตสฺเสว.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ปุฏฺโฐ

อญฺโญ ปุคฺคโลติ ปเญฺหปิ สงฺขเตหิ ขนฺเธหิ อญฺญตฺตํ อนิจฺฉนฺโต ปฏิกฺเขโป ตสฺเสว.

ขนฺธา สงฺขตาติอาทิ สงฺขตาสงฺขตานิ สรูเปน ทสฺเสตฺวา อญฺญตฺตปุจฺฉนตฺถํ วุตฺตํ.

รูปํ สงฺขตนฺติอาทิ ขนฺเธ วิภาคโต ทสฺเสตฺวา อญฺญตฺตปุจฺฉนตฺถํ วุตฺตํ.

ปุคฺคลสฺส อุปฺปาโทติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, "ชาติธมฺมา ชราธมฺมา, อโถ มรณธมฺมิโน"ติอาทีสุ วุตฺตวเสน ๑- ปฏิญฺญา ปรวาทิสฺส. สงฺขตภาวํ ปนสฺส โส น อิจฺฉติ, ตสฺมา ปฏิกฺขิปติ.

ปุน น อุปฺปาโท ปญฺญายตีติอาทินา นเยน ปุฏฺโฐ "ทุกฺขเมว หิ สมฺโภติ, ทุกฺขํ ติฏฺฐติ เวติ จา"ติอาทิวจนโต ๒- ปุคฺคลสฺส อุปฺปาทาทโย นาม น ยุชฺชนฺตีติ ปฏิชานาติ.

อตฺถตฺถมฺหีติ อตฺถํ วุจฺจติ นิพฺพานํ, ตตฺถ อตฺถีติ ปุจฺฉติ. ตสฺส อตฺถิตาย สสฺสตํ, นตฺถิตาย อุจฺเฉโท อาปชฺชติ. ตทุภยมฺปิ อนิจฺฉนฺโต ปจฺฉา ปฏิกฺขิปติ.

ญาตกานุโยคาทิวณฺณนา นิฏฺฐิตา.