เมณฑกปัญหาชาดก
ว่าด้วยเมณฑกปัญหา
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๖๘๖ · บรรทัด ๖๖๓๘ · ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑
อรรถกถาชาดก
เรื่องเล่า
เมณฺฑกปญฺหา อุมฺมงฺคชาตเก อาวีภวสฺสตีติ เมณฑกปัญหาจักมีอย่างแจ่มแจ้งในอุมมังคชาดก.๑
จบอรรถกถาเมณฑกปัญหาชาดกดูพระสูตรและอรรถกถาแปล ขุททกนิกาย ชาดก เล่มที่ ๔ ภาคที่ ๒ หน้า ๔๒๖
ที่มา: อรรถกถาชาดก ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย ผ่าน E-Tipitaka เล่ม ๖๐ หน้า ๑๘๕ · เนื้อความเป็นของเจ้าของต้นฉบับ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที
ทวาทสนิบาตชาดก ๑๒ ข้อ
คาถา
ตัวบทพระไตรปิฎกของชาดกเรื่องนี้ คือคาถา ๑๒ ข้อข้างล่าง เรื่องเล่าข้างบนคืออรรถกถาที่อธิบายคาถาเหล่านี้
บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ
เยสํ น กทาจิ ภูตปุพฺพํ สขิ ๑ สตฺตปทมฺปิ อิมสฺมึ โลเก ชาตา อมิตฺตา เทฺว สหายา ปฏิสนฺถาย จรนฺติ กิสฺส เหตุ ฯ
ยทิ เม อชฺช ปาตราสกาเล ปญฺหํ น สกฺกุณาถ ๒ วตฺตุเมตํ รฏฺฐา ปพฺพาชยิสฺสามิ โว สพฺเพ น หิ มมตฺโถ ทุปฺปญฺญชาติเกหิ ฯ
มหาชนสมาคมมฺหิ โฆเร ชนโกลาหลสงฺคมมฺหิ ชาเต วิกฺขิตฺตมนา อเนกจิตฺตา ปญฺหํ น สกฺกุโณม วตฺตุเมตํ ฯ
เอกคฺคจิตฺตาว เอกเมกา รหสิ คตา อตฺถานิ จินฺตยิตฺวา ๓ ปวิเวเก สมฺมสิตฺวาน ธีรา อถ วกฺขนฺติ ชนินฺท เอตมตฺถํ ฯ
อุคฺคปุตฺตราชปุตฺติยานํ อุรพฺภมํสํ ปิยํ มนาปํ น เต สุนขสฺส อเทนฺติ มํสํ #๑ ม. สขฺยํ ฯ สี. ยุ. สกฺขึ ฯ ๒ ม. สกฺกุเณยฺยาถ ฯ ๓ ม. อตฺถํ นิจินฺตยิตฺวา ฯ อถ เมณฺฑสฺส สุเณน สขฺยมสฺส ฯ
จมฺมํ วิหนนฺติ เอฬกสฺส อสฺสปิฏฺฐตฺถรณํ สุขสฺส ๑ เหตุ น จ เต สุนขสฺส อตฺถรนฺติ อถ เมณฺฑสฺส สุเณน สขฺยมสฺส ฯ
อาเวลฺลิตสิงฺคิโก หิ เมณฺโฑ น จ สุนขสฺส วิสาณกานิ อตฺถิ ติณภกฺโข มํสโภชโน จ อถ เมณฺฑสฺส สุเณน สขฺยมสฺส ฯ
ติณมาสิ ปลาสมาสิ เมณฺโฑ น จ สุโณ ติณมาสิ โน ปลาสํ คเณฺหยฺย สุนโข สสํ พิฬารํ อถ เมณฺฑสฺส สุเณน สขฺยมสฺส ฯ
อฏฺฐฑฺฒปาโท จตุปฺปทสฺส เมณฺโฑ อฏฺฐนโข อทิสฺสมาโน ฉาทิยํ อาหรติ อยํ อิมสฺส มํสํ อาหรติ อยํ อมุสฺส ฯ
ปาสาทวรคโต วิเทหเสฏฺโฐ วีติหารํ อญฺโญญฺญโภชนานํ ๒ อทฺทส ๓ กิร สกฺขิตํ ชนินฺโท #๑ ม. อสฺสปิฏฺฐตฺถรสฺสุขสฺส ฯ ๒ ม. อญฺญมญฺญโภชนํ ฯ ๓ ม. อทกฺขิ ฯ พุภุกฺกสฺส ปุณฺณมุขสฺส เจตํ ฯ
ลาภา วต เม อนปฺปรูปา ยสฺส เม อีทิสา ๑ ปณฺฑิตา กุลมฺหิ ปญฺหสฺส คมฺภีรคตํ นิปุณมตฺถํ ปฏิวิชฺฌนฺติ สุภาสิเตน ธีรา ฯ
อสฺสตรีรถญฺจ เอกเมกํ ผีตํ คามวรญฺจ เอกเมกํ สพฺเพสํ โว ทมฺมิ ปณฺฑิตานํ ปรมปฺปตีตมโน สุภาสิเตนาติ ฯ เมณฺฑกปญฺหาชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ
ที่มา: พระไตรปิฎกบาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ เล่มที่ ๒๗ ข้อ ๑๖๘๖
ดูหัวข้อนี้ในพระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