สัญญาเวทยิตกถา ที่ ๓

๙. ตติยสญฺญาเวทยิตกถาวณฺณนา

อิทานิ ยสฺมา "อสุโก มรณธมฺโม, อสุโก น มรณธมฺโม"ติ สตฺตานํ มรณธมฺมตาย นิยโม นตฺถีติ สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปนฺโนปิ กาลํ กเรยฺยาติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ ราคิริกานํ, เตสํ สมาปนฺนายปิ มรณธมฺมตาย มรณสมยญฺจ อมรณสมยญฺจ ทสฺเสตุํ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ ยสฺมา กาลํ กโรนฺตสฺส นาม มรณนฺติเกหิ ผสฺสาทีหิ ภวิตพฺพํ, ตสฺมา เตนากาเรน โจเทตุํ อตฺถีติอาทิมาห.

อผสฺสกสฺส กาลกิริยาติอาทีนิ ปุฏฺโฐ เสสสตฺเต สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. วิสํ กเมยฺยาติอาทีนิ ปุฏฺโฐ สมาปตฺติอานุภาวํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. ทุติยวาเร สรีรปกตึ สนฺธาย ปฏิชานาติ. เอวํ สนฺเต ปน สมาปตฺติอานุภาโว นาม น โหติ, เตเนว น นิโรธํ สมาปนฺโนติ อนุยุญฺชติ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ปุริมกถาสทิสเมวาติ

[๗๓๓-๗๓๔] น กาลํ กเรยฺยาติ ปุจฺฉา ปรวาทิสฺส. อตฺถิ โส นิยาโมติ ปรวาทิสฺส ปเญฺห ปน ยสฺมา เอวรูโป นิยาโม นาม นตฺถิ, ตสฺมา ปฏิกฺขิปติ. จกฺขุวิญฺญาณสมงฺคีติอาทิ สกวาทินา "นิยาเม อสนฺเตปิ สมเยเนว ๑- มรติ, น อสมเยนา"ติ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ. ตตฺรายมธิปฺปาโย:- ยทิ นิยามาภาเวน กาลกิริยา ภเวยฺย, จกฺขุวิญฺญาณสมงฺคิโนปิ ภเวยฺย, ตโต "ปญฺจหิ วิญฺญาเณหิ น จวติ น อุปปชฺชตี"ติ สุตฺตวิโรโธ สิยา. ยถา ปน จกฺขุวิญฺญาณสมงฺคิสฺส กาลกิริยา น โหติ, ตถา นิโรธสมาปนฺนสฺสาปีติ.

ตติยสญฺญาเวทยิตกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.