อันตรายของภิกษุผู้จำพรรษา

ปริปาเตนฺติปีติ สมนฺตโต อาคนฺตฺวา ปลาเปนฺติ ภยํ วา ชเนนฺติ ชีวิตา โวโรเปนฺติ ฯ อาวิสนฺตีติ สรีรํ อนุปวิสนฺติ ฯ

{๒๐๑} เยน คาโม เตน คนฺตุนฺติอาทีสุ สเจ คาโม อวิทูรํ คโต โหติ ตตฺถ ปิณฺฑาย จริตฺวา วิหารเมว อาคนฺตฺวา วสิตพฺพํ ฯ สเจ ทูรํ คโต โหติ สตฺตาหวาเรน อรุโณ อุฏฺฐาเปตพฺโพ ฯ น สกฺกา เจ โหติ ตตฺเรว สภาคฏฺฐาเน วสิตพฺพํ ฯ สเจ มนุสฺสา ยถาปวตฺตานิ สลากภตฺตาทีนิ เทนฺติ น มยํ ตสฺมึ วิหาเร วสามาติ วตฺตพฺพา ฯ มยํ วิหารสฺส วา ปาสาทสฺส วา น เทม ตุมฺหากํ ยตฺถ กตฺถจิ วสิตฺวา ภุญฺชถาติ วุตฺเต ปน ยถาสุขํ ภุญฺชิตพฺพํ เตสํเยว ตํ ปาปุณาติ ฯ ตุมฺหากํ วสนฏฺฐาเน ปาปุณาเปตฺวา ภุญฺชถาติ วุตฺเต ปน ยตฺถ วสนฺติ ตตฺถ เนตฺวา วสฺสคฺเคน ปาปุณาเปตฺวา ภุญฺชิตพฺพํ ฯ สเจ ปวาริตกาเล วสฺสาวาสิกํ เทนฺติ ยทิ สตฺตาหวาเรน อรุณํ อุฏฺฐาปยึสุ คเหตพฺพํ ฉินฺนวสฺเสหิ ปน น มยํ ตตฺถ วสิมฺหา ฉินฺนวสฺสา มยนฺติ วตฺตพฺพํ ยทิ เยสํ อมฺหากํ เสนาสนํ ปาปิตํ เต คณฺหนฺตูติ วทนฺติ คเหตพฺพํ ฯ ยมฺปน วิหาเร อุปนิกฺขิตฺตกํ มา วินสฺสีติ อิธ อาหฏํ จีวราทิเวภงฺคิยภณฺฑํ ตํ ตตฺเถว คนฺตฺวา อปโลเกตฺวา ภาเชตพฺพํ ฯ อิโต อยฺยานํ จตฺตาโร ปจฺจเย เทถาติ กปฺปิย- การกานํ ทินฺเน เขตฺตวตฺถุอาทิเก ตตฺรุปฺปาเทปิ เอเสว นโย ฯ สงฺฆิกํ หิ เวภงฺคิยภณฺฑํ อนฺโตวิหาเร วา พหิสีมาย วา โหตุ พหิสีมาย ฐิตานํ อปโลเกตฺวา ภาเชตุํ น วฏฺฏติ ฯ อุภยตฺรฏฺ- ฐิตมฺปน อนฺโตสีมาย ฐิตานํ อปโลเกตฺวา ภาเชตุํ วฏฺฏติเยว ฯ

{๒๐๒} สงฺโฆ ภินฺโนติ เอตฺถ ภินฺเน สงฺเฆ คนฺตฺวา กรณียํ นตฺถิ โย ปน ภิชฺชิสฺสตีติ อาสงฺกิโต ตํ สนฺธาย ภินฺโนติ วุตฺตํ ฯ สมฺพหุลาหิ ภิกฺขุนีหิ สงฺโฆ ภินฺโนติ เอตฺถ น ภิกฺขุนีหิ สงฺโฆ ภินฺโนติ ทฏฺฐพฺโพ ฯ วุตฺตญฺเหตํ น โข อุปาลิ ภิกฺขุนี สงฺฆํ ภินฺทตีติ ฯ เอตา ปน นิสฺสาย เอตา อนุพลํ กตฺวา ยํ สงฺฆํ ภิกฺขู ภินฺเทยฺยุนฺติ อาสงฺกา โหติ ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ ฯ

