ทรงอนุญาตบรรพชาและอุปสมบทด้วยไตรสรณคมน์

{๓๔} นานาทิสา นานาชนปทาติ นานาทิสโต จ นานาชนปทโต ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว ตุมฺเหวทานิ ตาสุ ตาสุ ทิสาสุ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปพฺพาเชถาติ อาทิมฺหิ ปพฺพชฺชาเปกฺขํ กุลปุตฺตํ ปพฺพาเชนฺเตน เยน ปรโต น ภิกฺขเว ปญฺจหิ อาพาเธหิ ผุฏฺโฐ ปพฺพาเชตพฺโพติ อาทึ กตฺวา ยาว น อนฺธมูคพธิโร ปพฺพาเชตพฺโพติ เอวํ ปฏิกฺขิตฺตา ปุคฺคลา เต วชฺเชตฺวา ปพฺพชฺชาโทสวิรหิโต ปุคฺคโล ปพฺพาเชตพฺโพ ฯ โสปิ มาตาปิตูหิ อนุญฺญาโตเยว ตสฺส อนุชานนลกฺขณํ น ภิกฺขเว อนนุญฺญาโต มาตาปิตูหิ ปุตฺโต ปพฺพาเชตพฺโพ โย ปพฺพาเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ เอตสฺมึ สุตฺเต วณฺณยิสฺสาม ฯ เอวํ ปพฺพชฺชาโทสวิรหิตํ มาตาปิตูหิ อนุญฺญาตํ ปพฺพาเชนฺเตนาปิจ สเจ อจฺฉินฺนเกโส โหติ เอกสีมายํ จ อญฺเญปิ ภิกฺขู อตฺถิ เกสจฺเฉทนตฺถาย ภณฺฑุกมฺมํ อาปุจฺฉิตพฺพํ ฯ ตสฺส อาปุจฺฉนาการํ อนุชานามิ ภิกฺขเว สงฺฆํ อปโลเกตุํ ภณฺฑุกมฺมายาติ เอตฺถ วณฺณยิสฺสามิ ฯ สเจ โอกาโส โหติ สยํ ปพฺพาเชตพฺโพ ฯ สเจ อุทฺเทสปริปุจฺฉาทีหิ พฺยาวโฏ โหติ โอกาสํ น ลภติ เอโก ทหรภิกฺขุ วตฺตพฺโพ เอตํ ปพฺพาเชหีติ ฯ อวุตฺโตปิ เจ ทหรภิกฺขุ อุปชฺฌายํ อุทฺทิสฺส ปพฺพาเชติ วฏฺฏติ ฯ สเจ ทหรภิกฺขุ นตฺถิ สามเณโรปิ วตฺตพฺโพ เอตํ ขณฺฑสีมํ เนตฺวา ปพฺพาเชตฺวา กาสายานิ อจฺฉาเทตฺวา เอหีติ ฯ สรณานิ ปน สยํ ทาตพฺพานิ ฯ เอวํ ภิกฺขุนาว ปพฺพาชิโต โหติ ฯ ปุริสํ หิ ภิกฺขุโต อญฺโญ ปพฺพาเชตุํ น ลภติ ตถา มาตุคามํ ภิกฺขุนิโต อญฺโญ ฯ สามเณโร ปน สามเณรี วา อาณตฺติยา กาสายานิ ทาตุํ ลภติ ฯ เกโสโรปนํ เยนเกนจิ กตํ สุกตํ โหติ ฯ สเจ ปน ภพฺพรูโป โหติ สเหตุโก ญาโต ยสสฺสี กุลปุตฺโต โอกาสํ กตฺวาปิ สยเมว ปพฺพาเชตพฺโพ ฯ มตฺติกามุฏฺฐึ คเหตฺวา นหายิตฺวา เกเส เตเมตฺวา อาคจฺฉาหีติ น จ ปน วิสฺสชฺเชตพฺโพ ฯ ปพฺพชิตุกามานํ หิ ปฐมํ พลวา อุสฺสาโห โหติ ปจฺฉา ปน กาสายานิ จ เกสหรณสตฺถกญฺจ ทิสฺวา อุตฺรสนฺติ เอโตเยว ปลายนฺติ ฯ ตสฺมา สยเมว นหานติตฺถํ เนตฺวา สเจ นาติทหโร โหติ นหาหีติ วตฺตพฺโพ ฯ เกสา ปนสฺส สยเมว มตฺติกํ คเหตฺวา โธวิตพฺพา ฯ ทหรกุมารโก ปน สยํ อุทกํ โอตริตฺวา โคมยมตฺติกาหิ ฆํสิตฺวา นหาเปตพฺโพ ฯ สเจปิสฺส กจฺฉุ วา ปีฬกา วา โหนฺติ ยถา มาตา ปุตฺตํ น ชิคุจฺฉติ เอวเมว อชิคุจฺฉนฺเตน สาธุกํ หตฺถปาทโต ปฏฺฐาย ยาว สีสา ฆํสิตฺวา นหาเปตพฺโพ ฯ กสฺมา ฯ เอตฺตเกน หิ อุปกาเรน กุลปุตฺตา อาจริยุปชฺฌาเยสุ จ สาสเน จ พลวสิเนหา ติพฺพคารวา อนิวตฺติธมฺมา โหนฺติ อุปฺปนฺนํ อนภิรตึ วิโนเทตฺวา เถรภาวํ ปาปุณนฺติ กตญฺญู กตเวทิโน โหนฺติ ฯ เอวํ นหาปนกาเล ปน เกสมสฺสุ- โอโรปนกาเล วา ตฺวํ ญาโต ยสสฺสี อิทานิ มยํ ตํ นิสฺสาย ปจฺจเยหิ น กิลมิสฺสามาติ น วตฺตพฺโพ อญฺญาปิ อนิยฺยานิกกถา น กเถตพฺพา ฯ อถขฺวสฺส อาวุโส สุฏฺฐุ อุปธาเรหิ สตึ อุปฏฺฐาเปหีติ วตฺวา ตจปญฺจกกมฺมฏฺฐานํ อาจิกฺขิตพฺพํ อาจิกฺขนฺเตน จ วณฺณสณฺฐานคนฺธาสโยกาสวเสน อสุจิเชคุจฺฉปฏิกฺกูลภาวํ นิชฺชีวนิสฺสตฺตภาวํ วา ปากฏํ กโรนฺเตน อาจิกฺขิตพฺพํ ฯ สเจ หิ โส ปุพฺเพ ปริมทฺทิตสงฺขาโร โหติ ภาวิตภาวโน กณฺฏกเวธาเปกฺโข วิย ปริปกฺกคณฺโฑ สุริยุคฺคมนาเปกฺขํ วิย จ ปริณตปทุมํ อถสฺส อารทฺธมตฺเต กมฺมฏฺฐานมนสิกาเร อินฺทาสนิ วิย ปพฺพเต กิเลสปพฺพเต จุณฺณิยมานํเยว ญาณํ ปวตฺตติ ฯ ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปาปุณาติ ฯ เย หิ อาทิโตว เกจิ ขุรคฺเค อรหตฺตํ ปตฺตา สพฺเพ เต เอวรูปํ สวนํ ลภิตฺวา กลฺยาณมิตฺเตน อาจริเยน ทินฺนนยํ นิสฺสาย โน อนิสฺสาย ตสฺมาสฺส เอวรูปา กถา กเถตพฺพาติ ฯ เกเสสุ ปน โอโรปิเตสุ หลิทฺทจุณฺเณน วา คนฺธจุณฺเณน วา สีสญฺจ สรีรญฺจ อุพฺพตฺเตตฺวา คิหิคนฺธํ อปเนตฺวา กาสายานิ ติกฺขตฺตุํ วา ทฺวิกฺขตฺตุํ วา สกึ วา ปฏิคฺคหาเปตพฺโพ ฯ อถาปิสฺส หตฺเถ อทตฺวา อาจริโย วา อุปชฺฌาโย วา สยเมว อจฺฉาเทติ วฏฺฏติ ฯ สเจปิ อญฺญํ ทหรํ วา สามเณรํ วา อุปาสกํ วา อาณาเปติ อาวุโส เอตานิ กาสายานิ คเหตฺวา เอตํ อจฺฉาเทหีติ ตํเยว วา อาณาเปติ เอตานิ คเหตฺวา อจฺฉาเทหีติ ฯ สพฺพํ วฏฺฏติ ฯ สพฺพํ เหตํ เตน ภิกฺขุนาว ทินฺนํ โหติ ฯ ยํ ปน นิวาสํ วา ปารุปนํ วา อนาณตฺติยา นิวาเสติ วา ปารุปติ วา ตํ อปเนตฺวา ปุน ทาตพฺพํ ฯ ภิกฺขุนา หิ สหตฺเถน วา อาณตฺติยา วา ทินฺนเมว กาสาวํ วฏฺฏติ อทินฺนํ น วฏฺฏติ สเจปิ ตสฺเสว สนฺตกํ โหติ โก ปน