๖. อนุรุทธสูตร

6. Anuruddhasuttavaṇṇanā

Chaṭṭhe purāṇadutiyikāti anantare attabhāve aggamaheSī. Sobhasīti pubbepi sobhasi, idānipi sobhasi. Duggatāti na gatiduggatiyā 7- duggatā. Tā hi sugatiyaṃ ṭhitā sampattiṃ anubhavanti, paṭipattiduggatiyā pana duggatā. Tato cutā hi tā nirayepi uppajjantīti 8- duggatā. Patiṭṭhitāti sakkāyasmiṃ hi patiṭṭhahanto aṭṭhahi kāraṇehi patiṭṭhāti:- ratto rāgavasena patiṭṭhāti, duṭṭho dosavasena, muḷho mohavasena, vinibandho mānavasena, parāmaṭṭho diṭṭhivasena, thāmagato anusayavasena, aniṭṭhaṅgato vicikicchāvasena, vikkhepagato uddhaccavasena patiṭṭhāti. Tāpi evaṃ patiṭṭhitāva. Naradevānanti devanarānaṃ.

@Footnote: 1 i. ekakova āgato 2 cha.Ma., i. ayaṃ sadado na dissati

@3 cha.Ma., i. bhattakiccāvasāne 4 cha.Ma. jhāyiko 5 cha.Ma. biḷibiḷikāti

@6 cha.Ma. biḷibiḷikathā 7 Sī., Ma. paṭipattiduggatiyā 8 cha.Ma. upapajjantīti

Natthidānīti sā kira devadhītā there balavasinehā ahosi, paṭiggantuṃ nāsakkhi. Kālena āgantvā pariveṇaṃ sammajjati, mukhodakaṃ dantakaṭṭhaṃ pānīyaparibhojanīyaṃ upaṭṭhapeti. Thero anāvajjanena paribhuñjati. Ekasmiṃ divase therassa jiṇṇacīvarassa coḷakabhikkhaṃ carato saṅkārakūṭe dibbadussaṃ ṭhapetvā pakkāmi. Thero taṃ disvā ukkhipitvā olokento dussantaṃ disvā "dussametan"ti ñatvā "alaṃ ettāvatā"ti aggahesi. Tenevassa 1- cīvaraṃ niṭṭhāsi. Atha dve aggasāvakā anuruddhatthero cāti tayo janā cīvaraṃ kariṃsu. Satthā sūciṃ yojetvā adāsi. Niṭṭhitacīvarassa piṇḍāya carato devatā piṇḍapātaṃ samādapesi. Sā kālena ekikā, kālena attadutiyā therassa santikaṃ āgacchati. tadā pana attatatiyā āgantvā divāṭṭhāne theraṃ upasaṅkamitvā "mayaṃ manāpakāyikā nāma manasā icchiticchitarūpaṃ māpemā"ti āha. Thero "etā evaṃ vadanti, vīmaṃsissāmi, sabbā nīlakā hontū"ti cintesi. Tā therassa manaṃ ñatvā sabbāva nīlavaṇṇā ahesuṃ, evaṃ pītalohitaodātavaṇṇāti. Tato cintayiṃsu "thero amhākaṃ dassanaṃ assādetī"ti. Tā samajjaṃ kātuṃ āraddhā, ekāpi gāyi, ekāpi nacci, ekāpi accharaṃ pahari. Thero indriyāni okkhipi. Tato "na amhākaṃ dassanaṃ thero assādetī"ti ñatvā sinehaṃ vā santhavaṃ vā alabhamānā nibbinditvā gantumāraddhā. Thero tāsaṃ gamanabhāvaṃ ñatvā "mā punappunaṃ āgacchiṃsū"ti arahattaṃ byākaronto imaṃ gāthamāha. Tattha vikkhīṇoti khīṇo. Jātisaṃsāroti tattha tattha jātisaṅkhāto saṃsāro. Chaṭṭhaṃ.