สังคหวัตถุคาถา
บทอนุโมทนาว่าด้วยสังคหวัตถุ ๔ — ธรรมเครื่องยึดเหนี่ยวน้ำใจกัน คือ ทาน (การให้), ปิยวาจา (ถ้อยคำไพเราะ), อัตถจริยา (ประพฤติประโยชน์) และ สมานัตตตา (วางตนเสมอต้นเสมอปลาย) เปรียบเหมือนลิ่มสลักที่ยึดล้อรถ ที่กำลังแล่น ถ้าขาดธรรมเหล่านี้ แม้มารดาบิดาก็ไม่ได้รับความนับถือบูชา จากบุตร นิยมสวดอนุโมทนาในงานบุญที่หมู่คณะร่วมกันทำ
sangahavatthu gatha
“การให้ทาน ๑ การพูดจาด้วยถ้อยคำอันไพเราะ ๑”
บทคาถาสังคหวัตถุ ๔
- ทานัญจะ เปยยะวัชชัญจะ,การให้ทาน ๑ การพูดจาด้วยถ้อยคำอันไพเราะ ๑,
- อัตถะจะริยา จะ ยา อิธะ,การประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์ในโลกนี้ ๑,
- สะมานัตตะตา จะ ธัมเมสุ,ความมีตนเสมอในธรรมทั้งหลาย,
- ตัตถะ ตัตถะ ยะถาระหัง,วางตนเหมาะสมในสถานที่นั้น ๆ ๑,
- เอเต โข สังคะหา โลกัสะมิง,สังคหวัตถุ (ธรรมเครื่องยึดเหนี่ยว) เหล่านี้แลในโลก,
- ระถัสสานีวะ ยายะโต,เปรียบเหมือนสลักเพชรควบคุมรถที่กำลังหมุนไปอยู่,
- เอเต จะ สังคะหา นัสสุ,ถ้าสังคหวัตถุเหล่านี้ไม่มี,
- นะ มาตา ปุตตะการะณา,บุตรก็จะไม่นับถือมารดา,
- ละเภถะ มานัง ปูชัง วา,หรือบิดาจะไม่ได้รับความนับถือและการบูชา,
- ปิตา วา ปุตตะการะณา,เพราะเหตุแห่งบุตร,
- ยัสมา จะ สังคะหา เอเต,เพราะเหตุที่บัณฑิตทั้งหลายผู้มีใจใหญ่,
- สะมะเวกขันติ ปัณฑิตา,ย่อมสงเคราะห์ด้วยสังคหวัตถุเหล่านี้,
- ตัสสมา มะหัตตัง ปัปโปนติ,เพราะฉะนั้น บัณฑิตเหล่านั้นจึงถึงความเป็นใหญ่,
- ปาสังสา จะ ภะวันติ เตติ.และเป็นผู้ที่ได้รับคำสรรเสริญ ดังนี้แลฯ
ข้อมูลบทสวด
- ลำดับ
- ๖ ใน ๖
- จำนวนบท
- ๑๔
- ประเภท
- คาถา
- เสียงสวด
- ยังไม่มี
ที่มาและการตรวจทาน
- บาลี
- ยังไม่ได้ทานกับต้นฉบับ
- คำแปล
- ยังไม่ได้ทานกับต้นฉบับ
ที่มาในพระไตรปิฎก
- องฺ. จตุกฺก. สังคหสูตร (AN 4.32)
ที่มาของสำนวน
A Chanting Guide — Saṅgahavatthu Gāthā
Pali: "A Chanting Guide", Dhammayut Order (CC BY-NC 4.0) หมวด Anumodanā — ทานสองมิเรอร์ตรงกันทุกตัวอักษร และทานทุกวรรคกับพระไตรปิฎกโรมัน SuttaCentral an4.32:2.1–4.4 (สังคหสูตร) ตรงทุกคำ ต่างเฉพาะการแบ่งคำของหนังสือสวด (Rathassāṇī va = rathassāṇīva, putta-kāraṇā = puttakāraṇā); ขอบเขตบท = เฉพาะคาถา ไม่รวมท่อนร้อยแก้วนำ "Cattārimāni bhikkhave saṅgahavatthūni"; คำแปลอังกฤษ: A Chanting Guide (Ṭhānissaro Bhikkhu); คำอ่านไทย+คำแปลไทย: namthan01.blogspot.com ซึ่งระบุว่าคัดลอกจากหนังสือธรรมานุสรณ์ ทำวัตร สวดมนต์ ธรรมภาวนา วัดถ้ำแฝด จ.กาญจนบุรี — **เป็นแหล่งคำอ่านไทยแหล่งเดียวที่ค้นพบ** (ไล่แล้วไม่พบใน wimutti.org, มนต์พิธี (kalyanamitra i=20505–20512), watpamahachai อนุโมทนาวิธี (34/71), ThaiChantingBook.pdf ฉบับไทยของ A Chanting Guide, watpabankoh chanting handbook, วัดมาบจันทร์, วัดป่าสุคะโต, dhammathai.org, 84000.org/pray) จึงแก้คำอ่าน ๓ จุด โดยยึดบาลีที่ทานแล้ว ๓ แหล่ง: สะมานัตตา→สะมานัตตะตา (samānattatā), นาสสะ→นาสสุ (nāssu), อัตถะจริยา→อัตถะจะริยา (attha-cariyā); การแบ่งบรรทัดของแหล่งไทยไม่ตรงวรรคบาลี (รวมวรรค/ตัดกลางวรรค) จึงจัดใหม่ให้วรรคละบรรทัดตามฉบับโรมัน ส่วนถ้อยคำของคำอ่านและคำแปลไทย คงตามแหล่งทุกคำ (รวมคำแปลเป็นย่อหน้าละคาถา)