ธรรมกถา

๗. ธมฺมกถาวณฺณนา

[๘๘๗-๘๘๘] อิทานิ ธมฺมกถา นาม โหติ. ตตฺถ ยสฺมา รูปาทโย รูปาทิสภาเวน นิยตา น ตํ สภาวํ วิชหนฺติ, ตสฺมา สพฺเพ ธมฺมา ๒- นิยตาติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ อนฺธกานญฺเจว เอกจฺจานญฺจ อุตฺตราปถกานํ, เต สนฺธาย สพฺเพ ธมฺมาติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ "สเจ เต นิยตา, มิจฺฉตฺตนิยตา วา สิยุํ สมฺมตฺตนิยตา วา, อิโต อญฺโญ นิยาโม ๓- นาม นตฺถี"ติ โจเทตุํ มิจฺฉตฺตนิยตาติอาทิมาห. ตตฺถ ปฏิกฺเขโป จ ปฏิญฺญา จ ปรวาทิสฺส. รูปํ รูปฏฺเฐนาติอาทิ เยนตฺเถน นิยตาติ วทติ, ตสฺส วเสน โจเทตุํ วุตฺตํ. ตตฺรายมธิปฺปาโย:- รูปญฺหิ รูปฏฺเฐน นิยตนฺติ รูปํ รูปเมว, น เวทนาทิสภาวนฺติ อธิปฺปาเยน วตฺตพฺพํ, อิโต อญฺญถา น วตฺตพฺพํ. กสฺมา? รูปฏฺฐโต อญฺญสฺส

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ ๒ ฉ.ม. สพฺพธมฺมา ๓ ม. นิยโต รูปสฺส อภาวา. รูปสภาโว หิ รูปฏฺโฐ, รูปสภาโว จ รูปเมว, น รูปโต อญฺโญ. เวทนาทีหิ ปนสฺส นานตฺตปญฺญาปนตฺถํ เอส โวหาโร โหตีติ. ตสฺมา "รูปํ รูปฏฺเฐน นิยตนฺ"ติ วทนฺเตน รูปํ นิยตนฺติ วุตฺตํ โหติ. นิยตญฺจ นาม มิจฺฉตฺตนิยตํ วา สิยา สมฺมตฺตนิยตํ วา, อิโต อญฺโญ นิยาโม ๑- นาม นตฺถีติ. อถ กสฺมา ปฏิชานาตีติ? อตฺถนฺตรวเสน. รูปํ รูปฏฺเฐน นิยตนฺติ เอตฺถ หิ รูปํ รูปเมว, น เวทนาทิสภาวนฺติ อยมตฺโถ. ตสฺมา ปฏิชานาติ. อิโต อญฺญถา ปนสฺส นิยตตฺตํ นตฺถีติ ปุน เตเนว นเยน โจเทตุํ มิจฺฉตฺตนิยตนฺติอาทิมาห. ตํ สพฺพํ อุตฺตานตฺถเมว. เตน หิ รูปนฺติ ลทฺธิปิ อโยนิโส ปติฏฺฐาปิตตฺตา อปฺปติฏฺฐิตาว โหตีติ.

ธมฺมกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.