รูปังกัมมันติกถา

๙. รูปํกมฺมนฺติกถาวณฺณนา

[๕๒๗-๕๓๗] อิทานิ รูปํ กมฺมนฺติกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ กายวจีวิญฺญตฺติสงฺขาตํ รูปเมว กายกมฺมํ วจีกมฺมํ นาม, ตญฺจ กุสลสมุฏฺฐานํ กุสลํ, อกุสลสมุฏฺฐานํ อกุสลนฺติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ มหิสาสกานญฺเจว สมิติยานญฺจ, เต สนฺธาย กุสเลน จิตฺเตน สมุฏฺฐิตนฺติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ สเจ ตํ กุสลํ, ยฺวายํ สารมฺมณาทิเภโท กุสลสฺส ลพฺภติ, อตฺถิ เต โส ตสฺสาติ โจเทตุํ สารมฺมณนฺติอาทิ อารทฺธํ. ตตฺถ ปตฺถนา ปณิธีติ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ผุสนฺตีติปิ อิจฺฉนฺติ ๒ ฉ.ม. สนฺธาย

@๓ ฉ.ม. อนุทาหฏสทิสเมวาติ ๔ ฉ.ม. นิสฺสฏํ เจตนาเยเวตํ เววจนํ. กุสลเจตนาเยว หิ ปกปฺปยมานา ปตฺถนาติ ปกปฺปนวเสน ฐิตตฺตา ปณิธีติ จ วุจฺจติ. ปรโต ปน กุสเลน จิตฺเตน สมุฏฺฐิตา เวทนา สญฺญา เจตนา สทฺธาติอาทีสุ เวทนาทีนญฺเญว เจตฺถ ปตฺถนา ปณิธีติ ลพฺภติ, น เจตนาย. กสฺมา? ทฺวินฺนํ เจตนานํ เอกโต อภาวา, โสตปติตตฺตา ปน เอวํ ตนฺติ คตาติ เวทิตพฺพา. รูปายตนนฺติอาทิ ปุริมวาเร "สพฺพนฺตํ กุสลนฺ"ติ สงฺขิตฺตสฺส ปเภททสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. เสสา สํสนฺทนนยา, วจีกมฺมนฺติกถา, ๑- "อกุสเลน จิตฺเตน สมุฏฺฐิตนฺ"ติอาทิวิธานญฺจ สพฺพํ ปาลิอนุสาเรเนว เวทิตพฺพํ. อสุจีติ ปเนตฺถ สุกฺกํ อธิปฺเปตํ. สุตฺตสาธนํ อุตฺตานตฺถเมวาติ.

รูปํกมฺมนฺติกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.