{๒๐๓} วโชติ โคปาลกานํ นิวาสนฏฺฐานํ ฯ เยน วโชติ เอตฺถ วเชน สทฺธึ คตสฺส วสฺสจฺเฉเท อนาปตฺติ ฯ อุปกฏฺฐายาติ อาสนฺนาย ฯ สตฺเถ วสฺสํ อุปคนฺตุนฺติ เอตฺถ วสฺสูปนายิกทิวเส เตน ภิกฺขุนา อุปาสกา วตฺตพฺพา กุฏิกา ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ฯ สเจ กริตฺวา เทนฺติ ตตฺเถว ปวิสิตฺวา อิธ วสฺสํ อุเปมีติ ติกฺขตฺตุํ วตฺตพฺพํ ฯ โน เจ เทนฺติ สาลาสงฺเขเปน ฐิตสกฏสฺส เหฏฺฐา อุปคนฺตพฺพํ ตํปิ อลภนฺเตน อาลโย กาตพฺโพ ฯ สตฺเถ ปน วสฺสํ อุปคนฺตุํ น วฏฺฏติ ฯ อาลโย นาม อิธ วสฺสํ วสิสฺสามีติ จิตฺตุปฺปาทมตฺตํ ฯ สเจ มคฺคปฏิปนฺเนเยว สตฺเถ ปวารณาทิวโส โหติ ตตฺเถว ปวาเรตพฺพํ ฯ อถ สตฺโถ อนฺโตวสฺเสเยว ภิกฺขุนา ปตฺถิตฏฺฐานํ ปตฺวา อติกฺกมติ ปตฺถิตฏฺฐาเน วสิตฺวา ตตฺถ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปวาเรตพฺพํ ฯ อถาปิ สตฺโถ อนฺโตวสฺเสเยว อนฺตรา เอกสฺมึ คาเม ติฏฺฐติ วา วิปฺปกิรียติ วา ตสฺมึเยว คาเม ภิกฺขูหิ สทฺธึ วสิตฺวา ปวาเรตพฺพํ ฯ อปฺปวาเรตฺวา ตโต ปรํ คนฺตุํ น วฏฺฏติ ฯ นาวาย วสฺสํ อุปคจฺฉนฺเตนาปิ กุฏิยํเยว อุปคนฺตพฺพํ ฯ ปริเยสิตฺวา อลภนฺเตน อาลโย กาตพฺโพ ฯ สเจ อนฺโตเตมาสํ นาวา สมุทฺเทเยว โหติ ตตฺเถว ปวาเรตพฺพํ ฯ อถ สเจ นาวา กูลํ ลภติ อยญฺจ ปรโต คนฺตุกาโม โหติ คนฺตุํ น วฏฺฏติ นาวาย ลทฺธคาเมเยว วสิตฺวา ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปวาเรตพฺพํ ฯ สเจปิ นาวา อนุตีรเมว อญฺญตฺถ คจฺฉติ ภิกฺขุ จ ปฐมํ ลทฺธคาเมเยว วสิตุกาโม นาวา คจฺฉตุ ภิกฺขุนา ตตฺเถว วสิตฺวา ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปวาเรตพฺพํ ฯ อิติ วเช สตฺเถ นาวายนฺติ ตีสุ ฐาเนสุ นตฺถิ วสฺสจฺเฉเท อาปตฺติ ปวาเรตุญฺจ ลภตีติ ฯ ปุริเมสุ ปน วาเฬหิ อุพฺพาฬฺหา โหนฺตีติอาทีสุ สงฺฆเภท- ปริโยสาเนสุ วตฺถูสุ เกวลํ อนาปตฺติ โหติ ปวาเรตุํ ปน น ลภติ ฯ

