[๓๔๑] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมเกิดขึ้นอัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้นเคยดับไปแล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตในอุปปาทขณะ แห่งกุศลวิปปยุตจิต และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้ว แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้นก็หาไม่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลอัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น เคย ดับไปแล้ว และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น

[๓๔๒] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมเกิดขึ้นอัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ ถูกแล้ว หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วอกุศลธรรมของ สัตว์นั้น ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน อุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้ว แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้นก็หาไม่ในอุปปาทขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์ เหล่านั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้ว และอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น

[๓๔๓] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่เกิด อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ไม่เคย ดับไปแล้วหรือ เคยดับไปแล้ว หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อม ไม่เกิดขึ้น ไม่มี

[๓๔๔] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่เกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ไม่เคย ดับไปแล้วหรือ เคยดับไปแล้ว หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อม ไม่เกิดขึ้น ไม่มี

เล่มที่ ๓๙ ยมก ภาค ๒๙๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิด อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักดับหรือ เป็นต้น …