[๓๓๓] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่เกิดขึ้นอกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่เกิดขึ้น สัตว์เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด อกุศลธรรมของสัตว์เหล่า นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่เกิดขึ้นก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นคือผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค พระอรหันต์ และอสัญญสัตว์ จักไม่ดับไป และกุศลธรรมก็จักไม่เกิดขึ้น

[๓๓๔] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่เกิดขึ้นอัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค พระอรหันต์ และอสัญญสัตว์ จักไม่เกิดขึ้น แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น จัก ไม่ดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น จักไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรม ก็จักไม่ดับไป หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่เกิดขึ้น ถูกแล้ว

[๓๓๕] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่เกิดขึ้นอัพยากตธรรมของสัตว์ นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค พระอรหันต์ ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใดและอสัญญสัตว์ จักไม่เกิดขึ้น แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็จักไม่ดับไป หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไปอกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่เกิดขึ้น ถูกแล้ว

[๓๓๖] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิดขึ้น อกุศลธรรมของสัตว์นั้น เคยดับไป แล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อม เกิดขึ้น อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตในอุปปาทขณะ แห่งกุศลวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้วแต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมเกิดขึ้นก็หาไม่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลอกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น เคยดับไปแล้ว และ กุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น

เล่มที่ ๓๙ ยมก ภาค ๒๙๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิด อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักดับหรือ เป็นต้น …