อัพยากตกถา

อรรถกถาอัพยากตกถา

ว่าด้วยเรื่องเป็นอัพยากฤต

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องเป็นอัพยากฤต.

ในปัญหานั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายอุตตราปถกะบางพวกนั่นแหละว่า จิตของบุคคลผู้ฝันทั้งปวงเป็นอัพยากฤต เพราะพระบาลีว่า ภิกษุทั้งหลาย เจตนาของผู้ฝันนั้นมีอยู่ แต่เจตนานั้นแลเป็นอัพโพหาริก (อัพโพหาริก แปลว่าไม่มีโวหาร คือหมายความว่า ไม่มีคำบัญญัติที่พระองค์ทรงบัญญัติไว้ในพระวินัยว่าจะต้องเป็นอาบัติอย่างไร) ดังนี้

คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

คำที่เหลือในที่นี้ พึงทราบตามบาลีนั่นแล.

คำว่า จิตของบุคคลผู้ฝันว่าเป็นอัพโพหาริก นี้ สกวาทีกล่าวหมายถึงอาบัติ คือการต้องโทษทางวินัย.

จริงอยู่ อกุศลจิตของผู้ฝันย่อมเป็นไปด้วยอำนาจแห่งปาณาติบาตเป็นต้นแม้ก็จริง ถึงอย่างนั้น การทำร้ายด้วยวัตถุหามีไม่ เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงไม่อาจเพื่อบัญญัติอาบัติในที่นั้นได้. ด้วยเหตุนี้ จิตที่เป็นอัพโพหาริกนั้น จึงไม่ใช่อัพยากฤต ดังนี้แล. อรรถกถาอัพยากตกถา จบ.