สติปัฏฐานกถา

๘. สติปฏฺฐานกถาวณฺณนา

อิทานิ สติปฏฺฐานกถา นาม ๒- โหติ. ตตฺถ "จตุนฺนํ ภิกฺขเว สติปฏฺฐานานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทสิสฺสามี"ติ สติปฏฺฐานสํยุตฺเต ๓- วุตฺตนเยเนว เยสํ กายาทโย สติยา อารมฺมณธมฺเม คเหตฺวา "สพฺเพ ธมฺมา สติปฏฺฐานา"ติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ เอตรหิ อนฺธกานํ, อนฺธกา นาม ปุพฺพเสลิยา อปรเสลิยา ราชคิริยา สิทฺธตฺถิกาติ อิเม ปจฺฉา อุปฺปนฺนนิกายา, เตสํ ลทฺธิวิเวจนตฺถํ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา ปรวาทิสฺส. ตตฺถ ยสฺมา "ปติฏฺฐาติ เอเตสูติ ปฏฺฐานา. กา ปติฏฺฐาติ? สติ. สติยา ปฏฺฐานา สติปฏฺฐานา"ติ อิมินา อตฺเถน สติโคจราปิ สติปฏฺฐานา. "ปติฏฺฐหนฺตีติ ปฏฺฐานา. กา ปติฏฺฐหนฺติ? สติโย. สติโยว ปฏฺฐานา สติปฏฺฐานา"ติ อิมินา อตฺเถน สติโย เอว ปฏฺฐานา สติปฏฺฐานาติ, ๔- ตสฺมา เทฺวปิ วาทา ปริยาเยน ยุชฺชนฺติ. เย ปเนตํ ๕- ปริยายํ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. กมฺมูปจโย ๒ ฉ.ม. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ ๓ สํ.ม. ๑๙/๔๐๘/๑๖๑

@๔ ฉ.ม. อิติ-สทฺโท น ทิสฺสติ ๕ ฉ.ม. เย ปน ตํ ปหาย เอกนฺเตเนว "สพฺเพ ธมฺมา สติปฏฺฐานา"ติ วทนฺติ. เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, อารมฺมณวเสน ปฏิญฺญา ปรวาทิสฺส. สพฺเพ ธมฺมา สตีติ อนุยุตฺตสฺส ปน สพฺเพสํ สติสภาวาภาวโต ปฏิกฺเขโป ตสฺเสว. ตตฺถ ขยคามีติอาทีนิ มคฺควิเสสนามานิ. ๑- เอกายนมคฺโค หิ กิเลสานํ ขยภูตํ นิพฺพานํ คจฺฉตีติ ขยคามี. จตฺตาริ สจฺจานิ พุชฺฌนฺโต คจฺฉตีติ โพธคามี. วฏฺฏํ อปจินนฺโต คจฺฉตีติ อปจยคามี. เอวเมเตหิ ปเทหิ "กินฺเต สพฺเพ ธมฺมา เอวรูโป เต เอกายโน มคฺโค โหตี"ติ ปุจฺฉติ. อนาสวา อสญฺโญชนิยาติอาทีนิปิ โลกุตฺตรภาว- ปุจฺฉนตฺถาย วุตฺตานิ. พุทฺธานุสฺสตีติอาทีนิ ปเภทปุจฺฉาวเสน วุตฺตานิ.

จกฺขายตนํ สติปฏฺฐานนฺติอาทีนิ ๒- สพฺพธมฺมานํ ปเภทปุจฺฉาวเสน วุตฺตานิ. ๓- ตตฺถาปิ สติวเสน ปฏิกฺเขโป, อารมฺมณวเสน ปฏิญฺญาติ เอวํ สพฺพปเญฺหสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. สุตฺตสาธนํ อุตฺตานตฺถเมวาติ. ๔-

สติปฏฺฐานกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.