ปิสาจิลฺลิกาติ ปิสาจาเยว ปิสาจิลฺลิกา ฯ {๒๐๔} น ภิกฺขเว รุกฺขสุสิเรติ เอตฺถ สุทฺเธ รุกฺขสุสิเรเยว น วฏฺฏติ ฯ มหนฺตสฺส ปน สุสิรสฺส อนฺโต ปทรจฺฉทนํ กุฏิกํ กตฺวา ปวิสนทฺวารํ โยเชตฺวา อุปคนฺตุํ วฏฺฏติ ฯ รุกฺขํ ฉินฺทิตฺวา ขาณุกมตฺถเก ปทรจฺฉทนํ กุฏิกํ กตฺวาปิ วฏฺฏติเยว ฯ รุกฺขวิฏภิยาติ เอตฺถาปิ สุทฺเธ วิฏปมตฺเต น วฏฺฏติ ฯ มหาวิฏเป อฏฺฏกํ พนฺธิตฺวา ตตฺถ ปทรจฺฉทนํ กุฏิกํ กตฺวา อุปคนฺตพฺพํ ฯ อเสนาสนิเกนาติ ยสฺส ปญฺจนฺนํ ฉทนานํ อญฺญตเรน ฉนฺนํ โยชิตทฺวารพนฺธํ เสนาสนํ นตฺถิ เตน น อุปคนฺตพฺพํ ฯ น ภิกฺขเว ฉวกุฏิกายาติ เอตฺถ ฉวกุฏิกา นาม ฏงฺกิตมญฺจาทิเภทา กุฏี ตตฺถ อุปคนฺตุํ น วฏฺฏติ ฯ สุสาเน ปน อญฺญํ กุฏิกํ กตฺวา อุปคนฺตุํ วฏฺฏติ ฯ น ภิกฺขเว ฉตฺเตติ เอตฺถาปิ จตูสุ ถมฺเภสุ ฉตฺตํ ฐเปตฺวา อาวรณํ กตฺวา ทฺวารํ โยเชตฺวา อุปคนฺตุํ วฏฺฏติ ฯ ฉตฺตกุฏิกา นาเมสา โหติ ฯ จาฏิยาติ เอตฺถาปิ มหนฺเตน กปลฺเลน ฉตฺเต วุตฺตนเยน กุฏึ กตฺวา อุปคนฺตุํ วฏฺฏติ ฯ {๒๐๕} เอวรูปา กติกาติ เอตฺถาปิ อญฺญาปิ ยา อีทิสา อธมฺมิกา กติกา โหติ สา น กาตพฺพาติ อตฺโถ ฯ ตสฺสา ลกฺขณํ มหาวิภงฺเค วุตฺตํ ฯ

วสฺสาวาโส ปฏิสฺสุโต โหติ ปุริมิกายาติ ตุมฺหากํ อาวาเส ปุริมิกาย วสฺสูปนายิกาย วสฺสํ วสิสฺสามีติ ปฏิญฺญา กตา โหติ ฯ ปุริมิกา จ น ปญฺญายตีติ ยตฺถ ปฏิญฺญาตํ ตตฺถ วสฺสุปคมนํ น ทิสฺสตีติ ฯ {๒๐๗-๒๐๘} ปฏิสฺสเว จ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตฺถ น เกวลํ อิมํ เตมาสํ อิธ วสฺสํ วสถาติ เอตสฺเสว ปฏิสฺสเว อาปตฺติ อิมํ เตมาสํ ภิกฺขํ คณฺหถ อุโภปิ มยํ อิธ วสิสฺสาม เอกโต อุทฺทิสาเปสฺสามาติ เอวมาทินาปิ ตสฺส ตสฺส ปฏิสฺสเว ทุกฺกฏํ ฯ ตญฺจ โข ปฐมํ สุทฺธจิตฺตสฺส ปจฺฉา วิสํวาทนปจฺจยา ฯ ปฐมมฺปิ อสุทฺธจิตฺตสฺส ปน ปฏิสฺสเว ปาจิตฺติยํ วิสํวาทเน ทุกฺกฏนฺติ ปาจิตฺติเยน สทฺธึ ทุกฺกฏํ ยุชฺชติ ฯ โส ตทเหว อกรณีโยติ- อาทีสุ สเจ วสฺสํ อนุปคนฺตฺวา วา ปกฺกมติ อุปคนฺตฺวา วา สตฺตาหํ พหิทฺธา วีตินาเมติ ปุริมิกา จ น ปญฺญายติ ปฏิสฺสเว จ อาปตฺติ ฯ วสฺสํ อุปคนฺตฺวา ปน อรุณํ อนุฏฺฐาเปตฺวา ตทเหว สตฺตาหกรณีเยน ปกฺกมนฺตสฺสาปิ อนฺโตสตฺตาเห นิวตฺตนฺตสฺส อนาปตฺติ โก ปน วาโท ทฺวีหตีหํ วสิตฺวา อนฺโตสตฺตาเห นิวตฺตนฺตสฺส ฯ ทฺวีหตีหํ วสิตฺวาติ เอตฺถาปิ นิรเปกฺขคมเนเนว อุปจาราติกฺกเม วสฺสจฺเฉโท เวทิตพฺโพ ฯ สเจ อิธ วสิสฺสามีติ อาลโย อตฺถิ อสติยา ปน วสฺสํ น อุเปติ คหิตเสนาสนํ สุคหิตํ ฉินฺนวสฺโส น โหติ ปวาเรตุํ ลภติเยว ฯ สตฺตาหํ อนาคตาย ปวารณายาติ เอตฺถ นวมิโต ปฏฺฐาย คนฺตุํ วฏฺฏติ อาคจฺฉตุ วา มา วา อนาปตฺติ ฯ เสสํ อุตฺตานเมวาติ ฯ

วสฺสูปนายิกกฺขนฺธกวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