๑๐. พันธนสูตร

๑๐. พันธนสูตร

ว่าด้วยเครื่องจองจำ

สมัยนั้น หมู่มหาชนถูกพระเจ้าปเสนทิโกศลให้จองจำไว้แล้ว บางพวก ถูกจองจำด้วยเชือก บางพวกถูกจองจำด้วยขื่อคา บางพวกถูกจองจำด้วยโซ่ตรวน

ครั้นเวลาเช้า ภิกษุจำนวนมากครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาต ยังกรุงสาวัตถี กลับจากบิณฑบาต ภายหลังจากฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปเฝ้า

@เชิงอรรถ :

@๑ คำทั้ง ๕ คำ หมายถึงมหายัญ ๕ ประการของพราหมณ์ ได้แก่ อัสวเมธ คือการฆ่าม้าบูชายัญ

@ปุริสเมธ คือการฆ่าคนบูชายัญ สัมมาปาสะ คือการทำบ่วงแล้วขว้างไม้ลอดบ่วง ไม้ตกที่ไหนทำการ

@บูชายัญที่นั้น วาชเปยยะ คือการดื่มเพื่อพลังหรือเพื่อชัยชนะ นิรัคคฬะ คือยัญไม่มีลิ่มหรือกลอน คือ

@ทั่วไปไม่มีขีดคั่นจำกัด การฆ่าครบทุกอย่างบูชายัญ อนึ่ง มหายัญ ๕ ประการนี้ เดิมทีเดียวเป็นหลัก

@สงเคราะห์ที่ดีงาม แต่พราหมณ์สมัยหนึ่งดัดแปลงเป็นการบูชายัญเพื่อผลประโยชน์ในทางลาภสักการะ

@แก่ตน (สํ.ส.อ. ๑/๑๒๐/๑๓๘-๑๓๙, องฺ.จตุกฺก.ฏีกา ๒/๓๙/๓๗๑-๓๗๒)

@๒ ดู องฺ.จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๓๙/๖๕ พระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่งอยู่ ณ ที่สมควร ได้กราบทูล พระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ วันนี้หมู่มหาชนถูกพระเจ้าปเสนทิ- โกศลให้จองจำไว้แล้ว บางพวกถูกจองจำด้วยเชือก บางพวกถูกจองจำด้วยขื่อคา บางพวกถูกจองจำด้วยโซ่ตรวน”

ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงได้ตรัสคาถาเหล่านี้ ในเวลานั้นว่า

นักปราชญ์ทั้งหลายไม่ได้กล่าวถึงเครื่องจองจำ

ที่ทำด้วยเหล็ก ทำด้วยไม้และทำด้วยหญ้า

ว่าเป็นเครื่องจองจำที่มั่นคง

แต่กล่าวถึงความกำหนัดยินดีนักในเครื่องประดับแก้วมณี

และความอาลัยในบุตรและภรรยาทั้งหลาย

ว่าเป็นเครื่องจองจำที่มั่นคง

นักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวถึงเครื่องจองจำ

ที่มีความกำหนัดยินดีนักในเครื่องประดับแก้วมณีเป็นต้นนั้น

ที่ต่ำ หย่อน แก้ได้ยาก ว่าเป็นเครื่องจองจำที่มั่นคง

ธีรชนตัดเครื่องจองจำแม้เช่นนั้นได้แล้วออกบวช

เป็นผู้ไม่มีความอาลัย ละกามสุขเสียได้ ๑-

พันธนสูตรที่ ๑๐ จบ

วรรคที่ ๑ จบ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ทหรสูตร ๒. ปุริสสูตร

๓. ชรามรณสูตร ๔. ปิยสูตร

๕. อัตตรักขิตสูตร ๖. อัปปกสูตร

๗. อัตถกรณสูตร ๘. มัลลิกาสูตร

๙. ยัญญสูตร ๑๐. พันธนสูตร

@เชิงอรรถ :

@๑ ดู ขุ.ธ. ๒๕/๓๔๕-๓๔๖/๗๖-๗๗