อัจจันตนิยามกถา

7. Accantaniyāmakathāvaṇṇanā

Idāni accantaniyāmakathā nāma hoti. Tattha yesaṃ "sakiṃ nimuggo nimuggova hotī"ti 2- suttaṃ nissāya "atthi puthujjanassa accantaniyāmatā"ti laddhi seyyathāpi ekaccānaṃ uttarāpathakānaṃ, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Mātughātakotiādi "niyatamicchādiṭṭhikassa ca mātughātakādīnañca samāne micchattaniyāme mātughātakādīhipi te accantaniyatehi bhavitabban"ti codanatthaṃ vuttaṃ. Itaro "niyatamicchādiṭṭhiko saṃsārakhāṇuko bhavantarepi niyatova, ime pana ekasmiññeva attabhāve"ti laddhiyā na hevanti paṭikkhipati.

Vicikicchā uppajjeyyāti "ayaṃ niyato vā no vā"ti evaṃ uppajjeyyāti vuccati. 3- Itaro anuppattikāraṇaṃ apassanto paṭijānāti. Nuppajjeyyāti puṭṭho pana yaṃ diṭṭhiṃ āsevanto niyāmaṃ okkanto, tattha

@Footnote: 1 cha.Ma. iṭṭhapākampi 2 aṅ.sattaka. 23/15/10 (syā) 3 cha.Ma. pucchati Anuppattiṃ sandhāya paṭijānāti. Tato pahīnāti puṭṭho maggena appahīnattā paṭikkhipati, taṃ diṭṭhiṃ ārabbha asamudācārato paṭijānāti. Atha naṃ yasmā pahānaṃ nāma vinā ariyamaggena natthi, tasmā tassa vasena codetuṃ sotāpattimaggenātiādimāha. So ekamaggenāpi appahīnattā paṭikkhipati. Puna katamenāti puṭṭho micchāmaggaṃ sandhāya akusalenātiādimāha.

Ucchedadiṭṭhi uppajjeyyāti dutiyaniyāmuppattiṃ pucchati. Itaro yasmā "yepi te ukkaṇṇavassa aññā 1- natthikavādā akiriyavādā ahetukavādā"ti 2- vacanato tissopi niyatamicchādiṭṭhiyo ekassa uppajjanti, tasmā paṭijānāti.

Atha naṃ "na ca nāma so accantaniyāmo"ti codanatthaṃ hañcītiādimāha. Accantaniyatassa hi dutiyaniyāmo niratthako. Nuppajjeyyāti pañhe yaṃ sassatadiṭṭhiyā sassatanti gahitaṃ, tadeva ucchijjatīti 3- gahetvā anuppattiṃ sandhāya paṭijānāti. Pahīnāti puṭṭho maggena appahīnattā paṭikkhipati, vuttanayena anuppajjanato paṭijānāti. Sassatadiṭṭhi uppajjeyyātiādīsupi eseva nayo. Sesaṃ vicikicchāvāre vuttanayameva.

[851-852] Na vattabbanti pucchā paravādissa, tassa 4- suttassa atthitāya paṭiññā sakavādissa. Na pana so bhavantarepi nimuggova. Imasmiṃyeva hi bhave abhabbo so taṃ diṭṭhiṃ pajahitunti ayamettha adhippāyo, tasmā asādhakametanti. Sabbakālaṃ ummujjitvā nimujjatītiādi vacanamatte abhinivesaṃ akatvā attho pana 5- pariyesitabboti dassanatthaṃ vuttanti.

Accantaniyāmakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 cha. okkalā vayabhiññā, pāli. ukkalā vassabhaññā 2 Ma.u. 14/143/127

@3 cha.Ma. ucchijjissatīti 4 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati

@5 cha.Ma. ayaṃ saddo na dissati