กุสลัตติกนเหตุสเหตุกทุกะ

[๕๕๔] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

[๕๕๕] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

[๕๕๖] ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๓ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

[๕๕๗] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรม ที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัยมี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

[๕๕๘] ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๗ ในอนันตรปัจจัย มี " ๗ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

[๕๕๙] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

[๕๖๐] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๙

[๕๖๑] ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

[๕๖๒] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่ ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นสเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

[๕๖๓] ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

[๕๖๔] ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๑ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

[๕๖๕] ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็นอเหตุกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย

[๕๖๖] ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๑ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น กุสลัตติกนเหตุสเหตุกทุกะ จบ กุสลัตติกสัปปัจจยทุกะ