วาโท อุปชฺฌายมูลเก ฯ อยํ ปฐมํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ การาเปตฺวาติ เอตฺถ วินิจฺฉโย ฯ ภิกฺขูนํ ปาเท วนฺทาเปตฺวาติ เย ตตฺถ สนฺนิปติตา ภิกฺขู เตสํ ปาเท วนฺทาเปตฺวา อถ สรณคหณตฺถํ อุกฺกุฏิกํ นิสีทาเปตฺวา อญฺชลึ ปคฺคหาเปตฺวา เอวํ วเทหีติ วตฺตพฺโพ ยมหํ วทามิ ตํ วเทหีติ วตฺตพฺโพ ฯ อถสฺส อุปชฺฌาเยน วา อาจริเยน วา พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามีติ อาทินา นเยน สรณานิ ทาตพฺพานิ ฯ ยถาวุตฺตปฺปฏิปาฏิยาว น อุปฺปฏิปาฏิยา ฯ สเจ หิ เอกปทมฺปิ เอกกฺขรํปิ อุปฺปฏิปาฏิยา เทติ พุทฺธํ สรณํเยว วา ติกฺขตฺตุํ ทตฺวา ปุน อิตเรสุ เอเกกํ ติกฺขตฺตุํ เทติ อทินฺนานิ โหนฺติ สรณานิ ฯ อิมญฺจ ปน สรณคมนูปสมฺปทํ ปฏิกฺขิปิตฺวา อนุญฺญาตา อุปสมฺปทา เอกโต สุทฺธิยา วฏฺฏติ ฯ สามเณรปพฺพชฺชา ปน อุภโต สุทฺธิยา วฏฺฏติ โน เอกโต สุทฺธิยา ตสฺมา อุปสมฺปทาย สเจ อาจริโย ญตฺติโทสญฺเจว กมฺมวาจา- โทสญฺจ วชฺเชตฺวา กมฺมํ กโรติ สุกตํ โหติ ฯ ปพฺพชฺชาย ปน อิมานิ ตีณิ สรณานิ พุการธการาทีนํ พฺยญฺชนานํ ฐานกรณสมฺปทํ อหาเปนฺเตน อาจริเยนปิ อนฺเตวาสิเกนปิ วตฺตพฺพานิ ฯ สเจ อาจริโย วตฺตุํ สกฺโกติ อนฺเตวาสิโก น สกฺโกติ อนฺเตวาสิโก วา สกฺโกติ อาจริโย น สกฺโกติ อุโภปิ วา น สกฺโกนฺติ น วฏฺฏติ ฯ สเจ ปน อุโภปิ สกฺโกนฺติ วฏฺฏติ ฯ อิมานิ จ ปน ททมาเนน พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามีติ เอวํ เอกสมฺพทฺธานิ อนุนาสิกนฺตานิ วา กตฺวา ทาตพฺพานิ พุทฺธมฺ สรณมฺ คจฺฉามีติ เอวํ วิจฺฉินฺทิตฺวา มการนฺตานิ วา กตฺวา ทาตพฺพานิ ฯ อนฺธกฏฺฐกถายํ นามํ สาเวตฺวา อหํ ภนฺเต พุทฺธรกฺขิโต ยาวชีวํ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามีติ วุตฺตํ ฯ ตํ เอกอฏฺฐกถายมฺปิ นตฺถิ ปาลิยํปิ น วุตฺตํ เตสํ รุจิมตฺตเมว ตสฺมา น คเหตพฺพํ ฯ น หิ ตถา อวทนฺตสฺส สรณํ กุปฺปตีติ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว อิเมหิ ตีหิ สรณคมเนหิ ปพฺพชฺชํ อุปสมฺปทนฺติ อิเมหิ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามีติ อาทีหิ เอวํ ติกฺขตฺตุํ อุภโต สุทฺธิยา วุตฺเตหิ ตีหิ สรณคมเนหิ ปพฺพชฺชญฺเจว อุปสมฺปทญฺจ อนุชานามีติ อตฺโถ ฯ ตตฺถ ยสฺมา อุปสมฺปทา ปรโต ปฏิกฺขิตฺตา ตสฺมา สา เอตรหิ สรณมตฺเตเนว น รูหติ ฯ ปพฺพชฺชา ปน ยสฺมา ปรโต อนุชานามิ ภิกฺขเว อิเมหิ ตีหิ สรณคมเนหิ สามเณรปพฺพชฺชนฺติ อนุญฺญาตา เอว ตสฺมา สา เอตรหิปิ สรณมตฺเตเนว รูหติ ฯ เอตฺตาวตา หิ สามเณรภูมิยํ ปติฏฺฐิโต โหติ ฯ สเจ ปเนส มติมา โหติ ปณฺฑิตชาติโก อถสฺส ตสฺมึเยว ฐาเน สิกฺขาปทานิ อุทฺทิสิตพฺพานิ ฯ กถํ ฯ ยถา ภควตา อุทฺทิฏฺฐานิ วุตฺตํ เหตํ อนุชานามิ ภิกฺขเว สามเณรานํ ทส สิกฺขาปทานิ เตสุ จ สามเณเรหิ สิกฺขิตุํ ปาณาติปาตา เวรมณี อทินฺนาทานา เวรมณี อพฺรหฺมจริยา เวรมณี มุสาวาทา เวรมณี สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณี วิกาลโภชนา เวรมณี นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา เวรมณี มาลาคนฺธวิเลปน- ธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา เวรมณี อุจฺจาสยนมหาสยนา เวรมณี ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา เวรมณีติ ฯ อนฺธกฏฺฐกถายํ ปน อหํ ภนฺเต อิตฺถนฺนาโม ยาวชีวํ ปาณาติปาตา เวรมณีสิกฺขาปทํ สมาทิยามีติ เอวํ สรณทานํ วิย สิกฺขาปททานํปิ วุตฺตํ ฯ ตํปิ เนว ปาลิยา น อฏฺฐกถาสุ อตฺถิ ตสฺมา ยถาปาลิยาว อุทฺทิสิตพฺพานิ ฯ ปพฺพชฺชา หิ สรณคมเนเหว สิทฺธา ฯ สิกฺขาปทานิ ปน เกวลํ สิกฺขาปริปูรณตฺถํ ชานิตพฺพานิ ตสฺมา ตานิ ปาลิยํ อาคตนเยน อุคฺคเหตุํ อสกฺโกนฺตสฺส ยาย กายจิ ภาสาย อตฺถวเสนปิ อาจิกฺขิตุํ วฏฺฏติ ฯ ยาว ปน อตฺตนา สิกฺขิตพฺพสิกฺขาปทานิ น ชานาติ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณฐานนิสชฺชาทีสุ ปานโภชนาทิวิธิมฺหิ จ น กุสโล โหติ ตาว โภชนสาลํ วา สลากภาชนฏฺฐานํ วา อญฺญํ วา ตถารูปฏฺฐานํ น เปเสตพฺโพ ฯ สนฺติกาวจโรเยว กาตพฺโพ พาลทารโก วิย ปฏิชคฺคิตพฺโพ ฯ สพฺพมสฺส กปฺปิยากปฺปิยํ อาจิกฺขิตพฺพํ นิวาสนปารุปนาทีสุ อภิสมาจาริเกสุ วิเนตพฺโพ ฯ เตนาปิ อนุชานามิ ภิกฺขเว ทสหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ สามเณรํ นาเสตุนฺติ เอวํ ปรโต วุตฺตานิ ทส นาสนงฺคานิ อารกา ปริวชฺเชตฺวา อภิสมาจาริกํ ปริปูเรนฺเตน ทสวิเธ สีเล สาธุกํ สิกฺขิตพฺพนฺติ ฯ

ปพฺพชฺชาวินิจฺฉโย นิฏฺฐิโต ฯ