๖. อนุรุทธสูตร

๖. อนุรุทฺธสุตฺตวณฺณนา

ฉฏฺเฐ ปุราณทุติยิกาติ อนนฺตเร อตฺตภาเว อคฺคมเหสี. โสภสีติ ปุพฺเพปิ โสภสิ, อิทานิปิ โสภสิ. ทุคฺคตาติ น คติทุคฺคติยา ๗- ทุคฺคตา. ตา หิ สุคติยํ ฐิตา สมฺปตฺตึ อนุภวนฺติ, ปฏิปตฺติทุคฺคติยา ปน ทุคฺคตา. ตโต จุตา หิ ตา นิรเยปิ อุปฺปชฺชนฺตีติ ๘- ทุคฺคตา. ปติฏฺฐิตาติ สกฺกายสฺมึ หิ ปติฏฺฐหนฺโต อฏฺฐหิ การเณหิ ปติฏฺฐาติ:- รตฺโต ราควเสน ปติฏฺฐาติ, ทุฏฺโฐ โทสวเสน, มุโฬฺห โมหวเสน, วินิพนฺโธ มานวเสน, ปรามฏฺโฐ ทิฏฺฐิวเสน, ถามคโต อนุสยวเสน, อนิฏฺฐงฺคโต วิจิกิจฺฉาวเสน, วิกฺเขปคโต อุทฺธจฺจวเสน ปติฏฺฐาติ. ตาปิ เอวํ ปติฏฺฐิตาว. นรเทวานนฺติ เทวนรานํ.

@เชิงอรรถ: ๑ อิ. เอกโกว อาคโต ๒ ฉ.ม., อิ. อยํ สทโท น ทิสฺสติ

@๓ ฉ.ม., อิ. ภตฺตกิจฺจาวสาเน ๔ ฉ.ม. ฌายิโก ๕ ฉ.ม. พิฬิพิฬิกาติ

@๖ ฉ.ม. พิฬิพิฬิกถา ๗ สี., ม. ปฏิปตฺติทุคฺคติยา ๘ ฉ.ม. อุปปชฺชนฺตีติ

นตฺถิทานีติ สา กิร เทวธีตา เถเร พลวสิเนหา อโหสิ, ปฏิคฺคนฺตุํ นาสกฺขิ. กาเลน อาคนฺตฺวา ปริเวณํ สมฺมชฺชติ, มุโขทกํ ทนฺตกฏฺฐํ ปานียปริโภชนียํ อุปฏฺฐเปติ. เถโร อนาวชฺชเนน ปริภุญฺชติ. เอกสฺมึ ทิวเส เถรสฺส ชิณฺณจีวรสฺส โจฬกภิกฺขํ จรโต สงฺการกูเฏ ทิพฺพทุสฺสํ ฐเปตฺวา ปกฺกามิ. เถโร ตํ ทิสฺวา อุกฺขิปิตฺวา โอโลเกนฺโต ทุสฺสนฺตํ ทิสฺวา "ทุสฺสเมตนฺ"ติ ญตฺวา "อลํ เอตฺตาวตา"ติ อคฺคเหสิ. เตเนวสฺส ๑- จีวรํ นิฏฺฐาสิ. อถ เทฺว อคฺคสาวกา อนุรุทฺธตฺเถโร จาติ ตโย ชนา จีวรํ กรึสุ. สตฺถา สูจึ โยเชตฺวา อทาสิ. นิฏฺฐิตจีวรสฺส ปิณฺฑาย จรโต เทวตา ปิณฺฑปาตํ สมาทเปสิ. สา กาเลน เอกิกา, กาเลน อตฺตทุติยา เถรสฺส สนฺติกํ อาคจฺฉติ. ตทา ปน อตฺตตติยา อาคนฺตฺวา ทิวาฏฺฐาเน เถรํ อุปสงฺกมิตฺวา "มยํ มนาปกายิกา นาม มนสา อิจฺฉิติจฺฉิตรูปํ มาเปมา"ติ อาห. เถโร "เอตา เอวํ วทนฺติ, วีมํสิสฺสามิ, สพฺพา นีลกา โหนฺตู"ติ จินฺเตสิ. ตา เถรสฺส มนํ ญตฺวา สพฺพาว นีลวณฺณา อเหสุํ, เอวํ ปีตโลหิตโอทาตวณฺณาติ. ตโต จินฺตยึสุ "เถโร อมฺหากํ ทสฺสนํ อสฺสาเทตี"ติ. ตา สมชฺชํ กาตุํ อารทฺธา, เอกาปิ คายิ, เอกาปิ นจฺจิ, เอกาปิ อจฺฉรํ ปหริ. เถโร อินฺทฺริยานิ โอกฺขิปิ. ตโต "น อมฺหากํ ทสฺสนํ เถโร อสฺสาเทตี"ติ ญตฺวา สิเนหํ วา สนฺถวํ วา อลภมานา นิพฺพินฺทิตฺวา คนฺตุมารทฺธา. เถโร ตาสํ คมนภาวํ ญตฺวา "มา ปุนปฺปุนํ อาคจฺฉึสู"ติ อรหตฺตํ พฺยากโรนฺโต อิมํ คาถมาห. ตตฺถ วิกฺขีโณติ ขีโณ. ชาติสํสาโรติ ตตฺถ ตตฺถ ชาติสงฺขาโต สํสาโร. ฉฏฺฐํ.