บทธรรมคำสอน
พระสูตรและบทธรรมที่ยกคำสอนมาแสดงเป็นเรื่องเป็นราว ตั้งแต่ธัมมจักกัปปวัตนสูตรลงมา
๕ บทสวดสวดต่อเนื่องตามลำดับ
๑.ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร
บทนำสวด (ปะริตต๎วานะเมตตัง / หันทะ มะยัง)
- อนุสสะริตวา ยานิธะ ภูตานิ วิสาสะมัตตัง,
- ยักขา ปะกาสิตา จะ เทวะตานัง,
- อะนุโมทิตวา สัพเพปิ สะมัคคา หุตวา,
- สุขิโน โหตุ สัพเพปิ มะนุสสา,
- หันทะ มะยัง ธัมมะจักกัปปะวัตตะนะสุตตะปาฐัง ภะณามะ เส.
นิทานกถา และ ที่สุดสองอย่างที่ไม่ควรเสพ
- เอวัมเม สุตัง, เอกัง สะมะยัง ภะคะวา, พาราณะสียัง วิหะระติ อิสิปะตะเน มิคะทาเย.
- ตัต๎ระ โข ภะคะวา ปัญจะวัคคิเย ภิกขู อามันเตสิ.
- เท๎วเม ภิกขะเว อันตา ปัพพะชิเตนะ นะ เสวิตัพพา,
- โย จายัง กาเมสุ กามะสุขัลลิกานุโยโค, หีโน คัมโม โปถุชชะนิโก อะนริโย อะตัตถะสัญหิโต,
- โย จายัง อัตตะกิละมะถานุโยโค, ทุกโข อะนะริโย อะตัตถะสัญหิโต.
มัชฌิมาปฏิปทา (ทางสายกลาง)
- เอเต เต ภิกขะเว อุโภ อันเต อุปะคัมมะ มัชฌิมา ปะฏิปะทา ตะถาคะเตนะ สัมโพธินา,
- จักขุกะระณี ญาณะกะระณี อุปะสะมายะ อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
- กะตะมา จะ สา ภิกขะเว มัชฌิมา ปะฏิปะทา ตะถาคะเตนะ สัมโพธินา,
- จักขุกะระณี ญาณะกะระณี อุปะสะมายะ อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
- อะยะเมวะ อะริโย อัฏฐังคิโก มัคโค,
- เสยยะถีทัง,
- สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปโป, สัมมาวาจา สัมมากัมมันโต สัมมาอาชีโว, สัมมาวายาโม สัมมาสะติ สัมมาสะมาธิ.
- อะยัง โข สา ภิกขะเว มัชฌิมา ปะฏิปะทา ตะถาคะเตนะ สัมโพธินา,
- จักขุกะระณี ญาณะกะระณี อุปะสะมายะ อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
อริยสัจ 4
- อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขัง อะริยะสัจจัง,
- ชาติปิ ทุกขา, ชะราปิ ทุกขา, พยาธิปิ ทุกขา, มะระณัมปิ ทุกขัง,
- โสกะปะริเทวะทุกขะโทมะนัสสุปายาสาปิ ทุกขา,
- อัปปิเยหิ สัมปะโยโค ทุกโข, ปิเยหิ วิปปะโยโค ทุกโข, ยัมปิจฉัง นะ ละภะติ ตัมปิ ทุกขัง,
- สังขิตเตนะ ปัญจุปาทานักขันธา ทุกขา.
- อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจัง,
- ยายัง ตัณหา โปโนพภะวิกา, นันทิราคะสะหะคะตา, ตะต๎ระ ตะต๎ราภินันทินี,
- เสยยะถีทัง, กามะตัณหา ภะวะตัณหา วิภะวะตัณหา.
- อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจัง,
- โย ตัสสาเยวะ ตัณหายะ อะเสสะวิราคะนิโรโธ จาโค ปะฏินิสสัคโค มุตติ อะนาละโย.
- อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะนิโรธะคามินี ปะฏิปะทา อะริยะสัจจัง,
- อะยะเมวะ อะริโย อัฏฐังคิโก มัคโค,
- เสยยะถีทัง,
- สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปโป, สัมมาวาจา สัมมากัมมันโต สัมมาอาชีโว, สัมมาวายาโม สัมมาสะติ สัมมาสะมาธิ.
ญาณทัสสนะวน ๓ รอบ มีอาการ ๑๒
- อิทัง ทุกขัง อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ตัง โข ปะนิทัง ทุกขัง อะริยะสัจจัง ปะริญเญยยันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ตัง โข ปะนิทัง ทุกขัง อะริยะสัจจัง ปะริญญา ตันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- อิทัง ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจัง ปะหาตัพพันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจัง ปะหีนันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- อิทัง ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจัง สัจฉิกาตัพพันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจัง สัจฉิกะตันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- อิทัง ทุกขะนิโรธะคามินี ปะฏิปะทา อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรธะคามินี ปะฏิปะทา อะริยะสัจจัง ภาเวตัพพันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรธะคามินี ปะฏิปะทา อะริยะสัจจัง ภาวิตันติ เม ภิกขะเว, ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ, จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ.
- ยาวะกีวัญจะ เม ภิกขะเว อิเมสุ จะตูสุ อะริยะสัจเจสุ เอวันติปะริวัฏฏัง ท๎วาทะสาการัง ยะถาภูตัง ญาณะทัสสะนัง นะ สุวิสุทธัง อะโหสิ,
- เนวะ ตาวาหัง ภิกขะเว สะเทวะเก โลเก สะมาระเก สะพ๎รัหมะเก, สัสสะมะณะพ๎ราหมะณิยา ปะชายะ สะเทวะมะนุสสายะ, อะนุตตะรัง สัมมาสัมโพธิง อะภิสัมพุทโธ ปัจจัญญาสิง.
- ยะโต จะ โข เม ภิกขะเว อิเมสุ จะตูสุ อะริยะสัจเจสุ เอวันติปะริวัฏฏัง ท๎วาทะสาการัง ยะถาภูตัง ญาณะทัสสะนัง สุวิสุทธัง อะโหสิ,
- อะถาหัง ภิกขะเว สะเทวะเก โลเก สะมาระเก สะพ๎รัหมะเก, สัสสะมะณะพ๎ราหมะณิยา ปะชายะ สะเทวะมะนุสสายะ, อะนุตตะรัง สัมมาสัมโพธิง อะภิสัมพุทโธ ปัจจัญญาสิง.
- ญาณัญจะ ปะนะ เม ทัสสะนัง อุทะปาทิ, อกุปปา เม วิมุตติ, อะยะมันติมา ชาติ, นัตถิทานิ ปุนัพภะโวติ.
- อิทะมะโวจะ ภะคะวา, อัตตะมะนา ปัญจะวัคคิยา ภิกขู ภะคะวะโต ภาสิตัง อะภินันทุง.
การเกิดธรรมจักษุแก่พระอัญญาโกณฑัญญะ
- อิมัส๎มิญจะ ปะนะ เวิยยากะระณัส๎มิง ภัญญะมาเน, อายัส๎มะโต โกณฑัญญัสสะ วิระชัง วีตะมะลัง ธัมมะจักขุง อุทะปาทิ,
- ยังกิญจิ สะมุทะยะธัมมัง สัพพันตัง นิโรธะธัมมันติ.
เทวดาแซ่ซ้องสรรเสริญ และก้องกังวานไปหมื่นโลกธาตุ
- ปะวัตติเต จะ ภะคะวะตา ธัมมะจักเก, ภุมมา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง,
- เอตัมภะคะวะตา พาราณะสียัง อิสิปะตะเน มิคะทาเย อะนุตตะรัง ธัมมะจักกัง ปะวัตติตัง,
- อัปปะฏิวุตติยัง สะมะเณนะ วา พ๎ราหมะเณนะ วา เทเวนะ วา มาเรนะ วา พ๎รัหมุนา วา เกนะจิ วา โลกัส๎มินติ.
- ภุมมานัง เทวานัง สัททัง สุต๎วา, จาตุมมะหาราชิกา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง.
- จาตุมมะหาราชิกานัง เทวานัง สัททัง สุต๎วา, ตาวะติงสา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง.
- ตาวะติงสานัง เทวานัง สัททัง สุต๎วา, ยามา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง.
- ยามานัง เทวานัง สัททัง สุต๎วา, ตุสิตา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง.
- ตุสิตานัง เทวานัง สัททัง สุต๎วา, นิมมานะระตี เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง.
- นิมมานะระตีนัง เทวานัง สัททัง สุต๎วา, ปะระนิมมิตะวะสะวัตตี เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง.
- ปะระนิมมิตะวะสะวัตตีนัง เทวานัง สัททัง สุต๎วา, พ๎รัหมะกายิกา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง,
- เอตัมภะคะวะตา พาราณะสียัง อิสิปะตะเน มิคะทาเย อะนุตตะรัง ธัมมะจักกัง ปะวัตติตัง,
- อัปปะฏิวุตติยัง สะมะเณนะ วา พ๎ราหมะเณนะ วา เทเวนะ วา มาเรนะ วา พ๎รัหมุนา วา เกนะจิ วา โลกัส๎มินติ.
- อิติหะ เตนะ ขะเณนะ เตนะ มุหุตเตนะ, ยาวะ พ๎รัหมะโลกา สัทโท อัพภุคคัจฉิ.
- อะยัญจะ ทะสะสะหัสสี โลกะธาตุ, สังกัมปิ สัมปะกัมปิ สัมปะเวธิ,
- อัปปะมาโณ จะ อุฬาโร โอภาโส โลเก ปาตุระโหสิ, อะติกกัมมะ เทวานัง เทวานุภาวัง.
- อะถะ โข ภะคะวา อุทา นัง อุทาเนสิ, อัญญาสิ วะตะ โภ โกณฑัญโญ, อัญญาสิ วะตะ โภ โกณฑัญโญติ,
- อิติหิทัง อายัส๎มะโต โกณฑัญญัสสะ, อัญญาโกณฑัญโญ ต๎เววะ นามัง อะโหสีติ.
๒.อริยสัจจคาถา
ผู้ไม่รู้อริยสัจ ๔
- เย ทุกขัง นัปปะชานันติ,
- อะโถ ทุกขัสสะ สัมภะวัง,
- ยัตถะ จะ สัพพะโส ทุกขัง อะเสสัง อุปะรุชฌะติ,
- ตัญจะ มัคคัง นะ ชานันติ,
- ทุกขูปะสะมะคามินัง,
- เจโตวิมุตติหีนา เต,
- อะโถ ปัญญาวิมุตติยา,
- อะภัพพา เต อันตะกิริยายะ,
- เต เว ชาติชะรูปะคา,
ผู้รู้อริยสัจ ๔
- เย จะ ทุกขัง ปะชานันติ,
- อะโถ ทุกขัสสะ สัมภะวัง,
- ยัตถะ จะ สัพพะโส ทุกขัง อะเสสัง อุปะรุชฌะติ,
- ตัญจะ มัคคัง ปะชานันติ,
- ทุกขูปะสะมะคามินัง,
- เจโตวิมุตติสัมปันนา,
- อะโถ ปัญญาวิมุตติยา,
- ภัพพา เต อันตะกิริยายะ,
- นะ เต ชาติชะรูปะคาติ.
๓.คารวคาถา
คารวะ ๗ ประการ อันเป็นเหตุไม่เสื่อม
- สัตถุคะรุ ธัมมะคะรุ,
- สังเฆ จะ ติพพะคาระโว,
- สะมาธิคะรุ อาตาปี,
- สิกขายะ ติพพะคาระโว,
- อัปปะมาทะคะรุ ภิกขุ,
- ปะฏิสันถาระคาระโว,
- อะภัพโพ ปะริหานายะ,
- นิพพานัสเสวะ สันติเก.
