กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรม

๔. นิสฺสยวารวณฺณนา

[๓๒๙-๓๓๗] นิสฺสยวาเร กุสลํ ธมฺมํ นิสฺสายาติ กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยฏฺเฐน ๑- นิสฺสยํ กตฺวาติ อตฺโถ. เสสเมตฺถ ปจฺจยวาเร วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อวสาเน ปนสฺส "ปจฺจยตฺถํ นาม นิสฺสยตฺถํ, นิสฺสยตฺถํ นาม ปจฺจยตฺถนฺ"ติ อิทํ อุภินฺนมฺปิ เอเตสํ วารานํ อตฺถโต นินฺนานากรณภาวทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. อตฺถโต หิ เอเตปิ ปฏิจฺจ สหชาตา วิย นินฺนานากรณา. เอวํ สนฺเตปิ อญฺญมญฺญสฺส อตฺถนิยมนตฺถํ วุตฺตา. อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาราติอาทีสุ หิ อนิสฺสาย วตฺตมานํ นานากฺขณิกมฺปิ "ปจฺจยา อุปฺปชฺชตี"ติ วุตฺตํ. อญฺญมญฺญํ อลฺลียิตฺวา ฐิตกฏฺฐาทีสุ จ เอกํ เอกสฺส นิสฺสยปจฺจโย น โหติ, ตถา อุปาทารูปํ มหาภูตสฺส นิสฺสยปจฺจโย น โหติเยว. อิติ ปจฺจยวาเรน นิสฺสยปจฺจยภาวํ นิสฺสยวาเรน จ ปจฺจยาติ วุตฺตสฺส สหชาตปุเรชาตภาวํ นิยเมตุํ อุโภเปเต วุตฺตา. อปิจ ตถา พุชฺฌนกานํ อชฺฌาสยวเสน เทสนาวิลาเสน นิรุตฺติปฏิสมฺภิทาปฺปเภทชานนวเสน จาปิ เอเต อุโภปิ วุตฺตาติ เวทิตพฺพาติ. ๒-

นิสฺสยวารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ปติฏฺฐฏฺเฐน ๒ ฉ.ม. เวทิตพฺพาตีติ ปาโฐ น ทิสฺสติ