กัปปัฏฐกถา

๑๓. เตรสมวคฺค

๑. กปฺปฏฺฐกถาวณฺณนา

[๖๕๔-๖๕๗] อิทานิ กปฺปฏฺฐกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ "สํฆํ สมคฺคํ เภตฺวาน, กปฺปํ นิรยมฺหิ ปจฺจตี"ติ "สกลมฺปิ กปฺปํ สํฆเภทโก นิรเย ติฏฺฐตี"ติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ ราชคิริกานํ, เต สนฺธาย กปฺปฏฺโฐติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. พุทฺโธ จ โลเกติ อิทํ วินา พุทฺธุปฺปาเทน สํฆเภทสฺส อภาวทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. กปฺโป จ สณฺฐาติ สํโฆ จ ภิชฺชตีติอาทิ "ยทิ โส สกลกปฺปํ ติฏฺฐติ, สณฺฐหนโต ปฏฺฐาย ตํ กมฺมํ กตฺวา ตตฺถ อุปฺปชฺชิตฺวา ติฏฺเฐยฺยา"ติ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ. อตีตนฺติอาทิ เหฏฺฐา วุตฺตาธิปฺปายเมว. กปฺปฏฺโฐ อิทฺธิมาติ ปเญฺห ภาวนามยํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ, ปรสมเย ปนสฺส ชาติมยํ อิทฺธึ อิจฺฉนฺติ, ตํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. ฉนฺทิทฺธิปาโทติอาทิ "ชาติมยาย อิทฺธิยา อิทฺธิมาติ ลทฺธิมตฺตเมตํ, กินฺเตน, ยทิ ปนสฺส อิทฺธิ อตฺถิ, อิเม ๒- เตน ๓- อิทฺธิปาทา ภาวิตา ภเวยฺยุนฺ"ติ โจทนตฺถํ วุตฺตํ. อาปายิโก เนรยิโกติ สุตฺตํ ยํ โส เอกํ กปฺปํ อสีติภาเค กตฺวา ตโต เอกภาคมตฺตํ กาลํ ติฏฺเฐยฺย, ตํ อายุกปฺปํ สนฺธาย วุตฺตํ, ตสฺมา อสาธกนฺติ.

กปฺปฏฺฐกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. สตฺตมภวิกกถายปิ ๒ ฉ.ม. อิมินา ๓ ฉ.ม. นเยน