[๓๓๗] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น เคยดับ ไปแล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อม เกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตในอุปปาทขณะ แห่งกุศลวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้วแต่กุศลธรรมของสัตว์ เหล่านั้น ย่อมเกิดขึ้นก็หาไม่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลอัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น เคย ดับไปแล้ว และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น

[๓๓๘] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น เคยดับ ไปแล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อม เกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตในอุปปาทขณะ แห่งอกุศลวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้วแต่อกุศลธรรมของสัตว์ เหล่านั้น ย่อมเกิดขึ้นก็หาไม่ ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลอัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น เคย ดับไปแล้ว และอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น

[๓๓๙] กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้น ในภูมิใด ฯลฯ

[๓๔๐] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมเกิดขึ้นอกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้น อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตในอุปปาทขณะ แห่งกุศลวิปปยุตจิต เคยดับไปแล้ว แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้น ก็หาไม่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้ว และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น

เล่มที่ ๓๙ ยมก ภาค ๒๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิด อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักดับหรือ เป็นต้น …