นัตถิ อรหโต อกาลมัจจูติกถา

๒. นัตถิอรหโตอกาลมัจจูติกถา (๑๖๗)

ว่าด้วยพระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ

สก. พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ ๑- ใช่ไหม

ปร. ๒- ใช่ ๓-

สก. ผู้ฆ่าพระอรหันต์ไม่มีใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ผู้ฆ่าพระอรหันต์มีอยู่ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

@เชิงอรรถ :

@๑ อกาลมรณะ ในที่นี้หมายถึงการปรินิพพานในเวลาอันไม่สมควร

@๒ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายราชคิริกะและนิกายสิทธัตถิกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๘๐/๒๙๐)

@๓ เพราะมีความเห็นว่า พระอรหันต์จะต้องเสวยผลกรรมให้หมดก่อนจึงจะปรินิพพานได้ ฉะนั้น จึงไม่มีการ

@ปรินิพพานภายในเวลาอันไม่สมควร ซึ่งต่างกับความเห็นของสกวาทีที่เห็นว่า พระอรหันต์ก็อาจ

@ปรินิพพานในเวลาอันไม่สมควรได้ ถึงแม้ผลกรรมจะยังเหลืออยู่ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๘๐/๒๙๐)

สก. พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลปลงชีวิตพระอรหันต์ได้เมื่อยังมีอายุ ๑- เหลืออยู่ หรือปลงชีวิตได้ เมื่อหมดอายุใช่ไหม

ปร. ปลงชีวิตได้เมื่อยังมีอายุเหลืออยู่

สก. หากบุคคลปลงชีวิตได้เมื่อยังมีอายุเหลืออยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ”

สก. บุคคลปลงชีวิตพระอรหันต์ได้เมื่อหมดอายุ เพราะเหตุนั้น ผู้ฆ่าพระ อรหันต์จึงไม่มีใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ยาพิษ ศัสตรา ไฟ ไม่พึงกล้ำกรายเข้าไปในร่างกายของพระอรหันต์ ได้ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ยาพิษ ศัสตรา ไฟ พึงกล้ำกรายเข้าไปในร่างกายของพระอรหันต์ได้ มิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากยาพิษ ศัสตรา ไฟ พึงกล้ำกรายเข้าไปในร่างกายของพระอรหันต์ได้ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ”

สก. ยาพิษ ศัสตรา ไฟ ไม่พึงกล้ำกรายเข้าไปในร่างกายของพระอรหันต์ ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ผู้ฆ่าพระอรหันต์ไม่มีใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเชิงอรรถที่ ๑ ข้อ ๖๒๑ หน้า ๖๗๙ ในเล่มนี้

ปร. พระอรหันต์มีอกาลมรณะใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราจะไม่กล่าว กรรมที่สัตว์มีเจตนาทำไว้ สั่งสมไว้ว่า สิ้นสุด เพราะยังไม่เสวยผล ก็ผลนั้นแล สัตว์ ต้องเสวยในอัตภาพนี้ ในอัตภาพถัดไป หรือในอัตภาพต่อๆ ไป” ๑- มีอยู่จริงมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. ดังนั้น พระอรหันต์จึงไม่มีอกาลมรณะ

นัตถิอรหโตอกาลมัจจูติกถา จบ

๓. สัพพมิทังกัมมโตติกถา (๑๖๘)

ว่าด้วยสิ่งทั้งปวงนี้เป็นไปเพราะกรรม

สก. สิ่งทั้งปวง ๒- นี้เป็นไปเพราะกรรมใช่ไหม

ปร. ๓- ใช่ ๔-

สก. แม้แต่กรรมเองก็เป็นไปเพราะกรรมใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. สิ่งทั้งปวงนี้เป็นไปเพราะกรรมใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. สิ่งทั้งปวงนี้เป็นไปเพราะเหตุที่ทำไว้ก่อนใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเทียบ องฺ.ทสก. (แปล) ๒๔/๒๑๗/๓๕๗

@๒ สิ่งทั้งปวง ในที่นี้หมายถึงวัฏฏะคือกิเลส กรรม และวิบาก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๘๓/๒๙๑)

@๓ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายราชคิริกะและนิกายสิทธัตถิกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๘๓/๒๙๑)

@๔ เพราะมีความเห็นว่า สิ่งทั้งปวงคือกัมมวัฏฏะ กิเลสวัฏฏะ และวิปากวัฏฏะเกิดขึ้นเพราะกรรมเท่านั้น

@ซึ่งต่างกับความเห็นของสกวาทีที่เห็นว่า วิปากวัฏฏะเท่านั้นที่เกิดขึ้นเพราะกรรม (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๘๓/๒๙๑)