๔.ธัมมุทเทส ๔
ธัมมุทเทส ข้อที่ ๑: โลกไม่อยู่คงทน
- อุปะนียะติ โลโก,
- อัทธุโว,
ธัมมุทเทส ข้อที่ ๒: โลกไม่มีผู้ต้านทาน
- อะตาโณ โลโก,
- อะนะภิสสะโร,
ธัมมุทเทส ข้อที่ ๓: โลกไม่มีอะไรเป็นของตน
- อัสสะโก โลโก,
- สัพพัง ปะหายะ คะมะนียัง,
ธัมมุทเทส ข้อที่ ๔: โลกพร่องอยู่เป็นนิจ
- อูโน โลโก,
- อะติตโต,
- ตัณหาทาโสติ.
๕.ปราภวสุตตปาฐะ (ทางแห่งความเสื่อม)
บทนำสวด
- (ผู้นำสวด) หันทะ มะยัง ปะราภะวะสุตตะปาฐัง ภะณามะ เส,
ความเสื่อม ข้อที่ ๑: ความเกลียดชังธรรม
- สุวิชาโน ภะวัง โหติ,
- ทุวิชาโน ปะราภะโว,
- ธัมมะกาโม ภะวัง โหติ,
- ธัมมะเทสสี ปะราภะโว,
ความเสื่อม ข้อที่ ๒: ชอบอสัตบุรุษ
- อะสันตัสสะ ปิยา โหนติ สันเต นะ กุรุเต ปิยัง, อะสะตัง ธัมมัง โรเจติ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๓: ชอบนอน คุย เกียจคร้าน มักโกรธ
- นิททาสีลี สะภาสีลี อะนุฏฐาตา จะ โย นะโร, อะละโส โกธะปัญญาโน ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๔: ไม่เลี้ยงดูมารดาบิดา
- โย มาตะรัง ปิตะรัง วา ชิณณะกัง คะตะโยพพะนัง, ปะหุสันโต นะ ภะระติ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๕: หลอกลวงสมณะพราหมณ์วนิพก
- โย พราหมะณัง สะมะณัง วา อัญญัง วาปิ วะณิพพะกัง, มุสาวาเทนะ วัญเจติ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๖: ตระหนี่ทรัพย์ กินดีคนเดียว
- ปะหุตะวิตโต ปุริโส สะหิรัญโญ สะโภชะโน, เอโก ภุญชะติ สาธูนิ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๗: หยิ่งกำเนิด ทรัพย์ โคตร แล้วดูหมิ่นญาติ
- ชาติถัทโธ ธะนะถัทโธ โคตตะถัทโธ จะ โย นะโร, สัญญาติง อะติมัญเญติ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๘: เป็นนักเลงหญิง สุรา การพนัน
- อิตถีธุตโต สุราธุตโต อักขะธุตโต จะ โย นะโร, ลัทธัง ลัทธัง วินาเสติ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๙: มั่วแพศยา ทำชู้ภรรยาอื่น
- เสหิ ทาเรหิ อะสันตุฏโฐ เวสิยาสุ ปะทุสสะติ, ทุสสะติ ปะระทาเรสุ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๑๐: ชายแก่ได้เมียสาว
- อะตีตะโยพพะโน โปโส อาเนติ ติมพะรุตถะนิง, ตัสสา อิสสา นะ สุปะติ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๑๑: ตั้งคนสุรุ่ยสุร่ายเป็นผู้ใหญ่ในบ้าน
- อิตถิง โสณฑิง วิกิริณัง ปุริสัง วาปิ ตาทิสัง, อิสสะริยัสมิง ฐะเปติ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
ความเสื่อม ข้อที่ ๑๒: โภคะน้อย แต่มักใหญ่ใฝ่สูง
- อัปปะโภโค มะหาตัณโห ขัตติเย ชายะเต กุเล, โส จะ รัชชัง ปัตถะยะติ ตัง ปะราภะวะโต มุขัง,
บทสรุปแห่งบัณฑิต
- เอเต ปะราภะเว โลเก ปัณฑิโต สะมะเวกขิยะ, อะริโย ทัสสะนะสัมปันโน สะ โลกัง ภะชะเต สิวันติ.
สวดจบแล้วอนุโมทนาสาธุ