นิยตัสสนิยามกถา

๔. นิยตสฺสนิยามกถาวณฺณนา

[๖๖๓-๖๖๔] อิทานิ นิยตสฺส นิยามกถา นาม โหติ. ตตฺถ ทุวิโธ นิยาโม มิจฺฉตฺตนิยาโม จ อนนฺตริยกมฺมํ สมฺมตฺตนิยาโม จ อริยมคฺโค, อิเม เทฺว นิยาเม ฐเปตฺวา อญฺโญ นิยาโม นาม นตฺถิ. สพฺเพปิ หิ เสสา เตภูมิกธมฺมา อนิยตา นาม, เตหิ สมนฺนาคโตปิ อนิยโตเยว. พุทฺเธหิ ปน อตฺตโน ญาณพเลน "อยํ สตฺโต อนาคเต โพธึ ปาปุณิสฺสตี"ติ พฺยากโต โพธิสตฺโต ปุญฺญุสฺสทตฺตา นิยโตติ วุจฺจติ. อิติ อิมํ โวหารมตฺตํ คเหตฺวา "ปจฺฉิมภวิโก โพธิสตฺโต ตาย ชาติยา ภพฺโพ ธมฺมํ อภิสเมตุนฺ"ติ อธิปฺปายโต ๑- "นิยโต นิยามํ โอกฺกมตี"ติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ ปุพฺพเสลิยาปรเสลิยานํ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. มิจฺฉตฺตนิยโตติอาทิ อญฺเญน นิยาเมน นิยตสฺส อญฺญนิยามาภาวทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. ปุพฺเพ มคฺคํ ภาเวตฺวาติอาทิ นิยามปฺปเภททสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. สติปฏฺฐานนฺติอาทิ เอกสฺมิมฺปิ นิยาเม ธมฺมปฺปเภททสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. ภพฺโพ โพธิสตฺโตติ วจนํ เกวลํ โพธิสตฺตสฺส ภพฺพตํ ทีเปติ, น นิยตสฺส นิยาโมกฺกมนํ, ตสฺมา อสาธกํ. โส หิ ปุพฺเพ เอเกนปิ นิยตธมฺเมน อนิยโต โพธิมูเล สจฺจทสฺสเนน นิยามํ โอกฺกนฺโตติ.

นิยตสฺสนิยามกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อธิปฺปาเยน